યાવત્કાલં સુરશ્રેષ્ઠ શૂન્યે જાતે સ્વ આશ્રયે
જ્યારે સુધી, દેવોમાં શ્રેષ્ઠ, એના પોતાના આશ્રયમાં ખાલીપો થાય છે—
એવમુક્તે યમેનાથ તં વિસૃજ્ય ગૃહં પ્રતિ
યમે આ રીતે કહ્યું પછી, એને છોડી દીધો અને પોતે ઘરે ગયો.
યત્ર સંસ્થો મહીપઃ સ પ્રજાપાલનતત્પરઃ
એ ત્યાં રાજા પોતાના પ્રજાનું રક્ષણ કરવા માટે તત્પર હતો.
અજાસ્તાસ્તં ચ સંવીક્ષ્ય વ્યાઘ્રં રૌદ્રવપુર્દ્ધરમ્
બકરાંએ એને જોયો, જે વાઘની ભયાનક કાયામાં હતો.
તસ્ય યત્નપરસ્યાપિ રક્ષમાણસ્ય ભૂપતેઃ
રાજા ખૂબ પ્રયત્ન કરીને પણ એમને બચાવવા માટે પ્રયત્નશીલ રહ્યો,
અજાનાં કદનં દૃષ્ટ્વા તતઃ સ પૃથિવીપતિઃ
બકરાંની હત્યા જોઈને, પૃથ્વીપતિ—
યત્તસ્ય તુષ્ટયા દત્તં ચંડં ચંડાર્ચિષા સમમ્ શનૈઃશનૈઃ પ્રજગ્રાહ સ્વવક્ત્રેણ મહેશ્વરઃ ૬.૯૫.
જે સંતોષથી મળ્યું હતું, અને ભયાનક જ્વાળાની સાથે, મહેશ્વરે ધીમે ધીમે પોતાના મોઢામાં લીધું.
અસ્ત્રાભાવાત્તતસ્તૂર્ણં ધ્રિયમાણેઽપિ કાંતયા
હથિયારોની અછતથી, જ્યારે એ પ્રેમી દ્વારા ઝડપથી રોકાઈ રહી હતી—
તતસ્તસ્યાંગસંસ્પર્શાન્મુક્ત્વા વ્યાઘ્રતનું ચ તામ્
પછી, એના શરીરનો સ્પર્શ થતાં, તેણે વાઘનું રૂપ અને એને બંને મુક્ત કર્યા.
રુંડમાલાવરાં દિવ્યાં સખટ્વાંગાં સપન્નગામ્
એ દિવ્ય ખોપરીની માળા, ગદા અને સાપોથી સજ્જ હતી.
પ્રોવાચાથ સ્તુતિં કૃત્વા વિનયાવનતઃ સ્થિતઃ
પછી, સ્તુતિ કરીને, વિનયપૂર્વક નમ્ર થઈને ઊભો રહ્યો.
તિરસ્કારસ્તથા દત્તસ્તત્સર્વં ક્ષમ્યતાં વિભો
અપમાન પણ આપ્યું હતું; એ બધું ક્ષમા કરો, પ્રભુ.
પરિતુષ્ટેન તે કર્મ દૃષ્ટ્વા ચૈવાતિમાનુષમ્
મોટા સંતોષ સાથે, તારા માનવથી પણ ઊંચા કાર્યને જોઈને,
યથા કૃતં ત્વયા રાજ્યં પ્રજાઃ સંરક્ષિતા નૃપ
જે રીતે તું રાજા તરીકે શાસન કર્યું અને પ્રજાનું રક્ષણ કર્યું—
તસ્માદ્ગચ્છ મયા સાર્ધં પાતાલે પાર્થિવોત્તમ
એથી, રાજાઓમાં શ્રેષ્ઠ, તું મારી સાથે પાતાળમાં ચાલ.
નાતઃ પરં ત્વયા સ્થેયં મર્ત્યલોકે કથંચન
હવે પછી તારે કોઈ રીતે મરત્યુલોકમાં રહેવું નહીં.
પુત્રં રાજ્યે પ્રતિષ્ઠાપ્ય મંત્રિણાં સંનિવેદ્ય ચ ॥ ૬.૯૫.
પોતાના પુત્રને રાજયમાં બેસાડ અને મંત્રીઓને પણ જાણ કરી દે.
તથાહં દેવ દેવ્યા ચ પ્રોક્તઃ સંતુષ્ટયા પુરા
એ રીતે, એક વખત સંતોષિત દેવીએ મને કહ્યું હતું.
યદા ત્વં ત્યજસિ પ્રાજ્ઞ મર્ત્યલોકં સુદુસ્ત્યજમ્
જ્યારે તું, બુદ્ધિમાન, મરત્યુલોક જેવું મુશ્કેલ છોડવાનું છે, એ છોડે છે,
તાનિ ચાર્પય મે ભૂયો યેનાનૃણ્યં વ્રજામ્યહમ્
ત્યારે, જે વસ્તુઓથી હું નિર્ભર બની શકું, એ ફરી મને આપ.
એવમુક્તસ્તતસ્તેન ભગવાંસ્ત્રિપુરાંતકઃ
એ રીતે, ત્યારબાદ, ત્રિપુરવિનાશક ભગવાને તેના દ્વારા કહ્યું.
અબ્રવીચ્ચ સુતસ્તત્ર સ્વયં રાજા ભવિષ્યતિ
તે પણ કહ્યું: 'તારો પુત્ર પોતે ત્યાં રાજા બનશે.'
ત્વં ચાગચ્છ મયા સાર્ધમદ્યૈવ મમ મંદિરે
અને તું, આજે જ મારી સાથે મારા મંદિરમાં આવ.
અદ્ય માઘચતુર્દશ્યાં શુક્લાયામપરોઽપિ યઃ
આજના દિવસે, માઘ માસની શુક્લ ચતુર્દશી પર, જે કોઈ—
કરિષ્યતિ પ્રવેશેન પ્રાણત્યાગં નૃપોત્તમ
રાજાઓમાં શ્રેષ્ઠ, જે કોઈ પાણીમાં પ્રવેશ કરીને પોતાનું જીવન ત્યાગે,
સ્નાનં વા પાર્થિવશ્રેષ્ઠ યઃ કરિષ્યતિ માનવઃ
અથવા, રાજાઓમાં શ્રેષ્ઠ, જે કોઈ માણસ ત્યાં સ્નાન કરે,
એવમુક્ત્વા તમાદાય નૃપં ભાર્યાસમન્વિતમ્ પ્રવિવેશ જલે તસ્મિન્દેવીકુણ્ડસમુદ્ભવે ॥ ૬.૯૫.
એ રીતે કહ્યું પછી, તેણે રાજા અને તેની પત્નીને લઈને, દેવીએ ઉદ્ભવેલા કુંડના પાણીમાં પ્રવેશ કર્યો.
તતશ્ચ મંદિરં નીતઃ સ્વકીયં દ્વિજસત્તમાઃ ૯૧ અદ્યાપિ તિષ્ઠતે તત્ર જરામરણવર્જિતઃ
પછી, દ્વિજોમાં શ્રેષ્ઠ, તેને પોતાના મંદિરમાં લઈ જવામાં આવ્યો; આજ સુધી તે ત્યાં વૃદ્ધિ અને મૃત્યુથી મુક્ત રહી છે.
એવં તત્ર સમુદ્ભૂતા સા દેવી પરમેશ્વરી
એ રીતે, ત્યાં પરમેશ્વરી દેવીએ ઉદ્ભવ લીધો.
ઇતિ શ્રીસ્કાન્દે મહાપુરાણ એકાશીતિસાહસ્ર્યાં સંહિતાયાં ષષ્ઠે નાગરખણ્ડે શ્રીહાટકેશ્વરક્ષેત્રમાહાત્મ્યેઽજાપાલેશ્વરીમાહાત્મ્યવર્ણનંનામ પઞ્ચનવતિતમોઽધ્યાયઃ
એ રીતે, શ્રી સ્કાંદ મહાપુરાણના એકાશી હજાર સંહિતામાં, છઠ્ઠા નાગરખંડમાં, શ્રી હાટકેશ્વર ક્ષેત્ર મહાત્મ્યમાં, અજાપાલેશ્વરી મહાત્મ્ય વર્ણન નામે પચાનું અધ્યાય પૂર્ણ થાય છે.