પાર્થાનામ્ન્યભવત્સાધ્વી દેવલસ્ય પ્રિયા સતી
તે પાર્થા નામે જાણીતી, સતી અને દેવલ મુનિની પ્રિય પત્ની હતી.
સા પૂર્વમભવદ્વંધ્યા ઋષિપત્ની યશસ્વિની
તે પહેલાં સંતાનહીન હતી, પણ યશસ્વી ઋષિની પત્ની હતી.
વાયુભક્ષા નિરાહારા સમચિત્તાઽઽસને સ્થિતા
હવા ખાઈને, ભોજન વિના, સમચિત્ત રહી ધ્યાનમાં બેસી રહી.
ઉદ્ભિદ્ય ધરણીપૃષ્ઠં સહસા લિંગમુત્થિતમ્
અચાનક, ધરતીનું સપાટી ફાડી, ત્યાંથી એક લિંગ ઊભું થયું.
પૂજયૈતન્મહાભાગે શિવલિંગં સુપાવનમ્
આ મહાન પુણ્યવાળી અને પવિત્ર શિવલિંગની પૂજા કરો.
યો યં કામમભિધ્યાયન્પૂજયિષ્યતિ માનવઃ
જે મનુષ્ય પૂજા કરતી વખતે જે ઇચ્છા રાખે છે,
પાર્થેશ્વરાખ્યમેતદ્ધિ લોકે ખ્યાતિં ગમિષ્યતિ
આ પાર્થેશ્વર નામે જગતમાં પ્રસિદ્ધ થશે.
તતઃ સા વિસ્મયાવિષ્ટા પૂજયામાસ તત્તદા
પછી તે આશ્ચર્યથી ભરાઈ, એ સમયે તેની પૂજા કરવા લાગી.
તતઃ પ્રભૃતિ તલ્લિંગં વિખ્યાતં ધરણીતલે 7.3.33.
ત્યાંથી એ લિંગ ધરતી પર પ્રસિદ્ધ થયું.
તત્ર સ્નાત્વા નરઃ સમ્યગ્યસ્તં પશ્યતિ ભાવતઃ
ત્યાં યોગ્ય રીતે સ્નાન કરીને, જે ભક્તિપૂર્વક તેને જુએ છે,
શુક્લપક્ષે ચતુર્દ્દશ્યાં જાગરં તસ્ય ચાગ્રતઃ
શુક્લપક્ષની ચૌદસે દિવસે, તેની સામે જાગરણ કરવું જોઈએ.
પિંડનિર્વાપણં તત્ર યઃ કરોતિ સમાહિતઃ
જે ત્યાં એકાગ્રતાથી પિંડદાન કરે છે,
ઇતિ શ્રીસ્કાંદે મહાપુરાણ એકાશીતિસાહસ્ર્યાં સંહિતાયાં સપ્તમે પ્રભાસખણ્ડે તૃતીયેઽર્બુદખંડે પાર્થેશ્વરમાહાત્મ્યવર્ણનંનામ ત્રયસ્ત્રિંશોઽધ્યાયઃ
આ રીતે એકાશી હજાર શ્લોકવાળા શ્રીસ્કાંદ મહાપુરાણના સાતમા પ્રભાસખંડના ત્રીજા અર્બુદખંડમાં પાર્થેશ્વર મહિમા વર્ણન નામના ત્રીસમા અધ્યાયનો અંત આવ્યો.
યત્ર સન્નિહિતો નિત્યં સ્વયં વિષ્ણુર્મહીપતે કસ્મિન્કાલે મુને બ્રૂહિ સર્વં વિસ્તરતો મમ
જ્યાં ભગવાન વિષ્ણુ સદા હાજર રહે છે, હે રાજા, એ સ્થળ અને સમય વિશે બધું વિગતે મને કહો, હે મુનિ.
ચંદ્રાર્કપવને નષ્ટે જ્યોતિષિ પ્રલયં ગતે
જ્યારે ચાંદ્ર, સૂર્ય અને પવનનું પ્રકાશ નષ્ટ થયું અને સર્વત્ર પ્રલય આવ્યો,
તતો યુગસહસ્રાંતે વિબુદ્ધઃ કમલાસનઃ
પછી હજારો યુગોના અંતે કમલાસન જાગ્યા.
ભ્રમંશ્ચાપિ ચતુર્વક્ત્રો યાવત્પશ્યતિ દૂરતઃ
અને ચતુર્મુખ બ્રહ્મા ભટકતા ભટકતા દૂર સુધી જોયું.
તં ચોવાચ ચતુર્વક્ત્રઃ કસ્ત્વં કેન વિનિર્મિતઃ
પછી ચતુર્મુખે પૂછ્યું: 'તમે કોણ છો અને કોણે તમને બનાવ્યા?'
તમુવાચાથ ગોવિંદઃ પ્રહસઞ્છ્લક્ષ્ણયા ગિરા
પછી ગોવિંદે હસતાં અને મીઠા શબ્દોથી જવાબ આપ્યો,
અહમાદ્યઃ પુમાનેકો મયા સૃષ્ટો ભવાનપિ
હું મૂળ એકમાત્ર પુરુષ છું; તમે પણ મારી દ્વારા સર્જાયા છો.
અબ્રવીત્પરુષં વાક્યં ભર્ત્સયંશ્ચ પુનઃપુનઃ
તે પછી તેણે કઠોર શબ્દો કહ્યા અને વારંવાર ઠપકો આપ્યો.
સૃષ્ટસ્ત્વં હિ મયા મૂઢ પ્રથમોઽહમસંશયમ્ 7.3.34.
હા મૂર્ખ, હું જ પ્રથમ છું અને નિશ્ચયે તું મારી દ્વારા સર્જાયેલો છે.
એવં વિવદમાનૌ તૌ મિથો રાજન્મહાદ્યુતી
હે રાજા, એ બંને તેજસ્વી દેવતાઓ એકબીજાથી વાદવિવાદ કરતા હતા.
મુષ્ટિભિર્બાહુભિશ્ચૈવ નખૈર્દંતૈર્વિકર્ષણૈઃ
એમણે મુઠીઓ, હાથ, નખ, દાંત અને ખેંચાણથી જોરદાર લડાઈ કરી.
તતો વર્ષસહસ્રાંતે તયોર્મધ્યે નૃપોત્તમ
પછી, હજારો વર્ષ પછી, હે શ્રેષ્ઠ રાજા, એ બંને વચ્ચે આવું બન્યું.
એતસ્મિન્નેવ કાલે તુ વાગુવાચાશરીરિણી
એ જ સમયે, અદૃશ્ય અવાજે વાત કરી.
એતન્માહેશ્વરં લિંગં યોઽસ્ય ચાંતે ગમિષ્યતિ
તમામાંથી જે આ મહાન મહેશ્વરનું લિંગ અંત સુધી પહોંચશે—
અધોભાગં વ્રજત્વેક એકશ્ચોર્દ્ધ્વં મમાજ્ઞયા
મારા આદેશથી, એક નીચે જાય અને બીજો ઉપર જાય.
વિદાર્ય વસુધાં કૃષ્ણોઽપ્યધસ્તાત્સત્વરં ગતઃ તાવત્કાલાગ્નિરુદ્રસ્તુ દૃષ્ટસ્તેન મહાત્મના
કૃષ્ણે ધરતી ફાડી ઝડપી નીચે ગયો; ત્યાં એ મહાત્માએ કાળાગ્નિ રુદ્રને જોયા.
ગંતુમિચ્છંસ્તતોઽધસ્તાદ્યાવદ્વેગં કરોતિ સઃ
પછી, વધુ નીચે જવાની ઇચ્છાથી, એ ઝડપથી આગળ વધ્યો.