કર્મણા મનસા વાચા મહાનદ્યાં પ્રયાંતિ તે
કર્મ, મન કે વાણીથી, એ બધા મહાનદી તરફ જાય છે.
અસિપત્રે પ્રયાત્યેવ તથા પર્વવિલંઘકઃ
અને જે પર્વતને ગેરકાયદેસર રીતે ઓળંગે છે, એ નિશ્ચિતપણે તલવારવાળી વનમાં જાય છે.
તે યાંતિ નરકે ઘોરે કૃષ્ણસૂત્રેઽતિદારુણે 5.1.29.
એ બધા ભયાનક અને અત્યંત ભયંકર કૃષ્ણસૂત્ર નામના નરકમાં જાય છે.
વૃષલીમિથુનો યશ્ચ પતતસ્તાવુભાવપિ
અને જે વ્યક્તિ અંત્યજ સ્ત્રી સાથે સંબંધ રાખે છે, બંને નરકમાં પડે છે.
તે પચ્યંતે કુભોજ્યે ચ મિત્ર દ્વેષી વિશેષતઃ
એ બધાને ગંદા ભોજનમાં રાંધવામાં આવે છે, ખાસ કરીને મિત્રનો દ્વેષ કરનારને.
પુત્રૈરધ્યાપિતા યે તૈ તે પતંતિ શ્વભોજને
જેને પોતાના પુત્રો દ્વારા શીખવવામાં આવે છે, એ લોકો કૂતરાના ખોરાકમાં પડે છે.
તત્ર દુષ્કૃતકર્માણઃ પચ્યંતે યાતનાગતાઃ
ત્યાં દુષ્કર્મ કરનાર અને યાતનામાં આવેલા લોકો રાંધવામાં આવે છે.
પાપં કૃત્વા તુ બહુલં પ્રાયશ્ચિત્તપરાઙ્મુખાઃ
જે ઘણા પાપ કરે છે અને પ્રાયશ્ચિત્તથી દૂર રહે છે—
પ્રાયશ્ચિત્તં તુ તસ્યૈકં શિવસંસ્મરણં પરમ્
એવા માટે શ્રેષ્ઠ પ્રાયશ્ચિત્ત તો શિવનું સ્મરણ કરવું છે.
ન યાતિ નરકં શુદ્ધઃ સંક્ષીણાખિલપાતકઃ તસ્યાં દીપઃ પ્રદાતવ્યો દેવદેવસ્ય ચાગ્રતઃ
જે શુદ્ધ છે અને જેના બધા પાપ નાશ પામ્યા છે, તે નરકમાં જતો નથી; એ માટે દેવદેવના સમક્ષ દીવો પ્રગટાવવો જોઈએ.
તત્સર્વં બ્રૂહિ મે તાત દીપોત્પત્તિં ચ શોભનામ્
મને આ બધું કહો, પ્રિય, અને દીવા ઉત્પત્તિની શુભ વાર્તા પણ કહો.
અભિપ્રયાચિતું યાતસ્તયાપિ સોઽભિયાચિતઃ
તે ઈચ્છા માંગવા ગયો, અને એ સ્ત્રીએ પણ તેને વિનંતી કરી.
તસ્માદ્યાચે ભૃશં શંભો પ્રસીદ દિવ્ય લોચન
માટે હું તને ખૂબ વિનંતી કરું છું, હે શંભુ, કૃપા કર, દૈવી દ્રષ્ટિવાળા.
ભવેન વર્ણિતા સા વૈ અતીવ શોભના મમ
ભવ દ્વારા જે વર્ણવાયું હતું, એ ખરેખર મારા માટે અત્યંત શુભ છે.
સિતાબ્જસંસ્થિતો ભૃંગો યથા શોભયતે ચ તમ્
જેમ સફેદ કમળ પર બેઠેલું મધમાખી એની સુંદરતા વધારતું હોય છે,
વિરૂપરૂપકર્તાસિ ન શૃણોષિ વચો યદા
તમે અનેક પ્રકારના રૂપો બનાવો છો, પણ જ્યારે કોઈ વાત કહે છે ત્યારે તમે સાંભળતા નથી.
ભવસ્તયેતિ ચોક્તસ્તુ તસ્યા વૈ પાણિમગ્રહીત્
જ્યારે તેણીએ કહ્યું, 'તમે ભવ છો,' ત્યારે તેણે એની હાથ પકડી લીધો.
રતિં દત્તવતી સા તુ જહાસ નામ કીર્તયન્
તેણીએ એને આનંદ આપ્યો અને હસીને એનું નામ ઉચારીને બોલ્યું.
ઉવાચ રોષસંયુક્તા સંસ્મૃત્ય દેવભાષિતમ્
દેવતાઓના શબ્દો યાદ કરીને, એ ગુસ્સાથી બોલી:
સુવર્ણરૂપરૂપા ચ યદા પુનર્ભવામિ ચ 5.1.30.
જ્યારે હું ફરીથી સોનાની જેમ રૂપાળી બનીશ,
ઇતીદમેવ જલ્પંતી જગામ વિંધ્યપર્વતમ્
આ જ શબ્દો બોલીને, એ વિંધ્ય પર્વત તરફ ચાલી ગઈ.
સ્મરંસ્તદેવ ચેષ્ટિતં તદેવ પૂર્વભાષિતમ્
એ પહેલા જે થયું અને જે કહ્યું હતું એ જ બધું યાદ કરતાં,
યતો મયા હિમાદ્રિજા સમસ્તલોકસુન્દરી
હે હિમાલયકન્યા, બધા લોકોથી સુંદર એવી તું મારી કારણે,
ઇતીદમેવ સોઽવદદ્ગતસ્ત્વદ્દર્શનં તતઃ
એમ કહીને એ એ જ શબ્દો બોલી અને પછી તારા દર્શનથી દૂર થઈ ગયો.
તતો જગદ્ધિ સંકુલં મહાભયેન સંયુતમ્
પછી આખું જગત ગૂંચવાઈ ગયું અને ભારે ભયથી ભરાઈ ગયું.
વિહાય મંદિરાણિ તે પરં વિષાદમાગતાઃ
એમણે પોતાના ઘર છોડીને ઊંડી ઉદાસીમાં પડી ગયા.
નષ્ટાલોકં જગત્સર્વં કાંતારમભવત્તદા
આખું જગત પ્રકાશ વિના અંધકારમય અને વેરાન બની ગયું.
ત્રીણિ નેત્રાણિ રુદ્રસ્ય યતઃ સૂર્યેંદુવ હ્નયઃ
કારણ કે રુદ્રના ત્રણ નેત્ર એટલે સૂર્ય, ચંદ્ર અને અગ્નિ છે.
તતસ્તમસિ દુસ્તારે સંભૂતે લોમહર્ષણે
પછી જે ભયાનક અને પાર ન પામાય તેવો અંધકાર ફેલાયો,
એષા બુદ્ધિસ્તતસ્તેષામુત્પન્ના કાર્યસિદ્ધયે 5.1.30.
તેમના મનમાં કામ પૂરું કરવા માટે આવી વિચારણા ઊભી થઈ.