યઃ સ્નાતિ પુરતો દેવ્યાઃ સ સિદ્ધિ લભતે પરામ્
દેવીની સામે સ્નાન કરનારને સર્વોત્તમ સિદ્ધિ મળે છે.
સ્નાતિ વૈ ફલકુમ્ભેન અગ્રે દેવ્યા વિધાનતઃ
જે વિધિ પ્રમાણે દેવીની સામે ફળોથી ભરેલ કુંભથી સ્નાન કરે છે,
તસ્ય સંજાયતે પુત્રો યથા દેવઃ ષડાનનઃ
તેને દેવતા ષડાનન જેવો પુત્ર થાય છે.
રૂપસૌભાગ્યસંપન્નસ્તત્ર સ્નાતો ભવેન્નરઃ
ત્યાં સ્નાન કરનાર મનુષ્ય રૂપ, સૌભાગ્ય અને સમૃદ્ધિથી યુક્ત થાય છે.
ભર્તા પુરૂરવા લબ્ધં ઐલેયોંઽસૌ મહીપતિઃ
ભૂપતિ પુરૂરવા એ મેળવ્યું હતું; તે ઇલનો વંશજ રાજા હતો.
કારણેન યથા તેન યસ્મિન્કાલે પ્રતિષ્ઠિતમ્
જેમ તે સમયે જે કારણથી તે સ્થાપિત થયું હતું, તેમ જ—
કથં પુરૂરવાશ્ચાસૌ ભાર્યાસ્તસ્ય વરાપ્સરાઃ સર્વમેતદ્યથાવૃત્તં વદ કૌતૂહલં હિ મે
પૂરુરવા એ કેવી રીતે એ સ્વર્ગની અપ્સરાને પત્ની તરીકે પામી? કૃપા કરીને બધું જ સાચું-સાચું કહો, કેમ કે મને જાણવાની ખૂબ જ ઉત્સુકતા છે.
બદરિકાશ્રમસ્થૌ તૌ તેનેન્દ્રો ભયમાગતઃ 5.1.8.
બદરિકાશ્રમમાં જ્યારે એ બે રહેતા હતા, ત્યારે ઇન્દ્રને ભય લાગ્યો.
આદિષ્ટા યા મઘવતા વિઘ્નાર્થં ચ સમાગતાઃ
મઘવાને જેમને વિઘ્ન કરવા માટે આજ્ઞા આપી હતી, એ બધા ત્યાં ભેગા થયા.
વિઘ્નાર્થમિહ આયાતાસ્તદા દેવૌ જજલ્પતુઃ
વિઘ્ન કરવા માટે અહીં આવેલા એ બે દેવતાઓએ ત્યારે પરસ્પર વાત કરી.
એવં સંજલ્પ્ય ચ નરો નારાયણમુવાચ હ
એવી રીતે વાત કર્યા પછી નરે નારાયણને કહ્યું.
મંજર્યા સહકારસ્ય સ્ત્રીમૂરુભ્યાં ચકાર હ
કેરીના મંજરીથી, તેણે સ્ત્રી જેવી જાંઘવાળી એક સ્ત્રીની રચના કરી.
ઉત્થિતાં પ્રમદાં દૃષ્ટ્વા જ્વલનાભાં વરાંગનામ્
જે સ્ત્રી ઉભી રહી, તે અગ્નિ જેવી તેજસ્વી અને અતિ સુંદર હતી, તેને જોઈને,
શક્રસ્તાસાં વચઃ શ્રુત્વા ગત્વા દેવાવુવાચ હ
શક્રે એના વચન સાંભળી, દેવતાઓ પાસે જઈને કહ્યું.
અહમર્થી સ્ત્રિયાશ્ચાસ્યાઃ પ્રસાદઃ ક્રિયતામિતિ
હું આ સ્ત્રીને ઇચ્છું છું; કૃપા કરીને એનો પ્રસાદ મને મળે.
અસ્મદ્વચનસામર્થ્યાદ્ગૃહાણેમાં ત્વમુર્વશીમ્
અમારા વચનના બળે, તું આ ઉર્વશીને સ્વીકાર.
મંજર્યા સહકારસ્ય તેનેયમુર્વશી સ્મૃતા
કેરીની મંજરીથી ઉત્પન્ન થયેલી હોવાથી, એનું નામ ઉર્વશી પડ્યું.
ગત્વા સ્વર્ગમથાહૂય ચિત્રાંગદમુવાચ હ 5.1.8.
પછી સ્વર્ગમાં જઈને, તેણે ચિત્રાંગદને બોલાવીને કહ્યું.
ક્રિયતામચિરાદેષા યત્નમાસ્થાય શોભનમ્ વરં પ્રવીણા સા જાતા નૃત્યે ગીતે ચ કોવિદા
આ કામ ઝડપથી અને શ્રેષ્ઠ રીતે કરવું જોઈએ; એ સુંદર સ્ત્રી નૃત્ય અને ગીતમાં પારંગત બની.
એવં સા ન્યવસત્તત્ર સુરસદ્મનિ સુન્દરી
એ રીતે એ સુંદર સ્ત્રી દેવલોકના મહેલમાં રહેવા લાગી.
ઇલસ્યપુત્રો ધર્માત્મા નામ્ના ચૈવ પુરૂરવાઃ
ઇલાનો પુત્ર, ધર્મનિષ્ઠ અને પુરુરવા નામે પ્રસિદ્ધ હતો.
નૃત્યન્તીં વાસવસ્યાગ્રે ઉર્વશીં વીક્ષ્ય કામુકઃ
કામાસક્ત પુરુરવાએ, વસવના સમક્ષ ઉર્વશીને નૃત્ય કરતા જોઈ.
ધૈર્યં ચિત્તે સમાવેશ્ય મુહૂર્તં પર્યવસ્થિતઃ
મનને ધૈર્યથી સંભાળી, થોડો સમય સ્થિર રહ્યો.
તત્પ્રદેશાદ્વિનિષ્ક્રમ્ય કામાર્તા ચાતિવિહ્વલા
પછી એ સ્થળ છોડીને, કામથી વ્યાકુળ અને અતિ ઉલઝળપમાં, બહાર નીકળી ગઈ.
અથાત્માનં ચ સંવેદ્ય ઉત્થિતા ભૂમિમણ્ડલાત્
પછી પોતાનું ભાન મેળવી, તે ધરતી પરથી ઊભો થયો.
ગતઃ પુરૂરવા ભૂમિં તામેવ મનસા સ્મરન્
પુરૂરવાએ મનમાં એ ભૂમિને યાદ કરી ત્યાં ગયો.
ચિત્રાંગદગૃહે ગત્વા દૂતં સાથ ચકાર હ
પછી તે ચિત્રાંગદાના ઘરમાં ગયો અને સાથે દૂત મોકલ્યો.
ઉર્વશ્યા રહિતઃ સ્વર્ગઃ શૂન્યોઽપ્યાસીદ્દિવૌકસામ્ 5.1.8.
ઉર્વશી વિના સ્વર્ગ પણ દેવતાઓ માટે ખાલી બની ગયો.
તયા વિરહિતઃ સોઽપિ શૂન્યચિત્તઃ પરિભ્રમન્
તે પણ તેના વિયોગમાં ખાલી દિલથી ભટકતો રહ્યો.
પરિભ્રમન્સ તીર્થાનિ મહાકાલવનં ગતઃ
ભટકતો ભટકતો તે તીર્થોમાં ગયો અને મહાકાળ વનમાં પહોંચ્યો.