ઇત્યુક્તે બ્રહ્મણા સોઽગ્નિઃ પ્રજજ્વાલ સહસ્રશઃ
બ્રહ્માએ આવું કહ્યું ત્યારે એ અગ્નિ હજારો રીતે પ્રગટ્યો.
અકારેકાર ઊકારો બ્રહ્મા તમથ દૃષ્ટવાન્
'અ', 'ઇ' અને 'ઉ' એ ત્રણ અક્ષરોને પછી બ્રહ્માએ જોયા.
વ્યાપ્તં ભવાગ્નિના સર્વં તિર્યગૂર્ધ્વમધસ્તથા
આ જગતનાં ઉપર, નીચે અને ચારે બાજુ બધું જ જીવનની અગ્નિથી વ્યાપ્ત થયું હતું.
ચિંતયંતં તુ બ્રહ્માણં ભીતં ચૈવ વિશેષતઃ
બ્રહ્મા ખૂબ જ ભયભીત થઈને ઊંડા વિચારોમાં ડૂબેલા હતા.
તેજોનિધિં ચ સર્વેશં જ્ઞાતુમિચ્છન્પ્રજાપતિઃ 5.1.4.
પ્રજાપતિએ સર્વના સ્વામી, તેજના ખજાનાને ઓળખવાની ઈચ્છા રાખી.
અદ્ભુતાનાં પ્રતિશ્રોત્રે તેજસા નિધયે નમઃ
આશ્ચર્યજનક વાતો સાંભળનારા તેજના ભંડારને વંદન છે.
બીજં યો વિશ્વભાવાનાં સંમોહનવિમોહનમ્
જે સર્વ જીવોના મૂળ છે, મોહ પેદા કરતા અને મોહ દૂર કરતા છે, એવા તેમને નમન.
ઊર્ધ્વવક્ત્ર નમસ્તેસ્તુ સત્ત્વાત્મક ધરાત્મક
ઉપર તરફ વદન ધરાવનાર, સત્તાનું અને ધરાની તત્ત્વરૂપ, તમને વંદન.
જલજોત્ફુલ્લપત્રાક્ષ જલદેવ હુતાશન
ખીલેલા કમળની પાંદડાં જેવી આંખોવાળા, મેઘદેવ અને અગ્નિદેવ, તમને વંદન.
યજ્ઞાહુતિસમાચાર યજ્ઞરૂપ નમોનમઃ
યજ્ઞરૂપ, યજ્ઞહવન કરનાર, તમને વારંવાર નમન.
તમોહાર મહાહાર સ્વાપ્રિય તમોહર
અંધકાર દૂર કરનાર, મહાન ધારક, પોતાના પ્રિય, અંધકાર હટાવનાર, તમને વંદન.
વૈશ્વાનરાનલોદગ્ર ઊર્ધ્વપાવક સર્વગ?? વિભાવસો મહાભાગ કૃષ્ણવર્ત્મન્નમોનમઃ
પ્રજ્વલિત વૈશ્વાનર અગ્નિ, ઉપર ધધકતા, સર્વત્ર વ્યાપક, મહાન ભાગ્યશાળી, કાળી જ્વાળાવાળા, તમને પુનઃપુનઃ નમન.
તુષ્ટોઽહં ભવતો બ્રહ્મન્ભાવકર્મ પ્રસિધ્યતિ
હું તારા પર પ્રસન્ન છું, હે બ્રહ્મા; તારો સર્જન કાર્ય સફળ થશે.
એવમુક્તસ્તદા બ્રહ્મા નમસ્કૃત્યાબ્રવીત્પુનઃ
આ રીતે સંભળીને, બ્રહ્માએ વંદન કરીને ફરીથી કહ્યું.
અબ્રવીત્સોઽથ બ્રહ્માણં પુરુષ સ્ત્વં પ્રજાપતિઃ 5.1.4.
પછી તેણે બ્રહ્માને કહ્યું: 'તમે પુરુષ છો, સર્વ જીવોના સ્વામી છો.'
અથાપશ્યત્સ દિવ્યેન ભગવંતં સનાતનમ્
પછી તેણે દૈવી દ્રષ્ટિથી સનાતન ભગવાનને જોયા.
જ્વલનં ગગનં ભૂમિં દૃશ્યાદૃશ્યં પરં પદમ્ સદૈવ કુરુતે દેવો ભુંક્તે સર્વં યતઃ પ્રભુઃ
દેવતા હંમેશા અગ્નિ, આકાશ, ધરતી, દેખાતું અને અદૃશ્ય, સર્વોચ્ચ અવસ્થા સર્જે છે અને ભોગવે છે, કેમ કે તે સર્વના સ્વામી છે.
અતિસંભૂતિભવ્યેન સ્તોત્રેણાથ પ્રજાપતિઃ
પછી પ્રજાપતિએ મહાન અને શુભ સ્તોત્રથી સ્તુતિ કરી.
તતોઽતિરક્તવર્ણં ચ દૃષ્ટ્વા દેવઃ પ્રજાપતિઃ
પછી પ્રજાપતિએ ખૂબ જ લાલ રંગના દેવને જોઈને—
વ્યક્તાવ્યક્તપ્રણેતારં પ્રણમઞ્છિરસા સ્વયમ્
જેણે પ્રગટ અને અપ્રગટ બંનેનું સર્જન કર્યું છે, એવા ભગવાનને પોતે માથું ઝુકાવી વંદન કર્યું.
પૃથિવી વાયુરાકાશં યચ્ચાન્યદ્ભુવનત્રયમ્
પૃથ્વી, વાયુ, આકાશ અને ત્રણેય લોકોમાં જે કંઈ છે,
તત્ત્વસર્ગં ભૂતસર્ગં ભાવસર્ગં તથૈવ ચ
તત્વોની રચના, ભૂતોની રચના અને જીવોની રચના પણ,
યત્કિંચિદ્વસ્તુજાતં હિ તત્સર્વમચરં ચરમ્
જે કંઈ વસ્તુઓનું સમૂહ છે, ચાલતું કે અચળ, એ બધું,
અથેશઃ પ્રાહ બ્રહ્માણં ત્વયા દૃષ્ટં યથાતથમ્
પછી ભગવાને બ્રહ્માજીને કહ્યું: 'તમે બધું જેમ છે તેમ જોઈ લીધું છે.'
કર્તાહમનુકર્તા ત્વં લોકાનાં સ્થિતિકારણે 5.1.4.
'હું સર્જનહાર છું; તું લોકોની રક્ષા માટે મારું અનુસરણ કરનાર છે.'
ઇત્યુક્તો દેવદેવેન બ્રહ્મા વચનમબ્રવીત્
દેવોના દેવએ આમ કહ્યા પછી, બ્રહ્માજીએ આ શબ્દો કહ્યા:
ત્વત્પ્રસાદાત્પ્રજાસર્ગં કુર્વતો મે મહેશ્વર
'હે મહાદેવ, તમારી કૃપાથી હું પ્રજાની રચના કરી શકું છું.'
મહે૩વર ઉવાચ ધ્યાયતઃ પુત્રકામસ્ય સ્રષ્ટુ કામસ્ય તે યતઃ
મહેશ્વરે કહ્યું: 'તમે પુત્રની ઇચ્છા અને સર્જન કરવાની ઈચ્છાથી ધ્યાનમાં તત્પર હતા—'
પુત્રત્વં પ્રાપ્ય હીશસ્તે છેત્સ્યામિ પંચમં શિરઃ
'પુત્રત્વ પ્રાપ્ત કર્યા પછી, હે ઈશ્વર, હું તમારું પાંચમું માથું કાપી નાખીશ.'
કીર્તયસ્વ સખા ધન્યઃ સ નઃ પૂજ્યો ભવિષ્યતિ
'એને ધન્ય મિત્ર તરીકે ગાવો; તે અમારો પૂજનીય બનશે.'