એવં સંજલ્પ્ય ચ નરો નારાયણમુવાચ હ
એવી રીતે વાત કર્યા પછી નરે નારાયણને કહ્યું.
મંજર્યા સહકારસ્ય સ્ત્રીમૂરુભ્યાં ચકાર હ
કેરીના મંજરીથી, તેણે સ્ત્રી જેવી જાંઘવાળી એક સ્ત્રીની રચના કરી.
ઉત્થિતાં પ્રમદાં દૃષ્ટ્વા જ્વલનાભાં વરાંગનામ્
જે સ્ત્રી ઉભી રહી, તે અગ્નિ જેવી તેજસ્વી અને અતિ સુંદર હતી, તેને જોઈને,
શક્રસ્તાસાં વચઃ શ્રુત્વા ગત્વા દેવાવુવાચ હ
શક્રે એના વચન સાંભળી, દેવતાઓ પાસે જઈને કહ્યું.
અહમર્થી સ્ત્રિયાશ્ચાસ્યાઃ પ્રસાદઃ ક્રિયતામિતિ
હું આ સ્ત્રીને ઇચ્છું છું; કૃપા કરીને એનો પ્રસાદ મને મળે.
અસ્મદ્વચનસામર્થ્યાદ્ગૃહાણેમાં ત્વમુર્વશીમ્
અમારા વચનના બળે, તું આ ઉર્વશીને સ્વીકાર.
મંજર્યા સહકારસ્ય તેનેયમુર્વશી સ્મૃતા
કેરીની મંજરીથી ઉત્પન્ન થયેલી હોવાથી, એનું નામ ઉર્વશી પડ્યું.
ગત્વા સ્વર્ગમથાહૂય ચિત્રાંગદમુવાચ હ 5.1.8.
પછી સ્વર્ગમાં જઈને, તેણે ચિત્રાંગદને બોલાવીને કહ્યું.
ક્રિયતામચિરાદેષા યત્નમાસ્થાય શોભનમ્ વરં પ્રવીણા સા જાતા નૃત્યે ગીતે ચ કોવિદા
આ કામ ઝડપથી અને શ્રેષ્ઠ રીતે કરવું જોઈએ; એ સુંદર સ્ત્રી નૃત્ય અને ગીતમાં પારંગત બની.
એવં સા ન્યવસત્તત્ર સુરસદ્મનિ સુન્દરી
એ રીતે એ સુંદર સ્ત્રી દેવલોકના મહેલમાં રહેવા લાગી.
ઇલસ્યપુત્રો ધર્માત્મા નામ્ના ચૈવ પુરૂરવાઃ
ઇલાનો પુત્ર, ધર્મનિષ્ઠ અને પુરુરવા નામે પ્રસિદ્ધ હતો.
નૃત્યન્તીં વાસવસ્યાગ્રે ઉર્વશીં વીક્ષ્ય કામુકઃ
કામાસક્ત પુરુરવાએ, વસવના સમક્ષ ઉર્વશીને નૃત્ય કરતા જોઈ.
ધૈર્યં ચિત્તે સમાવેશ્ય મુહૂર્તં પર્યવસ્થિતઃ
મનને ધૈર્યથી સંભાળી, થોડો સમય સ્થિર રહ્યો.
તત્પ્રદેશાદ્વિનિષ્ક્રમ્ય કામાર્તા ચાતિવિહ્વલા
પછી એ સ્થળ છોડીને, કામથી વ્યાકુળ અને અતિ ઉલઝળપમાં, બહાર નીકળી ગઈ.
અથાત્માનં ચ સંવેદ્ય ઉત્થિતા ભૂમિમણ્ડલાત્
પછી પોતાનું ભાન મેળવી, તે ધરતી પરથી ઊભો થયો.
ગતઃ પુરૂરવા ભૂમિં તામેવ મનસા સ્મરન્
પુરૂરવાએ મનમાં એ ભૂમિને યાદ કરી ત્યાં ગયો.
ચિત્રાંગદગૃહે ગત્વા દૂતં સાથ ચકાર હ
પછી તે ચિત્રાંગદાના ઘરમાં ગયો અને સાથે દૂત મોકલ્યો.
ઉર્વશ્યા રહિતઃ સ્વર્ગઃ શૂન્યોઽપ્યાસીદ્દિવૌકસામ્ 5.1.8.
ઉર્વશી વિના સ્વર્ગ પણ દેવતાઓ માટે ખાલી બની ગયો.
તયા વિરહિતઃ સોઽપિ શૂન્યચિત્તઃ પરિભ્રમન્
તે પણ તેના વિયોગમાં ખાલી દિલથી ભટકતો રહ્યો.
પરિભ્રમન્સ તીર્થાનિ મહાકાલવનં ગતઃ
ભટકતો ભટકતો તે તીર્થોમાં ગયો અને મહાકાળ વનમાં પહોંચ્યો.
નાપિ શેતે ન વા સ્નાતિ હે રાજન્નિતિ જલ્પતિ
રાજા, તે ન ઊંઘે, ન સ્નાન કરે, અને આવું બોલે છે.
રંભા ચ મેનકા ચૈવ પ્રમ્લોચા પુંજિકસ્થલી
રંભા, મેનકા, પ્રમ્લોચા અને પુંજિકસ્થલી,
સૂર્યદત્તા વિશાલાક્ષી ચંદ્રા ચન્દ્રપ્રભા તથા
સૂર્યદત્તા, વિશાલાક્ષી, ચંદ્રા અને ચંદ્રપ્રભા પણ,
કિં રોદિષિ વરારોહે મર્ત્યહેતોઃ સુલોચને
સુંદર આંખોવાળી, સુંદરિ, તું એક મરનાર માટે કેમ રડે છે?
સૌખ્યં ષણ્ઢો ન જાનાતિ સંગાત્સ્ત્રીપુંસયોર્હિ યત્
પુરુષ અને સ્ત્રીના મિલનથી જે આનંદ મળે છે, તેનો હિજડાને અણસાર પણ નથી.
શ્રુત્વા ચેતિ વચસ્તસ્યાસ્તાઃ સંમંત્ર્ય સમાહિતાઃ
આ શબ્દો સાંભળી, તે સૌએ વિચાર કર્યો અને ધ્યાનપૂર્વક બેઠા.
નૃપં ચ દદૃશુસ્તત્ર વૃક્ષચ્છાયાનિષેવિતમ્
ત્યાં તેમણે રાજાને વૃક્ષની છાંયામાં બેઠેલો જોયો.
દૃષ્ટ્વા તથાવિધાઃ સર્વાઃ કામાર્તા સુરયોષિતઃ 5.1.8.
એવી કામથી વ્યાકુળ સ્વર્ગની બધી સ્ત્રીઓ જોઈ,
ઐલઃ પુરૂરવા નામ વિખ્યાતો જગતીપતિઃ
આઈલ, નામે પુરૂરવા, જગતનો પ્રસિદ્ધ રાજા છે.
એવં બ્રુવન્ત્યાં વૈ તસ્યામુર્વશ્યામપ્સરોગણઃ
ઉર્વશી આવું બોલતી હતી ત્યારે, બધા અપ્સરાઓએ,