રમતે ભગવાનેષુ સિદ્ધક્ષેત્રેષુ સર્વદા
ભગવાન હંમેશા આ સિદ્ધ પવિત્ર સ્થળોમાં આનંદ પામે છે.
ત્રયાણામપિ લોકાનાં કુરુક્ષેત્રં પ્રશસ્યતે
ત્રણે લોકોમાંથી કુરુક્ષેત્રનું બહુ વખાણ થાય છે.
તસ્યા દશગુણં વ્યાસ મહાકાલવનોત્તમમ્
હે વ્યાસ, મહાકાળવન એથી દસ ગણું શ્રેષ્ઠ છે.
પ્રભાસમુત્તમં તીર્થં ક્ષેત્રમાદ્યં પિનાકિનઃ
પ્રભાસ એ ઉત્તમ તીર્થ છે, પિનાકધારીનું મુખ્ય ક્ષેત્ર છે.
તસ્માદપ્યુત્તમં વ્યાસ પુણ્યા વારાણસી મતા
એ કારણે, વ્યાસજી, વારાણસીને એથી પણ વધુ શ્રેષ્ઠ અને પવિત્ર માનવામાં આવે છે.
મહાકાલવનં ગુહ્યં સિદ્ધક્ષેત્રં તથોષરમ્ 5.1.1.
મહાકાળનું વન ગુપ્ત છે, સિદ્ધોનું સ્થાન છે અને એ સ્થળ સૂકું પણ છે.
સર્વતસ્તુ સમાખ્યાતં મહાકાલવનં મુને
મુનિ, મહાકાળનું વન સર્વ દિશાઓથી સંપૂર્ણ રીતે વર્ણવાયું છે.
પંચૈકત્ર ન લભ્યંતે મહાકાલપુરાદૃતે
મહાકાળપુર સિવાય ક્યાંયે એ પાંચો સાથે મળીને મળતા નથી.
નાગ્નિર્ન વાયુરાદિત્યો ન ભૂમિર્ન દિશો નભઃ
અગ્નિ નથી, પવન નથી, સૂર્ય નથી, ધરતી નથી, દિશાઓ નથી અને આકાશ પણ નથી.
ન નક્ષત્રાણિ ન જ્યોતિર્ન દ્યૌર્નેંદુર્ગ્રહા સ્તથા
તારા નથી, પ્રકાશ નથી, સ્વર્ગ નથી, ગ્રહો નથી અને ચંદ્ર પણ નથી.
સરાંસિ નૈવ ગિરયો નાપગા નાબ્ધયસ્તથા
તળાવ નથી, પર્વતો નથી, નદીઓ નથી અને સમુદ્ર પણ નથી.
તદૈકો હિ મહાકાલો લોકાનુગ્રહકારણાત્
પછી માત્ર મહાકાળ જ હતો, લોકોએ કલ્યાણ માટે.
સૃષ્ટ્યર્થં સ મહાકાલઃ કરે કામં પ્રતિષ્ઠિતમ્
સૃષ્ટિ માટે મહાકાળે પોતાના હાથમાં ઈચ્છા સ્થાપી.
કલલં બુદ્બુદં ભૂત્વા તવિવેગવિવર્દ્ધિતમ્
એ ગોળ અને બબલ બની, મહાકાળની શક્તિથી એ વધતું ગયું.
કરેણ તાડિતં તદ્ધિ બભૂવ દ્વિદલં મહત્
હાથથી મારતાં એ મોટું બે ભાગવાળું રૂપ બની ગયું.
મધ્યેઽભવત્તદા બ્રહ્મા પંચવક્ત્રશ્ચતુર્ભુજઃ
મધ્યમાં બ્રહ્મા પ્રગટ્યા, પાંચ મુખ અને ચાર હાથવાળા.
કુરુ સૃષ્ટિં મહાબાહો વિચિત્રાં મદનુગ્રહાત્
મહાબાહુ, મારા આશીર્વાદથી અદભુત સૃષ્ટિ કરો.
પ્રેર્યમાણોઽપિ વૈ સ્રષ્ટું બ્રહ્મા દેવમચિંતયત્ 5.1.2.
સૃષ્ટિ માટે પ્રેરણા મળતાં પણ બ્રહ્માએ દેવતાઓનું ધ્યાન રાખ્યું નહીં.
બ્રહ્મણસ્તપસા દૃષ્ટઃ પ્રાદાદ્વેદં ષડંગકમ્
બ્રહ્માની તપસ્યાથી દર્શન થતાં, તેણે છ અંગોવાળું વેદ આપ્યું.
તપસાઽતિષ્ઠદા ભૂયઃ સમારાધયિતું ભવમ્
પછી ફરી તપમાં સ્થિર રહી, ભવનું પૂજન કરવા.
બ્રહ્મોવાચ નમઃ શિવાયામલસત્ત્વચેતસે ગુણત્રયાતીતવિસારિતેજસે
બ્રહ્માએ કહ્યું: શિવને નમસ્કાર, જેમનું સ્વરૂપ શુદ્ધ ચેતન છે, જે ગુણત્રયથી પર છે અને જેમનું તેજ અપરિમિત છે.
નમોઽ સ્તુ તે સૃષ્ટિવિધૌ રજોજુષે જગત્સ્થિતૌ સત્ત્વમધિષ્ઠિતાય તે
સૃષ્ટિમાં રજસથી આનંદ મેળવનારા અને જગતની સ્થિતીમાં સત્ત્વથી અધિષ્ઠાન ધરાવતા તમને નમસ્કાર.
અશેષભૂતપ્રકૃતેઃ પરા ય વૈ પરાત્મરૂપાય નમઃ શિવાય વૈ
સર્વ ભૂત અને પ્રકૃતિથી પર, જે પરમ આત્મા રૂપ છે, એવા શિવને વંદન છે.
ભૂતોયવહ્ન્યમ્બરવાયુચંદ્રસૂર્યાત્મરૂપાભિરિદં તનૂભિઃ
પૃથ્વી, પાણી, અગ્નિ, આકાશ, પવન, ચાંદ અને સૂર્યના રૂપે, એ બધા શરીરોમાં એ જ છે.
યાનીહ તેજાંસિ જગંતિ યાનિ ભૂતાનિ ભવ્યાન્યથ કારણાનિ
અહીં જે પ્રકાશ છે, બધા જગત, બધા જીવ, જે બનશે અને બધા કારણો—
અન્તર્હિત ઉવાચેદં બ્રહ્મન્સંયાચ્યતાં વરઃ
છુપાયેલ એણે કહ્યું: 'હે બ્રહ્મા, તું તારો વર માંગ.'
સ વવ્રે મનસા પુત્રં ભવં ગૌરવકારણાત્
એણે મનમાં પુત્ર ભવને શ્રદ્ધાથી ઈચ્છ્યો.
યસ્માન્માં મનસા પુત્રં ચતુર્મુખ સમીહસે 5.1.2.
હે ચતુરમુખ, તું મને મનમાં પુત્ર તરીકે ઈચ્છે છે, તેથી—
અયાચ્યં યાચિતં યસ્માન્મમાંશો નીલલોહિતઃ
જે માંગવું ન જોઈએ એ તું માંગ્યું છે, એટલે મારું ભાગ, નીલલોહિત, તારો થશે.
અન્યદ્યસ્માત્સ્મૃતો ભક્ત્યા ત્વયાહં પિતૃભાવતઃ
તમે મને પિતાની ભક્તિથી યાદ કર્યો છે, તેથી—