તતઃ પ્રોવાચ વચનમંબરીષં ચતુર્ભુજઃ
પછી ચતુર્ભુજ ભગવાને અંબરીષને આ શબ્દો કહ્યા.
યેન કુષ્ઠવિનિર્મુક્તસ્તત્ક્ષણાદેવ જાયતે
જેના દ્વારા કોઈ તરત જ કૂષ્ટરોગથી મુક્ત થઈ જાય છે.
એતસ્મિન્નેવ કાલે તુ સમાનીય સુતં નૃપઃ ૬.૯૩.
એ જ સમયે રાજાએ પોતાના પુત્રને બોલાવ્યો.
તતઃ સ બાલકઃ સદ્યઃ સ્નાતમાત્રો દ્વિજોત્તમાઃ
પછી એ બાળક, ન્હાઈને તરત જ, હે શ્રેષ્ઠ દ્વિજગણો,
તતઃ પ્રણમ્ય તં દેવં હર્ષેણ મહતાઽન્વિતઃ
પછી એ દેવને વંદન કરીને, એ ખૂબ આનંદથી ભરાઈ ગયો.
તસ્મિન્ગતે મહીપાલે સપુત્રે તત્ક્ષણાદ્ધરિઃ
જ્યારે રાજા પોતાના પુત્ર સાથે ત્યાંથી ગયો, ત્યારે એ ક્ષણે હરિએ—
એતસ્માત્કારણાત્પૂર્વં તત્તોયં સર્વપાપહૃત્
આ કારણથી, એ પહેલાંનું પાણી સર્વ પાપો દૂર કરે છે.
અદ્યાપિ તજ્જલસ્પર્શાત્સુપવિત્રો ધરાતલે તસ્ય નાશં દ્રુતં યાંતિ ગલગંડાદિકા ઇહ
આજે પણ, એ પાણીનો સ્પર્શ કરતાં ધરતી પર મનુષ્ય અત્યંત પવિત્ર થઈ જાય છે; ગળગંઠ જેવી બીમારીઓ અહીં ઝડપથી નાશ પામે છે.
વ્યાધયોપિ મહારૌદ્રા દદ્રુપામા સમુદ્ભવાઃ
અતિ ભયાનક રોગો પણ, જેમ કે કોડ અને ચામડીના રોગો, અહીં ઉપજે છે.
નિષ્કામસ્તુ પુનર્મર્ત્યો યઃ સ્નાનં તત્ર ભક્તિતઃ
પણ જે મનુષ્ય નિઃસ્વાર્થભાવે અને ભક્તિપૂર્વક ત્યાં સ્નાન કરે છે—
યસ્મિન્દિને સમાનીતા સા ગંગા તત્ર વિષ્ણુના
જે દિવસે વિષ્ણુએ ગંગાને ત્યાં લાવી હતી—
તથાન્યેઽપિ દિને તસ્મિન્યદિ તોયમવાપ્ય ચ ૬.૯૩.
એ જ રીતે, બીજે કોઈ પણ દિવસે જો એ પાણી મળે—
ઇતિ શ્રીસ્કાંદે મહાપુરાણ એકાશીતિસાહસ્ર્યાં સંહિતાયાં ષષ્ઠે નાગરખણ્ડે હાટકેશ્વરક્ષેત્રમાહાત્મ્યે ગોમુખતીર્થમાહાત્મ્યવર્ણનંનામ ત્રિનવતિતમોઽધ્યાયઃ
આ રીતે, હાટકેશ્વર ક્ષેત્રના મહાત્મ્યમાં, ગોમુખ તીર્થના મહિમાનું વર્ણન કરતો ત્રાણોઅઠ્ઠોતેરમો અધ્યાય, અઠ્ઠ્યાસી હજાર શ્લોકવાળી સ્કાંદ મહાપુરાણની છઠ્ઠી સંહિતામાં પૂર્ણ થયો.
તથાન્યા લોહયષ્ટિસ્તુ તસ્મિન્ક્ષેત્રેઽતિશોભના
એ જ રીતે, એ ક્ષેત્રમાં બીજી એક લોખંડની દંડ પણ છે, જે બહુ જ સુંદર છે.
તાં દૃષ્ટ્વા માનવઃ સમ્યગુપવાસપરાયણઃ
જે મનુષ્ય ઉપવાસમાં તત્પર રહીને એ દંડને જુએ છે—
નિર્મિતા લોહયષ્ટિઃ સા તત્રોત્સૃષ્ટા ચ સા કુતઃ
એ લોખંડની દંડ ત્યાં બનાવવામાં આવી અને મૂકી દેવામાં આવી; પણ એ ક્યાંથી આવી હતી?
ગતામર્ષો દ્વિજેન્દ્રાણાં દત્ત્વા યજ્ઞે વસુન્ધરામ્
બ્રાહ્મણોમાં શ્રેષ્ઠ એવા લોકોને યજ્ઞમાં ધરતી દાન આપી, ગુસ્સો છોડી દીધો હતો.
તતઃ સંપ્રસ્થિતો હૃષ્ટો ધૃત્વા મનસિ સાગરમ્
પછી, આનંદિત થઈને, મનમાં સાગરનું વિચાર કરીને, તે ત્યાંથી નીકળી પડ્યો.
તદા સ મુનિભિઃ પ્રોક્તઃ સર્વૈસ્તત્ક્ષેત્રવાસિભિઃ
એ સમયે, બધા ઋષિઓ અને એ ક્ષેત્રના રહેવાસીઓએ તેને કહ્યું.
રામરામ મહાભાગ યદ્ધારયસિ પાણિના
હે રામ, રામ, મહાભાગ્યશાળી, જે તું હાથમાં પકડી રાખ્યું છે—
અનેન કરસંસ્થેન તવ કોપઃ કથંચન
આ હાથમાં પકડેલા દંડથી, તારો ગુસ્સો કેમ ટકી શકે?
યદિ ચૈનં મયા મુક્તં કુઠારં ચ દ્વિજોત્તમાઃ
હે શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણો, જો મેં આ કુહાડો છોડી દીધો હોય—
નાપરાધમિમં શક્તઃ સોઢ઼ું ચાહં કથંચન
હું કોઈ રીતે આ અપમાન સહન કરી શકતો નથી.
તથાપિ નાસ્તિ તે શાંતિર્મુક્તેઽપ્યસ્મિન્દ્વિજોત્તમાઃ
છતાં પણ, હે શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણો, આ છોડી દીધું હોય તો પણ તને શાંતિ નથી.
અસ્માકં તત્ર ભંક્ત્વાશુ પિંડં કૃત્વા સમર્પય
અમારા માટે ત્યાં જલ્દીથી તે તોડી, પિંડ બનાવી અર્પણ કર.
યેન રક્ષામહે સર્વે પરમં યવમાશ્રિતાઃ
આથી અમે બધા, જે અન્નરૂપે જવાર પર આધાર રાખીએ છીએ, સુરક્ષિત રહીએ છીએ.
તેષાં તદ્વચનં શ્રુત્વા રામઃ શસ્ત્રભૃતાં વરઃ
આવું સાંભળી, શસ્ત્રધારીમાં શ્રેષ્ઠ રામે
તતઃ સ બ્રાહ્મણેંદ્રાણામર્પયામાસ સાદરમ્
પછી તે શ્રદ્ધાપૂર્વક શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણોને અર્પણ કર્યું.
વયં સંરક્ષયિષ્યામઃ પૂજયિષ્યામ એવ હિ
અમે ખરેખર તેને રક્ષીશું અને પૂજન કરીશુ.
યથા શક્તિમયી કીર્તિઃ સ્કન્દસ્યાત્ર પ્રતિષ્ઠિતા ૬.૯૪.
જેમ સ્કંદની કીર્તિ અહીં અમારા શ્રમ પ્રમાણે સ્થિર છે.