દર્શનં તે સહસ્રાક્ષ સ્વપ્નેષ્વપિ સુદુર્લભમ્
હે સહસ્રાક્ષ, તને જોવું તો સપનામાં પણ બહુ દુર્લભ છે.
અવશ્યં યદિ મે દેયો વરો વૃત્રનિષૂદન
હે વૃત્રનો સંહાર કરનાર, જો તું મને વર આપવો જ છે,
મા મુ હ્રદં સમાગત્ય દૂતઃ પ્રોક્તો મયા યતઃ
શંકા ન કર, કેમ કે મેં તળાવમાં દૂત મોકલ્યો છે.
પિણ્ડદાનાત્પરાં પ્રીતિં લભંતાં પિતરોઽત્ર હિ
અહીં પિતૃઓને પિંડદાનથી સર્વોત્તમ સંતોષ મળે છે.
વરિષ્ઠં નાત્ર સન્દેહો મત્પ્રસાદાદ્વિજોત્તમ
મારા કૃપાથી આ સર્વથી શ્રેષ્ઠ છે, બ્રાહ્મણમાં શ્રેષ્ઠ, તેમાં કોઈ શંકા નથી.
અત્ર યે ફાલ્ગુને માસિ પૌર્ણમાસ્યાં સમાહિતાઃ
ફાગણ મહિનાની પૂર્ણિમાએ જે લોકો અહીં એકાગ્ર મનથી હાજર રહે છે—
પિણ્ડદાનાદ્ગયાતુલ્યં લપ્સ્યંતે ફલમુત્તમમ્
—તેઓ પિંડદાનથી ગયાના સમાન શ્રેષ્ઠ ફળ પામે છે.
મુદ્ગલોઽપિ પરં બ્રહ્મ ચિંતયન્હ્યનિશં તતઃ ॥ 7.3.35.
મુદગલ પણ સતત પરમ બ્રહ્મનું ચિંતન કરતા—
શુક્લધ્યાનપરો ભૂત્વા મોક્ષં પ્રાપ્તસ્તતોઽક્ષયમ્
—શુદ્ધ ધ્યાનમાં લીન રહીને અક્ષય મુક્તિ પ્રાપ્ત કરી.
અત્ર ગાથા પુરા ગીતા નારદેન મહાત્મના
અહીં મહાન આત્મા નારદે પહેલાં એક ગાથા ગાઈ હતી.
મામુ હ્રદે નરઃ સ્નાત્વા દૃષ્ટ્વા તં મુદ્ગલેશ્વરમ્ એતસ્માત્કારણાદ્રાજન્મામુહ્રદમિતિ સ્મૃતમ્
મામૂ તળાવમાં સ્નાન કરીને અને મુદગલેશ્વરને જોઈને— એ કારણથી, રાજા, તેને 'મામૂ તળાવ' કહેવાય છે.
તત્તીર્થં સર્વતીર્થાનાં પ્રવરં લોકવિશ્રુતમ્
એ તીર્થ જગતમાં પ્રસિદ્ધ છે અને બધા તીર્થોમાં શ્રેષ્ઠ છે.
મોક્ષકામો વિશેષેણ ય ઇચ્છેત્પરમં પદમ્
જે મુક્તિની ખાસ ઇચ્છા કરે છે, જે સર્વોચ્ચ સ્થાન મેળવવા માંગે છે—
કસ્મિન્કાલે ફલં તેન કિં દૃષ્ટેન ભવેન્નૃણામ્
કયા સમયે એ ફળ મળે છે અને તેને જોઈને મનુષ્યોને શું ફળ મળે છે?
યાં શ્રુત્વા માનવઃ સમ્યક્સર્વપાપૈઃ પ્રમુચ્યતે
જે સાંભળવાથી મનુષ્ય સર્વ પાપોથી સંપૂર્ણ મુક્ત થાય છે.
પુરા દેવયુગે રાજન્મહિષોનામ દાનવઃ
પૂર્વે દેવયુગમાં, રાજા, મહિષ નામનો દાનવ હતો.
તેન શક્રાદયો દેવા જિતાઃ સંખ્યે સહસ્રશઃ
એ દાનવે ઇન્દ્ર અને બીજા દેવતાઓને હજારો યુદ્ધોમાં હરાવ્યા હતા.
ત્રૈલોક્યં સ વશે કૃત્વા સ્વયમિન્દ્રો બભૂવ હ
ત્રણે લોકને પોતાના વશમાં કરીને એ પોતે ઇન્દ્ર બની ગયો.
આદિત્યા વસવો રુદ્રા નાસત્યૌ મરુતાં ગણાઃ
આદિત્ય, વસુ, રુદ્ર, અશ્વિનીકુમાર અને મરુતોના સમૂહ—
વહ્નિર્ભયં સમાપન્નસ્ત્યક્ત્વા દેવગણાંસ્તદા
—અગ્નિ પણ ભયથી પીડાઈને એ સમયે દેવસમૂહને છોડી દીધા.
ઉદ્દ્યોતં કુરુતે સૂર્યો યાદૃક્તસ્યાભિસંમતઃ
સૂર્ય એ જટિલ પ્રકાશથી ચમકે છે, જે તેને મનપસંદ છે.
લોકપાલાસ્તથા સર્વે તસ્ય કર્મ પ્રચક્રિરે
એ જ રીતે, બધા લોકપાલોએ તેના કામો કર્યા.
કસ્યચિત્ત્વથ કાલસ્ય સર્વે દેવાઃ સમેત્ય તુ 7.3.36.
કોઈક સમયે, બધા દેવતાઓ એકસાથે ભેગા થયા.
ભગવાન્કિં વયં કુર્મઃ કુત્ર યામો નિરાશ્રયાઃ
હે ભગવાન, હવે અમે શું કરીએ? અમે ક્યાં જઈએ, કારણ કે અમારે કોઈ આશ્રય નથી?
એવમુક્તો ગુરુર્દ્દેવૈર્ધ્યાત્વા કાલં ચિરં નૃપ
આ રીતે દેવતાઓએ પૂછ્યા પછી, ગુરુએ લાંબા સમય સુધી સમયનું ધ્યાન કરીને, રાજા,
અવધ્યઃ સર્વદેવાનાં મુક્ત્વેકાં યોષિતં સુરાઃ
જે બધા દેવતાઓ માટે અપ્રાપ્ય છે, એક સ્ત્રી સિવાય, હે દેવતાઓ—
તપોઽર્થં તત્ર સંસિદ્ધિર્જાયતામચિરાદ્ધિ વઃ
તપ માટે, ત્યાં તમારો સિદ્ધિ જલદી પ્રાપ્ત થાય.
આરાધયધ્વમેકાંતે યયા વ્યાપ્તમિદં જગત્
એકાંતમાં તેની પૂજા કરો, જેના દ્વારા આ જગત વ્યાપ્ત છે.
કરિષ્યતિ સમુદ્યોગમવતારસમુદ્ભવમ્
તે અવતાર લેવાની તૈયારી કરશે.
અહં વઃ કીર્તયિષ્યામિ શક્તિયં મંત્રમુત્તમમ્
હું તમને શક્તિનો શ્રેષ્ઠ મંત્ર જણાવીશ.