કિં તસ્ય જીવિતેનાર્થઃ કિં ધનૈઃ કિં જપૈર્નૃપ
મહારાજ, એના જીવન, ધન, અથવા જપનો શું લાભ—
અપિ કીટપતંગા યે પશવઃ પક્ષિણો મૃગાઃ
—even કીટ, પતંગા, પશુ, પક્ષી અને મૃગ—
તસ્મિન્મૃતા મહારાજ નિષ્કામાઃ કામતોઽપિ વા
—જે ત્યાં મરે છે, મહારાજ, ઇચ્છા વગર કે ઇચ્છા સાથે—
યશ્ચૈતચ્છુણુયાન્નિત્યં પુરાણં શ્રદ્ધયાન્વિતઃ
અને જે વ્યક્તિ શ્રદ્ધા સાથે રોજ આ પુરાણ સાંભળે છે—
તસ્માત્સર્વપ્રયત્નેન યાત્રાં તત્ર સમાચરેત્
એથી, સર્વ પ્રયત્નથી ત્યાં યાત્રા કરવી જોઈએ.
ઇતિ શ્રીસ્કાંદે મહાપુરાણ એકાશીતિસાહસ્ર્યાં સંહિતાયાં સપ્તમે પ્રભાસખણ્ડે તૃતીયેઽર્બુદખંડેઽર્બુદખણ્ડમાહાત્મ્યફલશ્રુતિવર્ણનંનામ ત્રિષષ્ટિતમોઽધ્યાયઃ
આ રીતે, શ્રી સ્કાંદ મહાપુરાણની એકાશી હજાર શ્લોકોની સંહિતાના સાતમા પ્રભાસ ખંડના ત્રીજા અર્બુદ ખંડમાં અર્બુદ મહાત્મ્યના ફળ શ્રવણ વર્ણન નામે ત્રેસઠમો અધ્યાય પૂર્ણ થાય છે.
શ્રીજગદંબાયૈ નમઃ અથાવન્ત્યખણ્ડેઽવન્તીક્ષેત્રમાહાત્મ્યં પ્રારભ્યતે વ્યાસ ઉવાચ સ્રષ્ટારોઽપિ પ્રજાનાં પ્રબલભવભયાદ્યં નમસ્યંતિ દેવા યો હ્યવ્યક્તે પ્રવિષ્ટઃ પ્રવિહિતમનસાં ધ્યાનયુક્તાત્મનાં ચ
શ્રી જગદાંબાને નમન. હવે અવંતિ ખંડમાં અવંતિ ક્ષેત્રનું મહાત્મ્ય શરૂ થાય છે. વ્યાસ કહે છે: જીવોના સર્જનહાર પણ, મહા સંસારના ભયથી, એ ભગવાનને નમન કરે છે, જે અવ્યક્તમાં પ્રવેશેલા છે અને જેઓના મન ધ્યાનમાં સ્થિર છે, તેઓ તેને જાણે છે.
કથ્યંતાં તાનિ યત્નેન શ્રદ્ધા યેષુ પ્રજાયતે
જે કાર્યોમાં શ્રદ્ધા જન્મે છે, તે કાર્યો પ્રયત્નપૂર્વક કહો.
ઈશ્વર ઉવાચ અસ્તિ લોકેષુ વિખ્યાતા ગંગા ત્રિપથગા નદી
ઈશ્વર કહે છે: દુનિયામાં ગંગા, જે ત્રણ માર્ગે વહેતી છે, ખૂબ જ પ્રસિદ્ધ નદી છે.
તપનસ્ય સુતા દેવી યમુના લોકપાવની
તપનના દીકરાની દેવી યમુના, દુનિયાને પવિત્ર કરતી, જાણીતી છે.
ચન્દ્રભાગા વિતસ્તા ચ નર્મદાઽમરકણ્ટકે
ચંદ્રભાગા, વિતસ્તા અને અમરકંટકમાં નર્મદા નદીઓ પણ હાજર છે.
કેદારં પુષ્કરં ચૈવ તથા કાયાવરોહણમ્
કેદાર, પુષ્કર અને કાયાવરોહણ પણ તેમાં સમાવિષ્ટ છે.
યત્રાસ્તે શ્રીમહાકાલઃ પાપેન્ધનહુતાશનઃ
ત્યાં શ્રી મહાકાલ, પાપને ભસ્મ કરનાર અગ્નિ, વસે છે.
ભુક્તિદં મુક્તિદં ક્ષેત્રં કલિક લ્મષનાશનમ્
એ પવિત્ર સ્થાન ભોગ અને મુક્તિ આપે છે, અને કળિયુગના દાગો નાશ કરે છે.
યાનિ તીર્થાનિ વિદ્યન્તે યાનિ લિંગાનિ સંતિ વૈ
જે તીર્થો છે, જે લિંગો મળે છે,
તાન્યહં શ્રોતુમિચ્છામિ પરં કૌતૂહલં હિ મે ।। 5.1.1.
હું એ વિશે સાંભળવા ઇચ્છું છું; મારી ઉત્સુકતા ખૂબ જ છે.
ક્ષેત્રમાદ્યં મહાદેવિ સર્વપાપપ્રણાશનમ્
મહાદેવી, એ પ્રથમ ક્ષેત્ર બધા પાપોનો નાશ કરે છે.
શ્રીમેરોઃ સંનિધાને ચ શિખરં રત્નચિહ્નિતમ્
શ્રી મેરુના નિવાસસ્થાને, રત્નોથી શોભાયમાન એક શિખર છે.
વિચિત્રધાતુભિશ્ચિત્રં સ્વચ્છસ્ફટિકવેદિકમ્
તે વિવિધ ધાતુઓથી સુંદર રીતે સજાયેલું છે અને શુદ્ધ સ્ફટિકની વેદિકા ધરાવે છે.
મૃગનાગેન્દ્રસંયુક્તં ગજયૂથસમાકુલમ્
તેમાં હરણ અને સિંહના જૂથો સાથે, અને હાથીઓના સમૂહોથી ભરેલું છે.
વાતાહતતરુવ્રાતપ્રસૂનાસ્થાનચિત્રિતમ્
પવનથી હલનારા વૃક્ષોના સમૂહોથી, ફૂલો છવાયેલા મેદાનને શોભા મળે છે.
લતાગૃહરતિસ્થાનં સિદ્ધવિદ્યાધરાશ્રયમ્
ત્યાં લતાવાળાં ઘર, આનંદના સ્થળો અને સિદ્ધો તથા વિદ્યાધરો માટે આશ્રય છે.
તસ્મિન્વને મહારમ્યે શોભિતાશેષ ભૂમિકમ્
એ અતિ સુંદર વનમાં, આખી ભૂમિ તેજથી ઝળહળી ઉઠે છે.
તત્ર દિવ્યાંગનાગીતમધુરધ્વનિનાદિતા
ત્યાં દિવ્ય સ્ત્રીઓના મીઠા ગીતોની ધ્વનિ ગુંજાય છે.
બહુવાદ્યસમુન્નદ્ધમહાસ્વનનિનાદિતા
તે અનેક વાદ્યોની મહા ગુંજથી ભરેલું છે.
વિન્યસ્તા કોટિભિઃ સ્તંભૈર્નિર્મલાદર્શશોભિતા 5.1.1.
એ કરોડો સ્તંભોથી શોભાયમાન છે, અને નિર્મળ અરીસાની જેમ તેજ આપે છે.
અપ્સરોનૃત્યવિન્યાસવિલાસોલ્લાસશોભિતા
અપ્સરાઓના નૃત્યની રમણીયતા અને આનંદથી સજ્જ, એ સ્થળ સુંદરતા પામ્યું હતું.
ઋષિસંઘસમાકીર્ણા મુનિવૃન્દનિષેવિતા
ઋષિઓની સભાઓથી ભરેલું અને મુનિઓના સમૂહ દ્વારા સેવા પામતું હતું.
તસ્યાં નિવિષ્ટં વાગીશં શંકરારાધને રતમ્
ત્યાં વાણીના ભગવાન સ્થિર થયા હતા અને શંકરજીની પૂજામાં તત્પર હતા.
મુનિમધ્યાત્સમુત્થાય કૃષ્ણદ્વૈપાયનો મુનિઃ
મુનિઓના વચ્ચેમાંથી કૃષ્ણદ્વૈપાયન મુનિ ઊભા થયા.