તતસ્તરીતુ કામાસ્તે ક્લિશ્યમાના ઇતસ્તતઃ
પછી એ ઇચ્છાઓ અહીં-અહીં દુઃખી થવા લાગી.
ગચ્છતા તેન માર્ગેણ મખે દક્ષપ્રજાપતેઃ જગામાથ સમુલ્લંઘ્ય ઐશ્વર્યમદગર્વિતઃ॥૬.૭૯.
તે પંથેથી દક્ષ પ્રજાપતિના યજ્ઞ તરફ જતા, એણે પોતાનું ઐશ્વર્ય અને ગર્વ લઈને બધું પાર કરી નાખ્યું.
નિવૃત્ય સ્વાશ્રમં ગત્વા ચક્રુર્મંત્રં સનિશ્ચયમ્
પછી પાછા ફરીને પોતાના આશ્રમમાં જઈ, તેમણે મંત્રથી દૃઢ નિશ્ચય કર્યો.
શાક્રં પદં સમાસાદ્ય યસ્માદેતેન પાપ્મના
જ્યાંથી એ પાપી દ્વારા ઇન્દ્રનું સ્થાન પ્રાપ્ત થયું હતું,
અન્યઃ શક્રઃ પ્રકર્તવ્યો મંત્રવીર્યસમુદ્ભવઃ
ત્યાં મંત્રશક્તિથી બીજો ઇન્દ્ર ઉત્પન્ન કરવો જરૂરી હતો.
યેન વ્યાપાદ્યતે તેન શક્રોઽયં મદગર્વિતઃ
જેના દ્વારા એ ગર્વિત ઇન્દ્રનો નાશ થશે.
તતસ્તે શુચયો ભૂત્વા સ્કંદસૂક્તેન પાવકમ્
પછી તેઓ પવિત્ર બની, સ્કંદ સ્તોત્રથી અગ્નિને બોલાવ્યા.
ગર્ભોપનિષદેનૈવ નીલરુદ્રૈર્દ્વિજોત્તમાઃ
ગરભોપનિષદ અને નીળા રુદ્રો દ્વારા, હે શ્રેષ્ઠ દ્વિજો,
નિધાય કલશં મધ્યે મંડલસ્યોદકાવૃતમ્
મંડળના મધ્યમાં પાણીથી ભરેલો કળશ મૂકી દીધો.
એતસ્મિન્નંતરે શક્રઃ પ્રપશ્યતિ સુદારુણાન્
આ વચ્ચે ઇન્દ્રે અત્યંત ભયાનક અપશકુન જોયા.
વામો બાહુશ્ચ નેત્રં ચ મુહુઃ સ્ફુરતિ ચાસ્ય વૈ
એનો ડાબો હાથ અને આંખ વારંવાર ફફડતા રહેતા.
શિરોહીનાં તથા છાયાં ગગને ભાસ્કરદ્વયમ્ ૬.૭૯.
એણે આકાશમાં શિરવિહિન છાંયાં અને બે સૂર્ય જોયા.
ન ચ મંદં ન ચાકાશે સંસ્થિતાં સ્વર્ધુનીં હરિઃ
અને હરિએ આકાશમાં સ્થિત ધીમે વહેતી સ્વર્ગગંગા પણ નહોતિ જોઈ.
મુક્તકેશીં વિવસ્ત્રાં ચ કૃષ્ણદંતાં ભયાનકામ્
એણે ખુલ્લા વાળ, નિર્વસ્ત્ર, કાળા દાંતવાળી, ભયાનક સ્ત્રી જોઈ.
પપ્રચ્છ ભયસંત્રસ્તઃ કિમેતદિતિ મે ગુરો
ભયથી કાંપતો એ પુછ્યું: 'ગુરુજી, આ શું છે?'
કિં મે ભવિષ્યતિ પ્રાજ્ઞ વિનાશઃ સાંપ્રતં વદ
'મારે શું થવાનું છે, હે વિદ્વાન? જો વિનાશ થવાનો હોય તો હવે કહો.'
ઉલ્લંઘિતાઃ સ્થિતા માર્ગે ગોષ્પદં તર્ત્તુમિચ્છવઃ
જે લોકો માર્ગે ઊભા રહી, ગાયના ખુરના નિશાનને પાર કરવા ઇચ્છે છે,
તૈરેવાથર્વણૈર્મંત્રૈસ્ત્વકૃતેઽસ્તિ શચીપતે
એ અથર્વણ મંત્રો દ્વારા, હે શચીપતિ, એ તારો લાભ માટે નથી.
યુષ્માકં સુવિનાશાય સર્વદેવાધિનાયકઃ
તમારા સંપૂર્ણ વિનાશ માટે સર્વ દેવોના સ્વામી પ્રયત્ન કરી રહ્યા છે.
તસ્ય તદ્વચનં શ્રુત્વા સહસ્રાક્ષો ભયાન્વિતઃ
આ શબ્દો સાંભળી, હજારો આંખો ધરાવતો ઇન્દ્ર ડરથી ભરાઈ ગયો.
અસ્મન્નાશાય મુનિભિર્વાલખિલ્યૈઃ પ્રજાપતે
હે પ્રજાપતિ, વાલખિલ્ય નામના મુનિઓ આપણા વિનાશ માટે પ્રયત્ન કરી રહ્યા છે.
તાન્વારય સ્વયં ગત્વા યાવન્નો જાયતે પરઃ ૬.૭૯.
તમે જાતે જ જઈને તેમને અટકાવો, ત્યાં સુધી બીજું કોઈ જન્મે નહીં.
અથ દક્ષો દ્રુતં ગત્વા શક્રાદ્યૈરમરૈર્વૃતઃ
પછી દક્ષે તરત જ ઇન્દ્ર અને અન્ય અમર દેવતાઓ સાથે જઈ પહોંચ્યા.
કિમેતત્ક્રિયતે વિપ્રાઃ કર્મ રૌદ્રતમં મહત્
'હે વિદ્વાનોએ, તમે આ કેટલું મોટું અને ભયાનક કાર્ય કરી રહ્યા છો?'
અથ તે દક્ષમાલોક્ય સમાયાતં સ્વમાશ્રયમ્
પછી તેમણે પોતાના આશ્રય દક્ષને આવેલા જોઈ લીધા.
અર્ઘ્યં દત્ત્વા યથાન્યાયં પૂજાં કૃત્વાથ ભક્તિતઃ
તેમણે યોગ્ય રીતે અર્ઘ્ય આપી, પૂજા કરી અને ભક્તિપૂર્વક સન્માન આપ્યો.
આદેશો દીયતાં શીઘ્રં યદર્થમિહ ચાગતઃ
'તમે અહીં જે હેતુ માટે આવ્યા છો, તે તરત જ જણાવો.'
દક્ષ ઉવાચ એતદ્રૌદ્રતમં કર્મ સર્વદેવભયાવહમ્
દક્ષે કહ્યું: 'આ અત્યંત ભયાનક કાર્ય છે, જે સર્વ દેવતાઓમાં ભય પેદા કરે છે.'
ઉલ્લંઘિતા મદોદ્રેકાત્કૃત્વા હાસ્યં મુહુર્મુહુઃ
'મારી ઉપર અહંકારથી વારંવાર હાસ્ય અને અપમાન કર્યું છે.'
શક્રોચ્છેદાય ચાસ્માભિઃ શકોઽન્યો વીર્યમંત્રતઃ
'ઇન્દ્રનો નાશ કરવા માટે અમે મંત્રશક્તિથી બીજાને શક્તિ આપી છે.'