તત્સર્વં બ્રૂહિ મે તાત દીપોત્પત્તિં ચ શોભનામ્
મને આ બધું કહો, પ્રિય, અને દીવા ઉત્પત્તિની શુભ વાર્તા પણ કહો.
અભિપ્રયાચિતું યાતસ્તયાપિ સોઽભિયાચિતઃ
તે ઈચ્છા માંગવા ગયો, અને એ સ્ત્રીએ પણ તેને વિનંતી કરી.
તસ્માદ્યાચે ભૃશં શંભો પ્રસીદ દિવ્ય લોચન
માટે હું તને ખૂબ વિનંતી કરું છું, હે શંભુ, કૃપા કર, દૈવી દ્રષ્ટિવાળા.
ભવેન વર્ણિતા સા વૈ અતીવ શોભના મમ
ભવ દ્વારા જે વર્ણવાયું હતું, એ ખરેખર મારા માટે અત્યંત શુભ છે.
સિતાબ્જસંસ્થિતો ભૃંગો યથા શોભયતે ચ તમ્
જેમ સફેદ કમળ પર બેઠેલું મધમાખી એની સુંદરતા વધારતું હોય છે,
વિરૂપરૂપકર્તાસિ ન શૃણોષિ વચો યદા
તમે અનેક પ્રકારના રૂપો બનાવો છો, પણ જ્યારે કોઈ વાત કહે છે ત્યારે તમે સાંભળતા નથી.
ભવસ્તયેતિ ચોક્તસ્તુ તસ્યા વૈ પાણિમગ્રહીત્
જ્યારે તેણીએ કહ્યું, 'તમે ભવ છો,' ત્યારે તેણે એની હાથ પકડી લીધો.
રતિં દત્તવતી સા તુ જહાસ નામ કીર્તયન્
તેણીએ એને આનંદ આપ્યો અને હસીને એનું નામ ઉચારીને બોલ્યું.
ઉવાચ રોષસંયુક્તા સંસ્મૃત્ય દેવભાષિતમ્
દેવતાઓના શબ્દો યાદ કરીને, એ ગુસ્સાથી બોલી:
સુવર્ણરૂપરૂપા ચ યદા પુનર્ભવામિ ચ 5.1.30.
જ્યારે હું ફરીથી સોનાની જેમ રૂપાળી બનીશ,
ઇતીદમેવ જલ્પંતી જગામ વિંધ્યપર્વતમ્
આ જ શબ્દો બોલીને, એ વિંધ્ય પર્વત તરફ ચાલી ગઈ.
સ્મરંસ્તદેવ ચેષ્ટિતં તદેવ પૂર્વભાષિતમ્
એ પહેલા જે થયું અને જે કહ્યું હતું એ જ બધું યાદ કરતાં,
યતો મયા હિમાદ્રિજા સમસ્તલોકસુન્દરી
હે હિમાલયકન્યા, બધા લોકોથી સુંદર એવી તું મારી કારણે,
ઇતીદમેવ સોઽવદદ્ગતસ્ત્વદ્દર્શનં તતઃ
એમ કહીને એ એ જ શબ્દો બોલી અને પછી તારા દર્શનથી દૂર થઈ ગયો.
તતો જગદ્ધિ સંકુલં મહાભયેન સંયુતમ્
પછી આખું જગત ગૂંચવાઈ ગયું અને ભારે ભયથી ભરાઈ ગયું.
વિહાય મંદિરાણિ તે પરં વિષાદમાગતાઃ
એમણે પોતાના ઘર છોડીને ઊંડી ઉદાસીમાં પડી ગયા.
નષ્ટાલોકં જગત્સર્વં કાંતારમભવત્તદા
આખું જગત પ્રકાશ વિના અંધકારમય અને વેરાન બની ગયું.
ત્રીણિ નેત્રાણિ રુદ્રસ્ય યતઃ સૂર્યેંદુવ હ્નયઃ
કારણ કે રુદ્રના ત્રણ નેત્ર એટલે સૂર્ય, ચંદ્ર અને અગ્નિ છે.
તતસ્તમસિ દુસ્તારે સંભૂતે લોમહર્ષણે
પછી જે ભયાનક અને પાર ન પામાય તેવો અંધકાર ફેલાયો,
એષા બુદ્ધિસ્તતસ્તેષામુત્પન્ના કાર્યસિદ્ધયે 5.1.30.
તેમના મનમાં કામ પૂરું કરવા માટે આવી વિચારણા ઊભી થઈ.
ન હ્યાલોકો વિના તેન શશિસૂર્યાગ્નિચ ક્ષુષા
કારણ કે એ વિના ચંદ્ર, સૂર્ય કે અગ્નિમાંથી પ્રકાશ મળતો નથી.
હે દેવ હે મુને સિદ્ધે હે ઋષે હે નિશાચર
હે દેવ! હે મુની! હે સિદ્ધ! હે ઋષિ! હે રાત્રિમાં ફરનાર!
ગતોઽસિ કાં દિશં તાત કો વા લબ્ધસ્ત્વયા વિભો
તુ ક્યાં ગયો છે, પ્રિય? તું કોને મળ્યો, હે પ્રભુ?
પાથેયમસ્તિ કિંચિત્તે દિશિ કિં વાથ કુત્રચિત્
તારા પાસે કંઈ ખાવાનું છે? કોઈ દિશામાં કે ક્યાંયે તારે કંઈ મળ્યું છે?
ક્વચિદ્વાસિ કથં તોયમથવા ચિત્તનિર્વૃતિઃ
તું ક્યાંક રહે છે? તને પાણી કેવી રીતે મળે છે? તારા મનને શાંતિ મળે છે કે કેમ?
એવં પ્રકારં કરુણં સમાભાષ્ય પરસ્પરમ્
આ રીતે, એકબીજાની સાથે કરુણા પૂર્વક વાત કરતાં,
ભૂમેર્વિવરમાશ્રિત્ય પ્રાણિનો યે વસંત્યપિ
પૃથ્વીના ખાડામાં રહેતા બધા જીવ,
ન તેષાં વિદ્યતે સૂર્યો નેન્દુર્નાન્યે મહાગ્રહાઃ
તેમને ત્યાં neither સૂર્ય છે, neither ચંદ્ર, કે બીજા મોટા ગ્રહો નથી.
કેનાલોકેન પશ્યંતિ સમાનિ વિષમાણિ ચ
તેઓ કયા પ્રકાશથી સમાન કે ઊંચા-નીચા સ્થળોને જુએ છે?
વિચરન્તઃ સમં કો વા મનો રથશતપ્રદઃ 5.1.30.
કોણ છે જે સર્વત્ર ફરતો રહીને મનની અનેક ઇચ્છાઓ પૂરી કરે છે?