યશ્ચૈતત્પઠતે નિત્યં શૃણુયાદ્યો વિશેષતઃ
જે વ્યક્તિ આ વાર્તા રોજ વાંચે છે, અથવા ખાસ કરીને સાંભળે છે,
ઇતિ શ્રીસ્કાંદે મહાપુરાણ એકાશીતિસાહસ્ર્યાં સંહિતાયાં ષષ્ઠે નાગરખણ્ડે હાટકેશ્વરક્ષેત્રમાહાત્મ્યે દશરથશનૈશ્ચરસંવાદવર્ણનંનામ ષણ્ણવતિતમોઽધ્યાયઃ
આ રીતે હાટકેશ્વર ક્ષેત્રની મહિમા અને દશરથ-શનિદેવ સંવાદનું વર્ણન કરતો, એકાશી હજાર શ્લોકો ધરાવતી શ્રી સ્કાંદ મહાપુરાણના છઠ્ઠા નાગર ખંડનો છાન્નવમો અધ્યાય પૂર્ણ થાય છે.
ભિનત્તિ વચનાત્તસ્ય રાજ્ઞો દશરથસ્ય ચ
મહારાજ દશરથની આજ્ઞાથી તે શનિદેવ પાછા ગયા.
તદ્વૃત્તાંતં સમાકર્ણ્ય તસ્ય શક્રઃ પ્રહર્ષિતઃ
તે ઘટના સાંભળીને ઇન્દ્ર ખૂબ આનંદિત થયા.
અત્યદ્ભુતતરં કર્મ ત્વયૈતત્પૃથિવીપતે
હે પૃથ્વીના સ્વામી, તમારું આ કાર્ય અત્યંત અદભુત છે.
અત એવ હિ સંતુષ્ટિઃ સઞ્જાતાદ્ય તવોપરિ
એ કારણે આજે મારી તૃપ્તિ તમારી ઉપર ઉદ્ભવી છે.
શાશ્વતી સર્વકૃત્યેષુ પરમાં લોકસંસ્થિતામ્
તમને સર્વ કર્મોમાં અને સર્વ લોકોમાં શાશ્વત અને શ્રેષ્ઠ સ્થાન પ્રાપ્ત થાય.
એવં ભવતુ રાજેંદ્ર ત્વયા સહ સદા મમ
એવું જ થવું જોઈએ, હે રાજાઓના રાજા; તમે હંમેશા મારી સાથે રહો.
ત્વયા સદૈવ મે પાર્શ્વે સભાયાં દેવસંનિધૌ
મારી સભામાં અને દેવતાઓની હાજરીમાં, તમે હંમેશા મારા બાજુમાં રહો.
એવમુક્ત્વા સહસ્રાક્ષો જગામ ત્રિદિવાલયમ્
આ રીતે કહીને, સહસ્રાક્ષ ઇન્દ્ર પોતાના સ્વર્ગમાં ગયા.
રક્ષયિત્વા જગત્સર્વં શનૈશ્ચર કૃતાદ્ભયાત્
શનિદેવના ભયથી સમગ્ર જગતની રક્ષા કરી,
તતઃ પ્રભૃતિ નિત્યં સ સન્ધ્યાકાલ ઉપસ્થિતે ૬.૯૭.
ત્યાંથી પછી, રોજ સાંજ આવે ત્યારે,
ગીતં દૃષ્ટ્વા ચ નૃત્યં ચ તાનાદિવિહિતં શુભમ્
શુભ ગીત અને નૃત્ય, યોગ્ય રીતે ગવાયેલું અને કરવામાં આવ્યું, તે તેઓ નિહાળતા,
સ્વયં ચ કીર્તયિત્વાથ પ્રયાતિ નિજમંદિરમ્
પછી પોતે ગીત ગાઈને, પોતાના ઘર તરફ જતા.
વિમાનવરમારુહ્ય હંસબર્હિણનાદિતમ્
હંસ અને મોરના અવાજથી ગુંજતા ઉત્તમ વિમાનમાં ચડી,
યદાયદા સ નિર્યાતિ શક્રસ્થાનાન્નિજાલયમ્
જ્યારે જ્યારે તેઓ ઇન્દ્રના સ્થાનથી પોતાના ઘર તરફ જાય,
શક્રાદેશાત્તદા વેત્તિ ન સ ભૂપઃ કથંચન કથયામાસ તત્સર્વમભ્યુક્ષણસમુદ્ભવમ્
તે સમયે ઇન્દ્રના આદેશથી રાજાએ કંઈ જાણ્યું નહીં; તેણે અભિષેક વિધિથી જે કંઈ બન્યું હતું, તે બધું કહ્યું.
વૃત્તાંતં તસ્ય રાજર્ષેસ્તસ્યૈવ ગૃહમાગતઃ
તે રાજર્ષિના ઘરમાં આવીને, તેણે જે ઘટના બની હતી, તે વર્ણવી.
તચ્છ્રુત્વા નારદેનોક્તં શ્રદ્ધેયમપિ ભૂપતિઃ
નારદે જે કહ્યું તે સાંભળીને, ભલે વિશ્વાસપાત્ર હતું, રાજાએ માન્યું નહીં.
તથાપિ કૌતુકાવિષ્ટો ગત્વા શક્રનિવેશનમ્
છતાં પણ, જિજ્ઞાસાથી ભરાઈ, રાજા ઇન્દ્રના નિવાસસ્થાને ગયો.
અલક્ષ્યં વીક્ષયામાસ સ્વાસનં દૂરમાસ્થિતઃ
અજાણ્યા રહી, તેણે દૂરથી પોતાનું આસન જોયું.
તતઃ શક્રસમાદેશાદુત્થાય સુરકિંકરઃ ૬.૯૭.
પછી, ઇન્દ્રના આદેશથી દેવોના એક સેવકે ઊભા થયા.
તદ્દૃષ્ટ્વા કોપસંપન્નઃ સ રાજાઽભ્યેત્ય વાસવમ્
આ જોઈને, રાજા ગુસ્સાથી ભરાઈ વાસવ પાસે ગયો.
કિં મયા નિહતા વિપ્રાઃ કિં વા વિપ્રસમુદ્ભવમ્
શું મેં બ્રાહ્મણોનો વધ કર્યો છે, કે બ્રાહ્મણોથી કંઈ દુષ્કર્મ થયું છે?
કિં વા નષ્ટોઽસ્મિ સંગ્રામે દૃષ્ટ્વા શત્રૂન્સમાગતાન્
કે શું હું યુદ્ધમાં શત્રુઓને જોઈને માર્યો ગયો છું?
મમ રાજ્યેઽથવા શક્ર દુર્બલો બલવત્તરૈઃ
કે, ઇન્દ્ર, મારા રાજ્યમાં શું હું શક્તિશાળી લોકોમાં નબળો છું?
કિં વા રાજ્યે મદીયે ચ જાયતે યોનિવિપ્લવઃ
કે મારા રાજ્યમાં વંશમાં કોઈ વિક્ષેપ થાય છે?
કિં વા દુર્જનવાક્યેન દૂષિતો દોષવર્જિતઃ
કે દુષ્ટ લોકોના વચનથી, હું નિર્દોષ હોવા છતાં, બદનામ થયો છું?
કિં વા ચૌરોઽથ પાપો વા ગૃહીતો દોષવાન્સ્વયમ્
કે શું હું ચોર કે પાપી છું, અને પોતાનાં દોષથી પકડાયો છું?
કિંસ્વિન્મયા પરિત્યક્તઃ કોઽપ્યત્ર શરણાગતઃ
કે અહીં કોઈ આશ્રય માંગનારને મેં છોડી દીધો છે?