આત્મા ચ પાર્થિવશ્રેષ્ઠ સ્નાનાચ્ચ જલતર્પણાત્
અને હે શ્રેષ્ઠ રાજા, તું પણ સ્નાન અને જળતર્પણથી પવિત્ર થયો છે.
કુલસંતારણંનામ તીર્થમેતદ્ભવિષ્યતિ આગચ્છાનેન દેહેન તીર્થસ્યાસ્ય પ્રભાવતઃ
આ તીર્થનું નામ 'કુલસંતારણ' થશે, જે વંશના ઉદ્ધાર માટે છે; તું આ શરીરથી અહીં આવી, આ તીર્થની મહિમાથી.
તં વિમાનમથારુહ્ય ગતઃ સ્વર્ગં ચ તૈઃ સહ
પછી તે વિમાનમાં બેસી, પોતાના પિતૃઓ સાથે સ્વર્ગે ગયો.
એષ પ્રભાવો રાજર્ષે કુલસંતારણસ્ય ચ
હે રાજર્ષિ, 'કુલસંતારણ' તીર્થની મહિમા આવી છે.
સ્વદેહેન ગતઃ સ્વર્ગમેતન્મે કૌતુકં મહત્ ॥ 7.3.48.
તે પોતાના શરીરથી સ્વર્ગે ગયો; આ મારા માટે મહાન આશ્ચર્ય છે.
સ સ્નાતો યત્ર ભૂપાલસ્તન્મહચ્છ્રેયસે પરમ્
જે સ્થળે રાજાએ સ્નાન કર્યું, તે સ્થાન સર્વોત્તમ પુણ્યદાયક છે.
ઇતિ શ્રીસ્કાંદે મહાપુરાણ એકાશીતિસાહસ્ર્યાં સંહિતાયાં સપ્તમે પ્રભાસ ખણ્ડે તૃતીયેઽર્બુદખંડે કુલસંતારણતીર્થમાહાત્મ્યવર્ણનંનામાષ્ટચત્વારિંશોઽધ્યાયઃ
આ રીતે શ્રીસ્કાંદ મહાપુરાણના એક્યાસી હજાર શ્લોકોની સંહિતાના સાતમા પ્રભાસ ખંડના ત્રીજા અર્બુદ ખંડમાં 'કુલસંતારણ તીર્થ મહાત્મ્ય વર્ણન' નામે અઢીચાળીસમો અધ્યાય પૂર્ણ થયો.
તત્ર સ્નાતસ્ય મર્ત્ત્યસ્ય જાયતે પાપસંક્ષયઃ
ત્યાં જે મનુષ્ય સ્નાન કરે છે, તેના પાપોનો નાશ થાય છે.
પિતૄણાં ચ પરા તુષ્ટિર્યાવદાભૂતસંપ્લવમ્
પિતૃઓની પરમ સંતોષતા સર્વ જીવોના વિનાશ સુધી રહી.
તેન પૂર્વં તપસ્તપ્તં શત્રૂણામિચ્છતા ક્ષયમ્
તે પહેલાં તેણે દુશ્મનોના નાશની ઈચ્છાથી કઠોર તપ કર્યું.
તપસ્તુષ્ટો મહાદેવો ગતે વર્ષશતત્રયે
ત્રણસો વર્ષ પછી મહાદેવ તેમના તપથી પ્રસન્ન થયા.
તતઃ પાશુપતં નામ તસ્યાસ્ત્રં પરમં દદૌ
પછી મહાદેવે તેને પાશુપત નામનું સર્વોત્તમ અસ્ત્ર આપ્યું.
અબ્રવીદ્વચનં ચાપિ પ્રહસ્ય વૃષભધ્વજઃ
પછી વૃષભધ્વજ ભગવાન હસતાં હસતાં બોલ્યા:
અસ્ત્રેણાનેન યુક્તસ્ત્વમજેયઃ સર્વદેહિનામ્
આ અસ્ત્રથી તું સર્વ જીવોમાં અજય બની જશે.
એતજ્જલાશયં પુણ્યં ત્રૈલોક્યે સચરાચરે
આ તીર્થ ત્રણેય લોકમાં, ચર અને અચર સર્વ માટે પવિત્ર છે.
યેઽત્ર શ્રાદ્ધં કરિષ્યંતિ પૌર્ણમાસ્યાં સમાહિતાઃ
જે લોકો અહીં પૂર્ણિમાના દિવસે એકાગ્ર ચિત્તે શ્રાદ્ધ કરશે,
પિતૃમેધફલં તેષામશેષં ચ ભવિષ્યતિ 7.3.49.
તેમને પિતૃયજ્ઞનું સંપૂર્ણ ફળ પ્રાપ્ત થશે.
રામોઽપ્યસૂદયત્ક્ષત્રં પિતૃદુઃખેન દુઃખિતઃ
રામ પણ પિતાના દુઃખથી દુઃખી થઈ ક્ષત્રિયોને નાશ કર્યો.
ત્રિઃસપ્ત તર્પયામાસ પિતૄંસ્તત્ર પ્રહર્ષિતઃ
ત્યાં તેણે એકવીસ વખત પિતૃઓને આનંદથી તૃપ્ત કર્યા.
દૃષ્ટ્વા માતુઃ ક્ષતાન્યંગે ત્રિઃસપ્ત મનુજાધિપ
પોતાની માતાના અંગ પર ઘા જોઈને મનુષ્યાધિપતિએ એકવીસ વખત એવું કર્યું.
પિતા મે નિહતો યસ્માત્ક્ષત્રિયૈસ્તાપસો દ્વિજઃ
મારા પિતા ક્ષત્રિયોએ મારી નાખ્યા, તેમ છતાં તેઓ તપસ્વી અને દ્વિજ હતા.
ક્ષત્ત્રહીનામહં પૃથ્વીં પ્રદાસ્યે સલિલં પિતુઃ
હું પૃથ્વી ક્ષત્રિયવિહોણી કરીને પિતાને જળ અર્પણ કરીશ.
તસ્માત્સર્વં પ્રયત્નેન શ્રાદ્ધં તત્ર સમાચરેત્
આથી, ત્યાં સર્વ રીતે શ્રાદ્ધ શ્રદ્ધાપૂર્વક કરવું જોઈએ.
ઇતિ શ્રીસ્કાંદે મહાપુરાણ એકાશીતિસાહસ્ર્યાં સંહિતાયાં સપ્તમે પ્રભાસખંડે તૃતીયેઽર્બુદખંડે રામતીર્થમાહાત્મ્યવર્ણનંનામૈકોનપંચાશત્તમોઽધ્યાયઃ
આ રીતે એક્યાસી હજાર શ્લોકવાળી શ્રીસ્કાંદ મહાપુરાણની સાતમી પ્રભાસખંડની ત્રીજી અર્બુદખંડમાં રામતીર્થમાહાત્મ્ય વર્ણન નામે ઓગણસિત્તેરમો અધ્યાય પૂર્ણ થયો.
તીર્થાનાં યત્ર સંજાતા કોટિઃ પાર્થિવ હેલયા
અહીં એક રાજાની અવગણનાથી કરોડો તીર્થો ઉત્પન્ન થયા.
યદા સ્યાત્કલિકાલસ્તુ રૌદ્રો રાજન્મહીતલે
જ્યારે પૃથ્વી પર ભયાનક કળિયુગ આવશે, રાજન,
તિસ્રઃ કોટ્યોઽર્ધકોટિશ્ચ તીર્થાનાં ભૂમિવાસિનામ્
પૃથ્વી પર વસતા જીવજંતુઓના માટે તીર્થોનું સંખ્યા ત્રીસ કરોડ અને અડધી કરોડ છે.
પુષ્કરે ચ તથા કોટિઃ કુરુક્ષેત્રે ચ પાર્થિવ રાજન્નેતાનિ રક્ષંતિ સર્વે દેવાઃ સવાસવાઃ
પુષ્કર અને કુરુક્ષેત્રમાં પણ એક-એક કરોડ તીર્થો છે, રાજા. આ બધાં તીર્થોને દેવો અને ઇન્દ્ર મળીને રક્ષા કરે છે.
યદા યદા ભયાર્ત્તાનિ મ્લેચ્છસ્પર્શાત્સમંતતઃ
જ્યારે જ્યારે ચારે બાજુથી મ્લેચ્છોના સ્પર્શથી ભય અને દુઃખ થાય છે,
કોટિતીર્થાનિ ત્રીણ્યેવ તત્ર જાતાનિ ભૂતલે
ત્યારે પૃથ્વી પર ત્યાં ત્રણ કરોડ તીર્થો ઉત્પન્ન થાય છે.