તથાન્યા કન્યકા ચૈકા બભૂવ વરવર્ણિની
એ રીતે બીજી એક સુંદર કન્યા હતી.
આનૃણ્યં ભૂપતિઃ પ્રાપ્ય એવં દશરથસ્તદા
એ સમયે રાજા દશરથે ઋણમુક્તિ મેળવી.
અથ રાજાઽભવદ્રામઃ સાર્વભૌમસ્તતઃ પરમ્
પછી રામ રાજા બન્યા અને સર્વત્ર શાસન કર્યું.
યેન રામેશ્વરશ્ચાત્ર નિર્મિતો લક્ષ્મણેશ્વરઃ
યે રામે અહીં રામેશ્વર અને લક્ષ્મણેશ્વર સ્થાપ્યા.
ઇતિ શ્રીસ્કાંદે મહાપુરાણ એકાશીતિસાહસ્ર્યાં સંહિતાયાં ષષ્ઠે નાગરખંડે હાટકેશ્વરક્ષેત્રમાહાત્મ્યે રાજસ્વામિરાજવાપીમાહાત્મ્યવર્ણનંનામાષ્ટનવતિતમોઽધ્યાયઃ
આ રીતે શ્રીસ્કાંદ મહાપુરાણના છઠ્ઠા નાગરખંડમાં હાટકેશ્વર ક્ષેત્ર મહાત્મ્યના રાજસ્વામી રાજવાપી મહાત્મ્ય વર્ણન નામે નવ્વા અધ્યાયનો અંત આવે છે.
રામેશ્વરસ્તથા સીતા તેન તત્ર વિનિર્મિતા
એ રીતે રામે ત્યાં સીતાની સ્થાપના કરી.
તથા ચ લક્ષ્મણાર્થાય નિર્મિતસ્તેન સંશ્રયઃ
અને લક્ષ્મણ માટે પણ ત્યાં આશ્રય સ્થાપ્યો.
ત્વયા સૂત પુરા પ્રોક્તં રામો લક્ષ્મણસંયુતઃ
સૂત, તું અગાઉ રામ અને લક્ષ્મણ સાથેની વાત કહી હતી.
શ્રાદ્ધં કૃત્વા ગયાશીર્ષે લક્ષ્મણેન વિરુદ્ધ્ય ચ ॥ પુનઃ સંપ્રસ્થિતોઽરણ્યં ક્રોધાવિષ્ટશ્ચ તં પ્રતિ
ગયાશીર્ષે શ્રાદ્ધ કરીને લક્ષ્મણ સાથે વિવાદ થયો, પછી રામ ગુસ્સામાં ફરી જંગલ તરફ ગયા.
યત્ત્વયોક્તં તદા તેન નિર્મિતોઽત્ર મહેશ્વરઃ
જે તું કહ્યું હતું, એ સમયે એણે અહીં મહેશ્વર સ્થાપ્યો.
તતો વક્ષ્યામ્યશેષેણ શ્રૂયતાં દ્વિજસત્તમાઃ
હવે હું બધું વિગતે કહું છું, શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણો, સાંભળો.
અન્યસ્મિન્દિવસે પ્રાપ્તે સ તદા રઘુનંદનઃ
બીજા દિવસે રઘુનંદન એ સમયે આવ્યાં.
એતત્પુનર્દિનં ચાન્યદ્યત્ર તેન પ્રતિષ્ઠિતઃ
અને ફરી બીજા દિવસે એણે ત્યાં સ્થાપના કરી.
સંપ્રાપ્તસ્તસ્ય કિં દુઃખં સંજાતં તત્પ્રકીર્તય
જ્યારે એ આવ્યો, ત્યારે કયું દુઃખ આવ્યું? એ કહો.
લોકાપવાદસંત્રસ્તસ્તતો રાજ્યં ચકાર સઃ ॥ ૬.૯૯.
લોકોની નિંદાથી ડરીને એ રાજા બન્યો અને રાજ્ય ચલાવ્યું.
દશવર્ષસહસ્રાણિ દશવર્ષશતાનિ ચ
દસ હજાર વર્ષ અને દસ સો વર્ષ એણે શાસન કર્યું.
તેનોક્તં દેવરાજેન પ્રેષિતોઽહં તવાંતિકમ્
દેવરાજે કહ્યું, 'મને તારી પાસે મોકલવામાં આવ્યો છે.'
તસ્યૈવમુપવિષ્ટસ્ય મંત્રસ્થાને મહાત્મનઃ
મંત્રસભામાં એ મહાન આત્મા એ રીતે બેઠા હતા.
તતઃ કોપપરીતાત્મા દૂતઃ પ્રોવાચ સાદરમ્
પછી ગુસ્સાથી ભરાયેલા મનથી દૂતએ આદરપૂર્વક કહ્યું.
યથા દંષ્ટ્રાચ્યુતઃ સર્પો નાગો વા મદવર્જિતઃ
જેમ ઝેર વગરનો સાપ કે નાગ બિનશક્તિશાળી હોય છે.
સેયં તવ રઘુશ્રેષ્ઠ નાજ્ઞાસ્તિ પ્રતિવેદ્મ્યહમ્
એ જ રીતે, રઘુવંશના શ્રેષ્ઠ, મને કોઈ આજ્ઞા નથી, હું માત્ર તમને જાણ કરું છું.
તસ્ય તદ્વચનં શ્રુત્વા કોપસંરક્તલોચનઃ ૬.૯૯.
એ વાતો સાંભળીને, તેની આંખો ગુસ્સાથી લાલ થઈ ગઈ.
મમાત્ર સંનિવિષ્ટસ્ય સહાનેન પ્રજલ્પતઃ સ્વહસ્તેન ન સંદેહઃ સૂદયિષ્યામિ તં દ્રુતમ્
હું અહીં બેઠો છું, તેની સાથે વાત કરી રહ્યો છું, તો કોઈ શંકા નથી—હું તેને મારા હાથથી જલદી મારી નાખીશ.
ન હન્મિ યદિ તં પ્રાપ્તમત્ર મે દૃષ્ટિગોચરમ્
જો એ અહીં આવે અને મારી નજરમાં પડે, તો હું તેને ન મારો, એ શક્ય નથી.
એવં જ્ઞાત્વા પ્રયત્નેન ત્વયા ભાવ્યમસંશયમ્
આ જાણીને, તું નિશ્ચયપૂર્વક પ્રયત્ન કરવો જોઈએ.
તમોમિત્યેવ સંપ્રોચ્ય લક્ષ્મણઃ શુભલક્ષણઃ
એ રીતે બોલીને, શુભ લક્ષણો ધરાવતો લક્ષ્મણએ કહ્યું, 'એવું જ થવા દે.'
દેવદૂતોઽપિ રામેણ સમં ચક્રે તતઃ પરમ્
પછી દેવદૂત પણ રામ સાથે જોડાઈ ગયો.
સ ચ વ્યાપાદિતો દુષ્ટઃ પાપસ્ત્રૈલોક્યકંટકઃ
અને એ દુષ્ટ, ત્રણ લોકનો કાંટો, નાશ પામ્યો.
કૃતં સર્વં મહાભાગ દેવ કૃત્યં ત્વયાઽધુના
હવે, મહાભાગ્યશાળી દેવ, તું બધા કાર્ય પૂર્ણ કરી લીધા છે.
યદિ તે રોચતે ચિત્તે નોપરોધેન સાંપ્રતમ્ સ્વર્ગલોકં પરિત્યજ્ય મર્ત્યલોકં સુનિંદિતમ્
જો તને મનમાં ગમે, તો હવે કોઈ અડચણ નથી; સ્વર્ગલોક છોડીને, તું પ્રસિદ્ધ મર્ત્યલોકમાં જઈ શકે છે.