ઇતિ શ્રીસ્કાન્દે મહાપુરાણ એકાશીતિસાહસ્ર્યાં સંહિતાયાં સપ્તમે પ્રભાસખંડે તૃતીયેઽર્બુદખણ્ડે જંબૂતીર્થપ્રભાવવર્ણનંનામ ષષ્ટિતમોઽધ્યાયઃ
આ રીતે એકાશી હજાર શ્લોકવાળી શ્રીસ્કાંદ મહાપુરાણની સંહિતાના સાતમા પ્રભાસખંડના ત્રીજા અર્બુદખંડમાં જંબૂતીર્થના મહિમા વર્ણન કરતો સાઠમો અધ્યાય પૂર્ણ થયો.
યેન ગંગા ધૃતા રાજન્નિપતન્તી નભસ્તલાત્
રાજન, જેના દ્વારા ગંગાને આકાશમાંથી પડતી વખતે સંભાળી હતી—
આહૂતા દેવ દેવેન હ્યચલેશ્વરરૂપિણા
દેવતાઓના દેવ, અચલેશ્વર સ્વરૂપે, જેમણે ગંગાને બોલાવી હતી—
તત્ર યઃ કુરુતે સ્નાનમષ્ટમ્યાં ચ સમાહિતઃ
જે ત્યાં અષ્ટમીના દિવસે એકાગ્રતાથી સ્નાન કરે છે—
ઇતિ શ્રીસ્કાન્દે મહાપુરાણ એકાશીતિસાહસ્ર્યાં સંહિતાયાં સપ્તમે પ્રભાસખણ્ડે તૃતીયઽર્બુદખણ્ડે ગંગાધરતીર્થમાહાત્મ્ય વર્ણનંનામૈકષષ્ટિતમોઽધ્યાયઃ
આ રીતે એકાશી હજાર શ્લોકવાળી શ્રીસ્કાંદ મહાપુરાણની સંહિતાના સાતમા પ્રભાસખંડના ત્રીજા અર્બુદખંડમાં ગંગાધર તીર્થના મહાત્મ્યનું વર્ણન કરતો એકસઠમો અધ્યાય પૂર્ણ થયો.
તથા ગંગેશ્વરં ચાન્યદ્ગઙ્ગયા નિર્મિતં સ્વયમ્
એ જ રીતે, ગંગાએ પોતે બનાવેલું બીજું ગંગેશ્વર પણ છે.
પુરા સમભવદ્યુદ્ધમુમાયાઃ સહ ગંગયા
પહેલાં કાલે ઉમા અને ગંગા વચ્ચે યુદ્ધ થયું હતું.
યયા સંપૂજિતઃ શંભુઃ શીઘ્રં યાસ્યતિ દર્શનમ્
જેને ગંગાએ પૂજ્યો, એ શંભુ ઝડપથી દર્શન આપે છે.
એવમુક્તા તતો ગંગા સત્વરૈત્યાત્ર પર્વતે
આ રીતે કહેતાં જ ગંગા તરત જ એ પર્વત પર દોડી આવી.
દૃષ્ટ્વા ગૌર્યાથ કટકં પર્વતસ્ય મનોહરમ્
ત્યાં ગૌરીનું પર્વત પરનું સુંદર શિબિર જોઈને—
સમ્યક્છ્રદ્ધાસમોપેતા તતસ્તુષ્ટો મહેશ્વરઃ
પછી, સંપૂર્ણ શ્રદ્ધા અને ભક્તિથી યુક્ત થઈ, મહાદેવ પ્રસન્ન થયા.
તસ્માત્કટેશ્વરાખ્યા ચ લોકે ચાસ્ય ભવિષ્યતિ
એથી, આ જગતમાં તેનું નામ કટેશ્વર તરીકે ઓળખાશે.
યા નારી પતિના મુક્તા સપત્નીદુઃખદુઃખિતા સુતસૌભાગ્યસંપન્ના ભર્તૃપ્રાણસમા તથા
જે સ્ત્રી, પતિ દ્વારા મુક્ત થઈ, સાપત્નીનું દુખ સહન કરે છે, છતાં પુત્ર અને સદભાગ્યથી સુખી છે, અને પતિને જીવન જેટલો પ્રિય માને છે—
ગંગયારાધિતો દેવ એવમેવ વરં દદૌ
—તેને, જેમ ગંગાએ ભગવાનની આરાધના કરી, ભગવાન એવો વર આપે છે.
વિશેષતશ્ચ નારીભિઃ સપત્નીદોષહાનિદમ્ 7.3.62.
વિશેષ કરીને સ્ત્રીઓ માટે, આ સાપત્નીથી થતું દુખ દૂર કરે છે.
ઇતિ શ્રીસ્કાંદે મહાપુરાણ એકાશીતિસાહસ્ર્યાં સંહિતાયાં સપ્તમે પ્રભાસખણ્ડે તૃતીયેઽર્બુદખંડે કટેશ્વરગંગેશ્વરમાહાત્મ્યવર્ણનંનામ દ્વિષષ્ટિતમોઽધ્યાયઃ
આ રીતે, શ્રી સ્કાંદ મહાપુરાણની એકાશી હજાર શ્લોકોની સંહિતાના સાતમા પ્રભાસ ખંડના ત્રીજા અર્બુદ ખંડમાં કટેશ્વર અને ગંગેશ્વર મહાત્મ્ય વર્ણન નામે બાસઠમો અધ્યાય પૂર્ણ થાય છે.
અર્બુદસ્ય મહારાજ માહાત્મ્યં હિ સમાસતઃ
મહારાજ, અર્બુદનું મહાત્મ્ય હવે સંક્ષિપ્ત રીતે કહેવામાં આવે છે.
વિસ્તરેણ ચ સંખ્યા સ્યાદપિ વર્ષશતૈરપિ પદેપદે ગૃહાણ્યેવ નિર્મિતાનિ મહર્ષિભિઃ
હુંદ્રો વર્ષો સુધી વિગતવાર વર્ણન કરવામાં આવે તો પણ, મહર્ષિઓએ બનાવેલા દરેક કથા દરેક પગલાએ સ્વીકારવી જોઈએ.
ન તત્તીર્થં ન સા સિદ્ધિર્ન સ વૃક્ષો મહીપતે
મહારાજ, એ તીર્થ નથી, એ સિદ્ધિ નથી, એ વૃક્ષ નથી—
યે વસંતિ મહારાજ સુરમ્યેઽર્બુદપર્વતે
—જે અર્બુદ પર્વત પર સુખથી વસે છે, એના જેવું બીજું નથી.
કિં તસ્ય જીવિતેનાર્થઃ કિં ધનૈઃ કિં જપૈર્નૃપ
મહારાજ, એના જીવન, ધન, અથવા જપનો શું લાભ—
અપિ કીટપતંગા યે પશવઃ પક્ષિણો મૃગાઃ
—even કીટ, પતંગા, પશુ, પક્ષી અને મૃગ—
તસ્મિન્મૃતા મહારાજ નિષ્કામાઃ કામતોઽપિ વા
—જે ત્યાં મરે છે, મહારાજ, ઇચ્છા વગર કે ઇચ્છા સાથે—
યશ્ચૈતચ્છુણુયાન્નિત્યં પુરાણં શ્રદ્ધયાન્વિતઃ
અને જે વ્યક્તિ શ્રદ્ધા સાથે રોજ આ પુરાણ સાંભળે છે—
તસ્માત્સર્વપ્રયત્નેન યાત્રાં તત્ર સમાચરેત્
એથી, સર્વ પ્રયત્નથી ત્યાં યાત્રા કરવી જોઈએ.
ઇતિ શ્રીસ્કાંદે મહાપુરાણ એકાશીતિસાહસ્ર્યાં સંહિતાયાં સપ્તમે પ્રભાસખણ્ડે તૃતીયેઽર્બુદખંડેઽર્બુદખણ્ડમાહાત્મ્યફલશ્રુતિવર્ણનંનામ ત્રિષષ્ટિતમોઽધ્યાયઃ
આ રીતે, શ્રી સ્કાંદ મહાપુરાણની એકાશી હજાર શ્લોકોની સંહિતાના સાતમા પ્રભાસ ખંડના ત્રીજા અર્બુદ ખંડમાં અર્બુદ મહાત્મ્યના ફળ શ્રવણ વર્ણન નામે ત્રેસઠમો અધ્યાય પૂર્ણ થાય છે.
શ્રીજગદંબાયૈ નમઃ અથાવન્ત્યખણ્ડેઽવન્તીક્ષેત્રમાહાત્મ્યં પ્રારભ્યતે વ્યાસ ઉવાચ સ્રષ્ટારોઽપિ પ્રજાનાં પ્રબલભવભયાદ્યં નમસ્યંતિ દેવા યો હ્યવ્યક્તે પ્રવિષ્ટઃ પ્રવિહિતમનસાં ધ્યાનયુક્તાત્મનાં ચ
શ્રી જગદાંબાને નમન. હવે અવંતિ ખંડમાં અવંતિ ક્ષેત્રનું મહાત્મ્ય શરૂ થાય છે. વ્યાસ કહે છે: જીવોના સર્જનહાર પણ, મહા સંસારના ભયથી, એ ભગવાનને નમન કરે છે, જે અવ્યક્તમાં પ્રવેશેલા છે અને જેઓના મન ધ્યાનમાં સ્થિર છે, તેઓ તેને જાણે છે.
કથ્યંતાં તાનિ યત્નેન શ્રદ્ધા યેષુ પ્રજાયતે
જે કાર્યોમાં શ્રદ્ધા જન્મે છે, તે કાર્યો પ્રયત્નપૂર્વક કહો.
ઈશ્વર ઉવાચ અસ્તિ લોકેષુ વિખ્યાતા ગંગા ત્રિપથગા નદી
ઈશ્વર કહે છે: દુનિયામાં ગંગા, જે ત્રણ માર્ગે વહેતી છે, ખૂબ જ પ્રસિદ્ધ નદી છે.
તપનસ્ય સુતા દેવી યમુના લોકપાવની
તપનના દીકરાની દેવી યમુના, દુનિયાને પવિત્ર કરતી, જાણીતી છે.