ઇલસ્યપુત્રો ધર્માત્મા નામ્ના ચૈવ પુરૂરવાઃ
ઇલાનો પુત્ર, ધર્મનિષ્ઠ અને પુરુરવા નામે પ્રસિદ્ધ હતો.
નૃત્યન્તીં વાસવસ્યાગ્રે ઉર્વશીં વીક્ષ્ય કામુકઃ
કામાસક્ત પુરુરવાએ, વસવના સમક્ષ ઉર્વશીને નૃત્ય કરતા જોઈ.
ધૈર્યં ચિત્તે સમાવેશ્ય મુહૂર્તં પર્યવસ્થિતઃ
મનને ધૈર્યથી સંભાળી, થોડો સમય સ્થિર રહ્યો.
તત્પ્રદેશાદ્વિનિષ્ક્રમ્ય કામાર્તા ચાતિવિહ્વલા
પછી એ સ્થળ છોડીને, કામથી વ્યાકુળ અને અતિ ઉલઝળપમાં, બહાર નીકળી ગઈ.
અથાત્માનં ચ સંવેદ્ય ઉત્થિતા ભૂમિમણ્ડલાત્
પછી પોતાનું ભાન મેળવી, તે ધરતી પરથી ઊભો થયો.
ગતઃ પુરૂરવા ભૂમિં તામેવ મનસા સ્મરન્
પુરૂરવાએ મનમાં એ ભૂમિને યાદ કરી ત્યાં ગયો.
ચિત્રાંગદગૃહે ગત્વા દૂતં સાથ ચકાર હ
પછી તે ચિત્રાંગદાના ઘરમાં ગયો અને સાથે દૂત મોકલ્યો.
ઉર્વશ્યા રહિતઃ સ્વર્ગઃ શૂન્યોઽપ્યાસીદ્દિવૌકસામ્ 5.1.8.
ઉર્વશી વિના સ્વર્ગ પણ દેવતાઓ માટે ખાલી બની ગયો.
તયા વિરહિતઃ સોઽપિ શૂન્યચિત્તઃ પરિભ્રમન્
તે પણ તેના વિયોગમાં ખાલી દિલથી ભટકતો રહ્યો.
પરિભ્રમન્સ તીર્થાનિ મહાકાલવનં ગતઃ
ભટકતો ભટકતો તે તીર્થોમાં ગયો અને મહાકાળ વનમાં પહોંચ્યો.
નાપિ શેતે ન વા સ્નાતિ હે રાજન્નિતિ જલ્પતિ
રાજા, તે ન ઊંઘે, ન સ્નાન કરે, અને આવું બોલે છે.
રંભા ચ મેનકા ચૈવ પ્રમ્લોચા પુંજિકસ્થલી
રંભા, મેનકા, પ્રમ્લોચા અને પુંજિકસ્થલી,
સૂર્યદત્તા વિશાલાક્ષી ચંદ્રા ચન્દ્રપ્રભા તથા
સૂર્યદત્તા, વિશાલાક્ષી, ચંદ્રા અને ચંદ્રપ્રભા પણ,
કિં રોદિષિ વરારોહે મર્ત્યહેતોઃ સુલોચને
સુંદર આંખોવાળી, સુંદરિ, તું એક મરનાર માટે કેમ રડે છે?
સૌખ્યં ષણ્ઢો ન જાનાતિ સંગાત્સ્ત્રીપુંસયોર્હિ યત્
પુરુષ અને સ્ત્રીના મિલનથી જે આનંદ મળે છે, તેનો હિજડાને અણસાર પણ નથી.
શ્રુત્વા ચેતિ વચસ્તસ્યાસ્તાઃ સંમંત્ર્ય સમાહિતાઃ
આ શબ્દો સાંભળી, તે સૌએ વિચાર કર્યો અને ધ્યાનપૂર્વક બેઠા.
નૃપં ચ દદૃશુસ્તત્ર વૃક્ષચ્છાયાનિષેવિતમ્
ત્યાં તેમણે રાજાને વૃક્ષની છાંયામાં બેઠેલો જોયો.
દૃષ્ટ્વા તથાવિધાઃ સર્વાઃ કામાર્તા સુરયોષિતઃ 5.1.8.
એવી કામથી વ્યાકુળ સ્વર્ગની બધી સ્ત્રીઓ જોઈ,
ઐલઃ પુરૂરવા નામ વિખ્યાતો જગતીપતિઃ
આઈલ, નામે પુરૂરવા, જગતનો પ્રસિદ્ધ રાજા છે.
એવં બ્રુવન્ત્યાં વૈ તસ્યામુર્વશ્યામપ્સરોગણઃ
ઉર્વશી આવું બોલતી હતી ત્યારે, બધા અપ્સરાઓએ,
એતસ્મિન્નન્તરે પ્રાયાદ્ભગવાંસ્તત્ર નારદઃ
એ જ સમયે ત્યાં ભગવંત નારદ આવ્યા.
સંપ્રેક્ષ્ય ચ તતઃ પ્રાહ કિ યૂયમિહ નિસ્વનાઃ
તેમને જોઈને, પછી તેમણે પૂછ્યું: 'તમે બધા અહીં શા માટે આવો અવાજ કરો છો?'
વરં ચ વ્રિયતાં શીઘ્રં વિયોગો ન ભવિ ષ્યતિ
તમે ઝડપથી તમારી ઇચ્છિત વર માંગો; વિયોગ ક્યારેય નહીં થાય.
અસ્મિન્હિ દુર્ભગા તીર્થે સ્નાત્વા સ્ત્રી પુરુષોઽપિ વા
આ દુર્ભાગ્યવાળી તીર્થ પર સ્ત્રી કે પુરુષ, જે પણ અહીં સ્નાન કરે,
આત્માનં તોલયેદ્યસ્તુ તિલૈર્વા લવણેન વા
જે પોતાને તલ કે મીઠા વડે તોલે,
ગુડેન મધુના વાપિ દેવીમુદ્દિસ્ય પાર્વતીમ્
અથવા ગુડ કે મધ વડે, પાર્વતી દેવીને અર્પણ કરે,
દ્રવ્યવૃદ્ધિઃ શર્કરયા ગુડેનાંગેષુ પૂર્ણતા
શર્કરા વડે દ્રવ્યમાં વૃદ્ધિ થાય છે અને ગુડ વડે અંગોમાં પૂર્ણતા આવે છે.
દ્વાદશૈવ તુ યુગ્માનિ દેવ્યા દેવસ્ય ભોજયેત્ 5.1.8.
દેવી અને દેવને ભોજનરૂપે બાર જોડી અર્પણ કરવી જોઈએ.
વેત્રજાં કંચુકીં ચૈવ વસ્ત્રે કૌસુંભકે તથા
વેત્રથી બનેલી પટ્ટી, કમરપટ્ટો અને રેશમના વસ્ત્રો પણ આપવાના છે.
આષાઢે શ્રાવણે વાપિ માસિ ભાદ્રપદે તથા
આષાઢ, શ્રાવણ કે ભાદરવો મહિનામાં,