ન મયા સુકૃતં ભૂરિ કૃતં મર્ત્ત્યે કથંચન
મારે પૃથ્વી પર બહુ શુભ કાર્ય કયાંય કર્યું નથી.
તથા ચ પતમાનાંશ્ચ દૃષ્ટ્વા ચાન્યાન્સહસ્રશઃ
અને, હજારો બીજા પડતા જોઈને,
એતત્તે સર્વમાખ્યાતં ગુણદોષસમુદ્ભવમ્
આ બધું, ગુણ અને દોષનું મૂળ, મેં તમને કહ્યું છે.
તેન સ્વર્ગેણ મે દૂત નૈવ કાર્યં કથંચન
એથી, દૂત, મને સ્વર્ગ માટે કોઈ ઈચ્છા નથી.
વાચ્યસ્ત્વયા મમાદેશાદ્દેવરાજઃ સ્ફુટં વચઃ
મારા કહેવા પ્રમાણે, તું દેવોના રાજાને સ્પષ્ટ રીતે આ વાત કહેવી.
તત્કર્માઽહં કરિષ્યામિ યેન નો પતનાદ્ભયમ્।. સાધયિષ્યામિ તાઁલ્લોકાન્યે સદા પાતવર્જિતાઃ
હું એવું કાર્ય કરીશ, જેના કારણે આપણને પતનનો કોઈ ભય નહીં રહે; અને એ લોકોને હંમેશા પતનથી મુક્ત રાખીશ.
પુલસ્ત્ય ઉવાચ એવમુક્ત્વા નૃપશ્રેષ્ઠ મુદ્ગલઃ સ્વર્ગનિઃસ્પૃહઃ
પુલસ્ત્યએ કહ્યું: આ રીતે બોલીને, રાજાઓમાં શ્રેષ્ઠ મુદગલ, જે સ્વર્ગથી નિરલિપ્ત હતો,
શ્રુત્વા દૂતોઽપિ શક્રસ્ય તસ્ય વાક્યં સવિસ્તરમ્
શક્રના દૂતએ પણ, તેની વાત વિગતવાર સાંભળ્યા પછી,
દેવદૂતાપ્રમાણં ચ વિમાનં હિ ત્વયા કૃતમ્ 7.3.35.
દેવદૂત માટે જે વિમાન બનાવાયું, એ તું જ તૈયાર કર્યું.
તસ્માત્તત્ર દ્રુતં ગત્વા બલાદાનય તં મુનિમ્
એથી, તું ત્યાં જલદી જઈને, જોરથી એ મુનિને લાવી.
પુલસ્ત્ય ઉવાચ શક્રસ્ય વચનં શ્રુત્વા દેવદૂતે ભયાન્વિતઃ
પુલસ્ત્યએ કહ્યું: શક્રની વાત સાંભળીને, દેવદૂત ડરથી ભરાઈ ગયો.
મુદ્ગલોઽપિ વિમાનસ્થં પુનર્દૃષ્ટ્વા સમાગતમ્
મુદગલએ પણ, ફરીથી વિમાનમાં ઉભેલા દૂતને જોઈને,
સ તસ્ય વચનેનૈવ સ્તંભિતો લિખિતો યથા
એ તેની વાતથી એ રીતે અચંબિત થઈ ગયો, જાણે લખાઈ ગયો હોય.
ચિરકાલગતં જ્ઞાત્વા દૂતં તુ ત્રિદશાધિપઃ
દેવદૂત લાંબા સમયથી આવ્યો નથી, એ જાણીને દેવોના અધિપતિ,
અથ દૃષ્ટ્વા તદા દૂતં સ્તંભિતં મુદ્ગલેન તુ
પછી, મુદગલના કારણે દૂત અચંબિત થયો છે, એ જોઈને,
એતસ્મિન્નેવ કાલે તુ ઉત્પાતાસ્તત્ર દારુણાઃ તાન્દૃષ્ટ્વા ચિન્તયામાસ મુદ્ગલો વિસ્મયાન્વિતઃ
એ જ સમયે, ત્યાં ભયાનક અશુભ સંકેતો દેખાયા; એ જોઈને, મુદગલ આશ્ચર્યથી વિચારવા લાગ્યો.
અથ દૃષ્ટ્વાંબરગતં વજ્રોદ્યતકરં હરિમ્
પછી, આકાશમાં વજ્ર ઉંચે પકડીને હરિને જોઈને,
તત્ર શક્રઃ સ્તુતિં ચક્રે ભગ્નોત્સાહો નૃપોત્તમ
ત્યાં, શક્રે સ્તુતિ કરી, પણ તેનું ઉત્સાહ તૂટેલું હતું, રાજાઓમાં શ્રેષ્ઠ.
સ્વર્ગે વા યદિ વા મર્ત્ત્યે તિષ્ઠ ત્વં સ્વેચ્છયા દ્વિજ 7.3.35.
તુ સ્વર્ગમાં કે પૃથ્વી પર, જ્યાં ઇચ્છે ત્યાં રહે, દ્વિજ.
વરં વરય ભદ્રં તે નિત્યં યો મનસિ સ્થિતઃ
તુ ઇચ્છે તે વર માંગ, તારા મનમાં જે હંમેશા છે, એ તને શુભ રહે.
દર્શનં તે સહસ્રાક્ષ સ્વપ્નેષ્વપિ સુદુર્લભમ્
હે સહસ્રાક્ષ, તને જોવું તો સપનામાં પણ બહુ દુર્લભ છે.
અવશ્યં યદિ મે દેયો વરો વૃત્રનિષૂદન
હે વૃત્રનો સંહાર કરનાર, જો તું મને વર આપવો જ છે,
મા મુ હ્રદં સમાગત્ય દૂતઃ પ્રોક્તો મયા યતઃ
શંકા ન કર, કેમ કે મેં તળાવમાં દૂત મોકલ્યો છે.
પિણ્ડદાનાત્પરાં પ્રીતિં લભંતાં પિતરોઽત્ર હિ
અહીં પિતૃઓને પિંડદાનથી સર્વોત્તમ સંતોષ મળે છે.
વરિષ્ઠં નાત્ર સન્દેહો મત્પ્રસાદાદ્વિજોત્તમ
મારા કૃપાથી આ સર્વથી શ્રેષ્ઠ છે, બ્રાહ્મણમાં શ્રેષ્ઠ, તેમાં કોઈ શંકા નથી.
અત્ર યે ફાલ્ગુને માસિ પૌર્ણમાસ્યાં સમાહિતાઃ
ફાગણ મહિનાની પૂર્ણિમાએ જે લોકો અહીં એકાગ્ર મનથી હાજર રહે છે—
પિણ્ડદાનાદ્ગયાતુલ્યં લપ્સ્યંતે ફલમુત્તમમ્
—તેઓ પિંડદાનથી ગયાના સમાન શ્રેષ્ઠ ફળ પામે છે.
મુદ્ગલોઽપિ પરં બ્રહ્મ ચિંતયન્હ્યનિશં તતઃ ॥ 7.3.35.
મુદગલ પણ સતત પરમ બ્રહ્મનું ચિંતન કરતા—
શુક્લધ્યાનપરો ભૂત્વા મોક્ષં પ્રાપ્તસ્તતોઽક્ષયમ્
—શુદ્ધ ધ્યાનમાં લીન રહીને અક્ષય મુક્તિ પ્રાપ્ત કરી.
અત્ર ગાથા પુરા ગીતા નારદેન મહાત્મના
અહીં મહાન આત્મા નારદે પહેલાં એક ગાથા ગાઈ હતી.