નારીનામ તપોવિઘ્નં પૂર્વં સૃષ્ટં સ્વયંભુવા
સ્ત્રીઓ સ્વયંભૂએ પહેલાં તપના વિઘ્નરૂપે સર્જી છે.
તાવદ્ધૈર્યં તપઃ સત્યં તાવત્સ્થૈર્યં કુલત્રપા 7.3.36.
જ્યાં સુધી ધૈર્ય, તપ, સત્ય અને કુળની ઇજ્જત ટકી છે—
એતત્સંચિંત્ય બહુધા નિમીલ્ય નયને તતઃ
આ રીતે અનેક રીતે વિચાર કરીને, મેં આંખો બંધ કરી.
શ્રવણાદપિ રાજેંદ્ર પુનઃ પપ્રચ્છ તં મુનિમ્
આ સાંભળ્યા પછી પણ, રાજા, તેણે ફરીથી એ મુનિને પૂછ્યું.
યસ્યાઃ સંદર્શનાદેવ ભવાનેવ સ્મરાન્વિતઃ
કે જેના માત્ર દર્શનથી, ભગવાન, તમે પોતે કામગ્રસ્ત થયા છો?
દેવી વા માનુષી વાપિ યક્ષિણી પન્નગી મુને
એ દેવી છે, માનવ સ્ત્રી છે, યક્ષી છે કે પન્નગી છે, મુનિ?
એતન્મે વર્ત્તતે વિત્તે સા કુમારી યશસ્વિની
મારી સ્થિતિ આવી છે, ધનવાન: એ કુમારી છે, યશસ્વી છે.
સોઽહં યાસ્યામિ દૈત્યેશ બ્રહ્મલોકં સનાતનમ્
તેથી, દૈત્યના સ્વામી, હું બ્રહ્માનો શાશ્વત લોકે જાઉં છું.
એવમુક્ત્વા તતો રાજન્બ્રહ્મલોકં ગતો મુનિઃ
આ રીતે કહીને, રાજા, મુનિ પછી બ્રહ્મલોકમાં ગયો.
ગત્વા ભવાન્દ્રુતં તત્ર દૃષ્ટ્વા તાં ચ વરાંગનામ્
ત્યાં જલદી જઈને, તમે એ ઉત્તમ સ્ત્રીને જોયા.
અથાઽસૌ મહિષાદેશાદ્દૂતો ગત્વાર્બુદાચલમ્ 7.3.36.
પછી, મહિષના આદેશથી, એક દૂત અર્બુદા પર્વત પર ગયો.
તસ્મૈ નિવેદયામાસ મહિષાય સવિસ્મયઃ
તે દૂતે મહિષને આ વાત આશ્ચર્યથી કહી.
દેવતેજોભવા કન્યા સાઽદ્યાપિ વરવર્ણિની
દેવતાની તેજમાંથી જન્મેલી એ કન્યા આજે પણ અતિ સુંદર છે.
એવં તત્ર ભવંતી સ્મ પૃષ્ટાઃ સર્વે તપસ્વિનઃ
એ રીતે ત્યાં હાજર બધા તપસ્વીઓને પૂછવામાં આવ્યા.
તસ્યા રૂપં વયઃ કાંતિર્વર્ણિતું નૈવ શક્યતે
એના રૂપ, યુવાનપણું અને તેજ વર્ણવી શકાય તેમ નથી.
દૂતં સંપ્રેષયામાસ દાનવં ચ વિચક્ષણમ્
એણે એક બુદ્ધિશાળી દાનવને દૂત તરીકે મોકલ્યો.
વિચક્ષણ દ્રુતં ગત્વા મદર્થે તાં તપસ્વિનીમ્
બુદ્ધિશાળી, તું જલદી જઈને મારા માટે એ તપસ્વી સ્ત્રી પાસે પહોંચ.
અથાઽસૌ પ્રયયૌ શીઘ્રં પ્રણિપત્ય વિચક્ષણઃ પ્રણમ્ય વિનયોપેતો વાક્યમેતદુવાચ તામ્
પછી એ બુદ્ધિશાળી ઝડપથી ગયો, નમસ્કાર કરીને વિનમ્રતાપૂર્વક એ સ્ત્રીને આ શબ્દો કહ્યું.
મહિષો નામ વિખ્યાતસ્ત્રૈલોક્યાધિપતિર્બલી
મહિષ નામે એક પ્રખ્યાત, શક્તિશાળી અને ત્રણેય લોકનો અધિપતિ છે.
સ ત્વાં વાંછતિ કલ્યાણિ ધર્મપત્નીં સ્વધર્મતઃ
એ તને, હે શુભે, ધર્મ પ્રમાણે પોતાની પત્ની તરીકે ઈચ્છે છે.
યદિ સ્યાત્તવ કાંતોઽસૌ ત્વં ચ તસ્ય તથા પ્રિયા 7.3.36.
જો એ તને ગમતો હોય અને તું પણ એને પ્રિય હોય—
એવમુક્તા તતસ્તેન દેવી વચનમબ્રવીત્
એના કહેવા પર દેવી એ શબ્દો બોલી.
અવધ્યઃ સર્વથા દૂતઃ સર્વત્ર પરિકીર્તિતઃ
દૂતને હંમેશા સર્વત્ર અપરાધ્ય માનવામાં આવે છે.
ગત્વા બ્રૂહિ દુરાચારં મહિષં દાનવાધમમ્
જઈને એ દુશ્ટ, નીચ દાનવ મહિષને કહી દે—
વધાર્થં તે સમુદ્યોગ એષ સર્વો મયા કૃતઃ
મારી તરફથી તારી વિનાશ માટે આ બધું પ્રયત્ન કરાયું છે.
ભયેન મહતાવિષ્ટસ્તસ્યા રૂપેણ વિસ્મિતઃ તસ્યાશ્ચૈવ તથાઽઽલાપાનસ્પૃહત્વં ચ કૃત્સ્નશઃ
મોટા ભયથી ઘેરાઈ, એની સુંદરતા જોઈ આશ્ચર્યચકિત અને એની વાતોથી સંપૂર્ણ અસરગ્રસ્ત,
તચ્છુત્વા મહિષો રાજન્કામબાણપ્રપીડિતઃ
આ સાંભળીને, હે રાજા, મહિષ કામના બાણોથી પીડિત થયો.
અર્બુદે પર્વતે સેનાં કલ્પયસ્વ સુદુર્ધરામ્
અરબુદ પર્વત પર અપરાજેય સેના તૈયાર કર.
તતોઽસૌ કલ્પયામાસ ચતુરંગાં વરૂથિનીમ્
પછી એણે ચાર પ્રકારની સજ્જ સેના ગોઠવી.
તતો દ્વિપાશ્ચ સંનદ્ધા દૃશ્યંતેઽધિષ્ઠિતા ભટૈઃ
પછી યોદ્ધાઓથી સજ્જ, કાંધે બાંધેલા હાથીઓ દેખાયા.