ભીષ્મસ્ય પઞ્ચકં ચક્રુઃ સમ્યક્છ્રદ્ધાસમન્વિતાઃ
તેમણે શ્રદ્ધાપૂર્વક ભીષ્મ પંચકનું વ્રત કર્યું.
તતઃપ્રભૃતિ તત્કુણ્ડં વિખ્યાતં ધરણીતલે
તે પછીથી, તે કુંડ ધરતી પર પ્રસિદ્ધ બન્યું.
યઃ સ્નાનં સર્વદા તત્ર બ્રાહ્મણઃ પ્રકરોતિ વૈ
જે બ્રાહ્મણ હમેશા ત્યાં સ્નાન કરે છે,
ઇતિશ્રીસ્કાંદે મહાપુરાણ એકાશીતિસાહસ્ર્યાં સંહિતાયાં ષષ્ઠે નાગરખણ્ડે હાટકેશ્વરક્ષેત્રમાહાત્મ્યે બ્રહ્મકુણ્ડમાહાત્મ્યવર્ણનંનામ દ્વિનવતિતમોધ્યાયઃ
આ રીતે, અઠાણું-બાવનમો અધ્યાય, 'બ્રહ્મકુંડના મહાત્મ્યનું વર્ણન' નામે, સ્કાંદ મહાપુરાણના છઠ્ઠા નાગર ખંડમાં હાટકેશ્વર ક્ષેત્ર મહાત્મ્યમાં પૂર્ણ થાય છે.
સૂત ઉવાચ અથાન્યદપિ તત્રાસ્તિ ગોમુખાખ્યં સુશોભનમ્
સૂત કહે છે: ત્યાં એક બીજું સ્થાન છે, ગોમુખ નામે, ખૂબ સુંદર.
પુરાસીદત્ર ગોપાલઃ કશ્ચિત્કુષ્ઠસમાવૃતઃ
ક્યારેક ત્યાં એક ગોપાળ હતો, જે કુષ્ટરોગથી પીડિત હતો.
કસ્યચિત્ત્વથ કાલસ્ય તેન માર્ગેણ ગોકુલમ્
કેટલાક સમય પછી, તે માર્ગે તે ગોકુલ પહોંચ્યો.
એકાદશ્યાં તૃષાર્ત્તં ચ ભાસ્કરે વૃષસંસ્થિતે નીલમાલોકિતં તત્ર દૂરાદેત્ય પ્રહર્ષિતા
એકાદશી દિવસે, તરસથી પીડિત, જ્યારે સૂર્ય વૃષભ રાશિમાં હતો, તેણે દૂરથી ત્યાં કંઈક નીલું જોયું અને નજીક જઈને આનંદિત થયો.
દન્તૈર્દ્રુતં સમુત્પાટ્ય યાવદાકર્ષતિ દ્વિજાઃ
તે દાંતથી ઝડપથી તે ઉપાડી, અને ખેંચતો હતો, હે દ્વિજો,
અથાસ્વાદ્ય તૃણં તસ્માત્તૃષાર્તા ચ શનૈઃશનૈઃ
પછી, તે ઘાસનો સ્વાદ લઈ, તરસથી પીડિત, ધીમે ધીમે...
તસ્યા વેગેન તત્તોયં પિબન્ત્યાસ્તત્રભૂતલે
એના જોરથી, જ્યારે એ ગાયએ જમીન પરનું પાણી પીધું,
તતોઽન્યાઃ શતશો ગાવઃ પપુસ્તોયં મુનિર્મલમ્
પછી, સેંકડો બીજી ગાયોએ પણ, હે મુનિ, એ શુદ્ધ પાણી પીધું.
યથાયથા ગતા ગાવસ્તત્ર તોયં પિબંતિ તાઃ
જેવી જેમ ગાયો ત્યાં પહોંચી, એમ એમ એ બધાએ પાણી પીધું.
તતશ્ચ ગોકુલે કૃત્સ્ને જાતે તૃષ્ણાવિવર્જિતે ૬.૯૩.
પછી આખા ગૌશાળામાં તરસ સંપૂર્ણ દૂર થઈ ગઈ.
અંગં પ્રક્ષાલ્ય પીત્વાપો યાવન્નિષ્ક્રામતિ દ્રુતમ્
અંગો ધોઈને અને પાણી પીધા પછી, તે ઝડપથી બહાર નીકળી ગયો.
તતો વિસ્મયમાપન્નો ગત્વા સ્વીયં નિકેતનમ્
પછી, આશ્ચર્યથી ભરાઈને, તે પોતાના ઘેર ગયો.
તૃણસ્તમ્બં યથા ધેન્વા તત્રોત્પાટ્ય પ્રશક્તિતઃ
ત્યાં એક ગાયે જોરથી ઘાસનો ગોઠલો ઉખેડી નાખ્યો.
ભવંતિ ચ વિનિર્મુક્તા રોગૈઃ પાપૈશ્ચ તત્ક્ષણાત્
એ લોકો તરત જ રોગો અને પાપોથી મુક્ત થઈ જાય છે.
તતઃપ્રભૃતિ તત્ખ્યાતં તીર્થં ગોમુખસંજ્ઞિતમ્
ત્યાંથી એ તીર્થ 'ગોમુખ' નામથી પ્રસિદ્ધ થયું.
અથ ભીતઃ સહસ્રાક્ષસ્તદ્દૃષ્ટ્વા સ્વર્ગદાયકમ્
પછી, હજારો આંખો ધરાવતો ઇન્દ્ર, સ્વર્ગ આપનારું એ જોઈને ડરી ગયો.
તસ્માત્સ્થાનાદ્વિનિષ્ક્રાંતં સૂતપુત્ર વદસ્વ નઃ
હે સૂતપુત્ર, એ સ્થળેથી જે બહાર ગયો, તેની વાત અમને કહો.
પુત્ર શોકાભિભૂતેન તોષિતો ગરુડધ્વજઃ
પુત્રના દુઃખથી વ્યાકુળ થયેલા વ્યક્તિથી, ગરુડધ્વજ આનંદિત થયો.
તસ્ય પુત્રઃ સુવિખ્યાતઃ સુવર્ચા ઇતિ વિશ્રુતઃ ૬.૯૩.
એનો પુત્ર ખૂબ પ્રસિદ્ધ થયો, અને 'સુવર્ચા' તરીકે જાણીતો થયો.
પૂર્વકર્મવિપાકેન સ બાલોઽપિ ચ તત્સુતઃ
પહેલાંના કર્મોના પરિણામે, એ બાળક હોવા છતાં—
અથ તત્કામિકં ક્ષેત્રં સ ગત્વા પૃથિવીપતિઃ
પછી, પૃથ્વીપતિ એ ઇચ્છિત ક્ષેત્રે ગયો.
તતસ્તુષ્ટિં ગતસ્તસ્ય સ્વયમેવ જનાર્દનઃ
પછી જનાર્દન સ્વયં તેની પર પ્રસન્ન થયો.
પરિતુષ્ટોઽસ્મિ તે વત્સ તસ્માચ્ચિત્તેઽભિવાંછિતમ્
હું તારા પર પ્રસન્ન છું, બાલક; તેથી, તારા મનમાં જે ઇચ્છા હોય—
બાલોઽપિ તત્કુરુષ્વાસ્ય કુષ્ઠવ્યાધિપરિક્ષયમ્
બાળક હોવા છતાં, એનું કુષ્ઠરોગ દૂર કર.
બ્રહ્મણ્યશ્ચ કૃતજ્ઞશ્ચ સર્વશાસ્ત્રાર્થપારગઃ
તે બ્રહ્મમાં શ્રદ્ધાવાન, ઉપકાર માનનાર અને બધાં શાસ્ત્રોના અર્થમાં પારંગત હતો.
કસ્યચિત્ત્વથ કાલસ્ય બ્રાહ્મણોઽનેન ઘાતિતઃ
પછી, એક સમયે, એણે એક બ્રાહ્મણને મારી નાખ્યો.