કૃતાંજલિપુટો ભૂત્વા ભવભક્ત્યાનુભાવિતઃ
હાથ જોડીને, ભવની ભક્તિથી ભરપૂર થઈને, તેઓ ઊભા રહ્યા.
મહાકાલસ્ય માહાત્મ્યં પ્રાણિનાં મોહનાશનમ્
મહાકાળની મહિમા જીવાતાઓના મોહનો નાશ કરે છે.
ભગવન્ક્ષેત્રમાહાત્મ્યં મહાકાલસ્ય કથ્યતામ્
હે ભગવાન, મહાકાળના ક્ષેત્રની પવિત્રતા વિશે કહો.
ફલં યથાત્ર વસતાં મૃતાનાં ચ ગતિર્યથા
અહીં રહેનારને શું ફળ મળે છે અને મૃત્યુ પામનારની શું ગતિ થાય છે?
કથમેતત્સ્મશાનં ચ ક્ષેત્રં પ્રોક્તં યથા તથા
આ સ્મશાન કેવી રીતે પવિત્ર ક્ષેત્ર તરીકે ઓળખાયું, અને કઈ રીતે?
યસ્માત્સ્થાનં ચ માતૄણાં પીઠં તેનૈવ કથ્યતે ।। 5.1.1.
કઈ કારણથી તેને માતાઓનું પીઠ પણ કહેવાય છે? એ પણ કહો.
મૃતાઃ પુનર્ન જાયંતે તેનેદમૂષરં સ્મૃતમ્
મૃતકો ફરી જન્મતા નથી, તેથી આ સ્થળને 'ઉષર' કહેવાય છે.
યસ્માદિષ્ટં હિ ભૂતાનાં સ્મશાનમતિવલ્લભમ્
કારણ કે સ્મશાન ભૂતો માટે ખૂબ જ પ્રિય છે.
એકામ્રકં ભદ્રકાલં કરવીરવનમેવ ચ
એકામ્ર, ભદ્રકાળ અને કરવીર વન પણ છે.
ભરથં ચૈવ કેદારં દિવ્યં રુદ્રમહાલયમ્
ભરત, કેદાર અને રુદ્રનું દિવ્ય મહાલય પણ છે.
રમતે ભગવાનેષુ સિદ્ધક્ષેત્રેષુ સર્વદા
ભગવાન હંમેશા આ સિદ્ધ પવિત્ર સ્થળોમાં આનંદ પામે છે.
ત્રયાણામપિ લોકાનાં કુરુક્ષેત્રં પ્રશસ્યતે
ત્રણે લોકોમાંથી કુરુક્ષેત્રનું બહુ વખાણ થાય છે.
તસ્યા દશગુણં વ્યાસ મહાકાલવનોત્તમમ્
હે વ્યાસ, મહાકાળવન એથી દસ ગણું શ્રેષ્ઠ છે.
પ્રભાસમુત્તમં તીર્થં ક્ષેત્રમાદ્યં પિનાકિનઃ
પ્રભાસ એ ઉત્તમ તીર્થ છે, પિનાકધારીનું મુખ્ય ક્ષેત્ર છે.
તસ્માદપ્યુત્તમં વ્યાસ પુણ્યા વારાણસી મતા
એ કારણે, વ્યાસજી, વારાણસીને એથી પણ વધુ શ્રેષ્ઠ અને પવિત્ર માનવામાં આવે છે.
મહાકાલવનં ગુહ્યં સિદ્ધક્ષેત્રં તથોષરમ્ 5.1.1.
મહાકાળનું વન ગુપ્ત છે, સિદ્ધોનું સ્થાન છે અને એ સ્થળ સૂકું પણ છે.
સર્વતસ્તુ સમાખ્યાતં મહાકાલવનં મુને
મુનિ, મહાકાળનું વન સર્વ દિશાઓથી સંપૂર્ણ રીતે વર્ણવાયું છે.
પંચૈકત્ર ન લભ્યંતે મહાકાલપુરાદૃતે
મહાકાળપુર સિવાય ક્યાંયે એ પાંચો સાથે મળીને મળતા નથી.
નાગ્નિર્ન વાયુરાદિત્યો ન ભૂમિર્ન દિશો નભઃ
અગ્નિ નથી, પવન નથી, સૂર્ય નથી, ધરતી નથી, દિશાઓ નથી અને આકાશ પણ નથી.
ન નક્ષત્રાણિ ન જ્યોતિર્ન દ્યૌર્નેંદુર્ગ્રહા સ્તથા
તારા નથી, પ્રકાશ નથી, સ્વર્ગ નથી, ગ્રહો નથી અને ચંદ્ર પણ નથી.
સરાંસિ નૈવ ગિરયો નાપગા નાબ્ધયસ્તથા
તળાવ નથી, પર્વતો નથી, નદીઓ નથી અને સમુદ્ર પણ નથી.
તદૈકો હિ મહાકાલો લોકાનુગ્રહકારણાત્
પછી માત્ર મહાકાળ જ હતો, લોકોએ કલ્યાણ માટે.
સૃષ્ટ્યર્થં સ મહાકાલઃ કરે કામં પ્રતિષ્ઠિતમ્
સૃષ્ટિ માટે મહાકાળે પોતાના હાથમાં ઈચ્છા સ્થાપી.
કલલં બુદ્બુદં ભૂત્વા તવિવેગવિવર્દ્ધિતમ્
એ ગોળ અને બબલ બની, મહાકાળની શક્તિથી એ વધતું ગયું.
કરેણ તાડિતં તદ્ધિ બભૂવ દ્વિદલં મહત્
હાથથી મારતાં એ મોટું બે ભાગવાળું રૂપ બની ગયું.
મધ્યેઽભવત્તદા બ્રહ્મા પંચવક્ત્રશ્ચતુર્ભુજઃ
મધ્યમાં બ્રહ્મા પ્રગટ્યા, પાંચ મુખ અને ચાર હાથવાળા.
કુરુ સૃષ્ટિં મહાબાહો વિચિત્રાં મદનુગ્રહાત્
મહાબાહુ, મારા આશીર્વાદથી અદભુત સૃષ્ટિ કરો.
પ્રેર્યમાણોઽપિ વૈ સ્રષ્ટું બ્રહ્મા દેવમચિંતયત્ 5.1.2.
સૃષ્ટિ માટે પ્રેરણા મળતાં પણ બ્રહ્માએ દેવતાઓનું ધ્યાન રાખ્યું નહીં.
બ્રહ્મણસ્તપસા દૃષ્ટઃ પ્રાદાદ્વેદં ષડંગકમ્
બ્રહ્માની તપસ્યાથી દર્શન થતાં, તેણે છ અંગોવાળું વેદ આપ્યું.
તપસાઽતિષ્ઠદા ભૂયઃ સમારાધયિતું ભવમ્
પછી ફરી તપમાં સ્થિર રહી, ભવનું પૂજન કરવા.