દૈવં વા માનુષં વાપિ દાનવા લંભિતા વિભો
દૈવથી કે માનવ પ્રયત્નથી, હે સ્વામી, દાનવો પકડાઈ ગયા છે.
યત્ર દૃષ્ટં ક્વચિત્પૂર્વં ત્રૈલોક્યે સચરાચરે ॥ 7.3.36.
ત્રણે લોકમાં, ચાલતા અને અચલ જીવોમાં, જ્યાં પણ પહેલાં જોવામાં આવ્યું છે.
અસ્ત્યર્બુદ ઇતિ ખ્યાતઃ પર્વતો ધરણીતલે
પૃથ્વી પર અર્બુદા નામે એક પર્વત છે, જે જાણીતી છે.
બકુલૈશ્ચંપકૈશ્ચામ્રૈરશોકૈઃ કર્ણિકારકૈઃ
તે બકુલ, ચંપક, કેરી, અશોક અને કર્ણિકારના વૃક્ષોથી શોભાયમાન છે.
સરલૈઃ પનસૈર્વૃક્ષૈસ્તિંદુકૈઃ કરવીરકૈઃ
સાલ, પનસ, તિંડુક અને કરવીર જેવા વૃક્ષો પણ ત્યાં છે.
પુષ્પજાતિવિશેષૈશ્ચ સુગંધૈરપ્યનેકકૈઃ
અને અનેક પ્રકારના સુગંધિત અને વિશેષ ફૂલો પણ ત્યાં છે.
ન સ વૃક્ષો ન સા વલ્લી નૌષધી સા ધરાતલે
એ જમીન પર કોઈ વૃક્ષ, વેલી કે ઔષધી નથી.
પક્ષિણો મધુરારાવાશ્ચકોરશિખિચાતકાઃ
મધુર અવાજવાળા પક્ષીઓ, જેમ કે ચકોર, મોર અને ચાતક, ત્યાં જોવા મળે છે.
યેષાં શબ્દં સમાકર્ણ્ય મુનયોઽપિ સમાહિતાઃ
એ પક્ષીઓના અવાજ સાંભળી ઋષિઓ પણ ધ્યાનમાં લીન થઈ જાય છે.
નિર્ઝરાણિ સુરમ્યાણિ નદ્યશ્ચ વિમલોદકાઃ
ત્યાં સુંદર ઝરણાં અને શુદ્ધ પાણીવાળી નદીઓ છે.
પદ્મપત્રવિશાલાક્ષા મધ્યક્ષામાઃ શુચિસ્મિતાઃ
પદ્મપત્ર જેવી વિશાળ આંખો, પાતળી કમર અને શુદ્ધ સ્મિતવાળી સ્ત્રીઓ ત્યાં વસે છે.
કિં ચાત્ર બહુનોક્તેન યત્કિંચિત્તત્ર પર્વતે સર્વલોકોત્તરાસ્તત્ર દૃશ્યંતે પર્વતોત્તમે ॥ 7.3.36.
વધુ શું કહું? એ પર્વત પર જે કંઈ છે, બધું જ દુનિયાની ઉપર છે; એ સર્વોત્તમ પર્વત પર જોવા મળે છે.
દશયોજનવિસ્તારો દ્વાભ્યાં સંહિતપર્વતઃ
એ પર્વત દસ યોજન પહોળો છે અને બે પર્વતો સાથે જોડાયેલો છે.
તત્રાઽહં કૌતુકાવિષ્ટ ઇતશ્ચેતશ્ચ વીક્ષયન્
ત્યાં હું જિજ્ઞાસાથી ભરેલો, અહીં-ત્યાં જોઈ રહ્યો હતો.
ન દેવી નાપિ ગંધર્વી નાસુરી ન ચ માનુષી
એ neither દેવીઓ, neither ગંધર્વ સ્ત્રી, neither અસુર સ્ત્રી, neither માનવ સ્ત્રી છે.
રતિઃ પ્રીતિરુમા લક્ષ્મીઃ સાવિત્રી ચ સરસ્વતી
એ neither રતિ, neither પ્રીતિ, neither ઉમા, neither લક્ષ્મી, neither સાવિત્રી, neither સરસ્વતી છે.
અહં દૃષ્ટ્વા તથા રૂપાં નારીં કામેન પીડિતઃ
એવી રૂપવતી સ્ત્રીને જોઈને, હું કામથી પીડાઈ ગયો.
તતો ધૈર્યમવષ્ટભ્ય મયા મનસિ ચિંતિતમ્
પછી, મનમાં ધૈર્ય રાખીને, મેં વિચાર કર્યો.
યસ્યા દર્શનમાત્રેણ કામો મે હૃદિ વર્દ્ધિતઃ
માત્ર એને જોઈને, મારા હૃદયમાં કામ વધી ગયું.
ચિરકાલં તપસ્તપ્તં બ્રહ્મચર્યેણ વૈ મયા તસ્માદ્ગચ્છામિ ચાન્યત્ર યાવન્ન વિકૃતિર્ભવેત્
લાંબા સમયથી મેં બ્રહ્મચર્યથી તપ કર્યું છે; તેથી, કોઈ વિક્ષેપ થાય એ પહેલાં હું બીજે જાઉં છું.
નારીનામ તપોવિઘ્નં પૂર્વં સૃષ્ટં સ્વયંભુવા
સ્ત્રીઓ સ્વયંભૂએ પહેલાં તપના વિઘ્નરૂપે સર્જી છે.
તાવદ્ધૈર્યં તપઃ સત્યં તાવત્સ્થૈર્યં કુલત્રપા 7.3.36.
જ્યાં સુધી ધૈર્ય, તપ, સત્ય અને કુળની ઇજ્જત ટકી છે—
એતત્સંચિંત્ય બહુધા નિમીલ્ય નયને તતઃ
આ રીતે અનેક રીતે વિચાર કરીને, મેં આંખો બંધ કરી.
શ્રવણાદપિ રાજેંદ્ર પુનઃ પપ્રચ્છ તં મુનિમ્
આ સાંભળ્યા પછી પણ, રાજા, તેણે ફરીથી એ મુનિને પૂછ્યું.
યસ્યાઃ સંદર્શનાદેવ ભવાનેવ સ્મરાન્વિતઃ
કે જેના માત્ર દર્શનથી, ભગવાન, તમે પોતે કામગ્રસ્ત થયા છો?
દેવી વા માનુષી વાપિ યક્ષિણી પન્નગી મુને
એ દેવી છે, માનવ સ્ત્રી છે, યક્ષી છે કે પન્નગી છે, મુનિ?
એતન્મે વર્ત્તતે વિત્તે સા કુમારી યશસ્વિની
મારી સ્થિતિ આવી છે, ધનવાન: એ કુમારી છે, યશસ્વી છે.
સોઽહં યાસ્યામિ દૈત્યેશ બ્રહ્મલોકં સનાતનમ્
તેથી, દૈત્યના સ્વામી, હું બ્રહ્માનો શાશ્વત લોકે જાઉં છું.
એવમુક્ત્વા તતો રાજન્બ્રહ્મલોકં ગતો મુનિઃ
આ રીતે કહીને, રાજા, મુનિ પછી બ્રહ્મલોકમાં ગયો.
ગત્વા ભવાન્દ્રુતં તત્ર દૃષ્ટ્વા તાં ચ વરાંગનામ્
ત્યાં જલદી જઈને, તમે એ ઉત્તમ સ્ત્રીને જોયા.