રામસ્ય સવ્યપાર્શ્વે તુ સપદ્મા શ્રીઃ સમાશ્રિતા
રામજીના ડાબા બાજુએ કમળવાળી શ્રીએ આશ્રય લીધો.
નાનાવિધાયુધાન્યત્ર ધનુર્જ્યાપ્રભૃતીનિ ચ
ત્યાં અનેક પ્રકારના શસ્ત્રો, ધનુષ્ય અને તંતુ વગેરે પણ હાજર હતા.
વેદો બ્રાહ્મણરૂપેણ સાવિત્રી સવ્યદક્ષિણે
વેદ બ્રાહ્મણરૂપે, અને સાવિત્રી પણ, રામજીના જમણા અને ડાબા બાજુએ હતા.
ઋષયશ્ચ મહાત્માનઃ સર્વે ચૈવ મહીધરાઃ
મહાન આત્માવાળા ઋષિગણ અને બધા પર્વતો પણ ત્યાં ઉપસ્થિત હતા.
તથાનુયાંતિ કાકુત્સ્થમંતઃપુરગતાઃ સ્ત્રિયઃ 2.8.6.
એજ રીતે, આંતઃપુરની સ્ત્રીઓ પણ કકુત્થ્સને અનુસરી રહી હતી.
સાન્તઃપુરશ્ચ ભરતઃ શત્રુઘ્નસહિતો યયૌ
ભરત પણ શત્રુઘ્ન અને આંતઃપુર સાથે નીકળી પડ્યા.
તતો વિપ્રા મહાત્માનઃ સાગ્નિહોત્રાઃ સમંતતઃ
પછી મહાન આત્માવાળા બ્રાહ્મણો યજ્ઞાગ્નિ સાથે ચારે બાજુ ફેલાઈ ગયા.
મંત્રિણો ભૃત્યયુક્તાશ્ચ સપુત્રાઃ સહબાંધવાઃ
મંત્રીઓ પણ પોતાના સેવકો, દીકરાઓ અને સગા-સંબંધીઓ સાથે ગયા.
તતઃ સર્વાઃ પ્રકૃતયો હૃષ્ટપુષ્ટજનાવૃતાઃ
પછી સર્વ પ્રજાજનો આનંદિત અને સુખી લોકોથી ઘેરાયેલા હતા.
તથા પ્રજાશ્ચ સકલાઃ સપુત્રાશ્ચ સવબાંધવાઃ
એજ રીતે, બધી પ્રજાઓ પણ પોતાના દીકરા અને સગા-સંબંધીઓ સાથે હતી.
સ્નાતાઃ શુક્લામ્બરધરાઃ સર્વે પ્રયતમાનસાઃ
બધાએ સ્નાન કરીને સફેદ વસ્ત્ર પહેર્યા અને શુદ્ધ મનથી તૈયાર થયા.
ન કશ્ચિત્તત્ર દીનોઽભૂન્ન ભીતો નાતિદુઃખિતઃ
ત્યાં કોઈ પણ દુઃખી, ડરાયેલો કે અત્યંત શોકગ્રસ્ત નહોતો.
દ્રષ્ટુકામાશ્ચ નિર્વાણં રાજ્ઞો જનપદાસ્તથા
રાજાના મોક્ષને જોવા માટે રાજ્યના લોકો પણ ભેગા થયા.
ઋક્ષવાનરરક્ષાંસિ જનાશ્ચ પુરવાસિનઃ
રીછ, વાંદરો, રાક્ષસો અને શહેરના રહેવાસીઓ પણ આવ્યા.
તાનિ ભૂતાનિ નગરે હ્યન્તર્ધાનગતાન્યપિ 2.8.6.
શહેરમાં રહેલા, અદૃશ્ય થયેલા બધા જીવ પણ ત્યાં હાજર હતા.
યાનિ પશ્યંતિ કાકુત્સ્થં સ્થાવરાણિ ચરાણિ ચ
જ્યાં જ્યાં કકુત્સ્થને જોતા, ત્યાંના સ્થાવર અને જંગમ બધા પ્રાણી પણ આવ્યા.
નાસીત્સત્ત્વમયોધ્યાયાં સુસૂક્ષ્મમપિ કિંચન
અયોધ્યામાં એક પણ જીવ, એટલું સૂક્ષ્મ પણ, બાકી રહ્યો નહોતો.
અથાર્દ્ધયોજનં ગત્વા નદીં પશ્ચાન્મુખો યયૌ
પછી અડધું યોજન જઈને, તે પશ્ચિમ તરફ નદી પાસે પહોંચ્યો.
અથ તસ્મિન્મુહૂર્તે તુ બ્રહ્મા લોકપિતામહઃ આયયૌ તત્ર કાકુત્સ્થં સ્વર્ગદ્વારમુપસ્થિતમ્
એ જ ક્ષણે, બ્રહ્મા, જગતના પિતામહ, ત્યાં આવ્યા, જ્યાં કકુત્સ્થ સ્વર્ગદ્વારે ઊભા હતા.
વિમાનશતકોટીભિર્દિવ્યાભિઃ સર્વતો વૃતઃ
તેમને ચારેય બાજુથી લાખો દિવ્ય વિમાનો ઘેરી રહ્યા હતા.
સ્વયંપ્રભૈશ્ચ તેજોભિર્મહદ્ભિઃ પુણ્યકર્મભિઃ
એ વિમાનો પોતાના તેજ અને પુણ્યથી મળેલી મહાન કાંતિથી ઝગમગતા હતા.
સપુણ્યપુષ્પવર્ષં ચ વાયુયુક્તં મહાજવમ્
પવનમાં ઉડતા, પુણ્યમય ફૂલોની વર્ષા થતી હતી.
શરયૂસલિલં રામઃ પદ્ભ્યાં સ સમુપાસ્પૃશત્
પછી રામે પોતાના પગથી શરયૂ નદીનું પાણી સ્પર્શ કર્યું.
ત્વં હિ લોકપતિર્દેવ ન ત્વાં જાનાતિ કશ્ચન
તમે તો જગતના સ્વામી છો, દેવ, પણ તમને કોઈ ઓળખી શકતું નથી.
ત્વમચિંત્યં મહદ્ભૂતમક્ષયં લોકસંગ્રહે 2.8.6.
તમે અકલ્પ્ય, મહાન અને અવિનાશી ચમત્કાર છો, જે સમગ્ર જગતને ધારણ કરો છો.
પિતામહસ્ય વચનાદિદમેવાવિશત્સ્વયમ્ તતો વિષ્ણુતનુન્દેવાઃ પૂજયન્તઃ સુરોત્તમમ્
પિતામહના વચનથી તેમણે ત્યાં પ્રવેશ કર્યો; પછી દેવતાઓએ વિષ્ણુમાં આનંદ પામી, શ્રેષ્ઠ દેવની પૂજા કરી.
સાધ્યા મરુદ્ગણાશ્ચૈવ સેન્દ્રાઃ સાગ્નિપુરોગમાઃ સુપર્ણા નાગયક્ષાશ્ચ દૈત્યદાનવરાક્ષસાઃ
સાધ્ય, મરુદગણ, ઇન્દ્ર, અગ્નિ સાથેના દેવો, સુપર્ણ, નાગ, યક્ષ, દૈત્ય, દાનવ અને રાક્ષસો પણ આવ્યા.
દેવાઃ પ્રહૃષ્ટા મુદિતાઃ સર્વે પૂર્ણમનોરથાઃ
બધા દેવતાઓ આનંદિત અને પ્રસન્ન, તેમના બધા મનોભાવ પૂર્ણ થયા હતા.
અથ વિષ્ણુર્મહાતેજાઃ પિતામહમુવાચ હ
પછી મહાતેજસ્વી વિષ્ણુએ પિતામહને કહ્યું:
ઇમે તુ સર્વે મત્સ્નેહાદાયાતાઃ સર્વમાનવાઃ
આ બધા માનવો મારા પ્રત્યેના પ્રેમથી અહીં આવ્યા છે.