વિશ્વસ્તઘાતકાનાં ચ યત્પાપં સમુદાહૃતમ્
જે લોકો વિશ્વાસુઓની હત્યા કરે છે, તેમને જે પાપ કહેવાયું છે,
દ્વિજદ્વેષરતાનાં હિ યત્પાપં જાયતે નૃણામ્
દ્વિજનો તિરસ્કાર કરનારા મનુષ્યોને જે પાપ થાય છે,
પરવાદરતાનાં ચ પાપં યચ્ચ દુરાત્મનામ્
અને જે દુષ્ટ આત્માઓ બીજાની નinda કરે છે, તેમને જે પાપ થાય છે,
રાત્રૌ યે પાપકર્માણો ભક્ષંતિ દધિસક્તુકાન્
જે લોકો રાત્રે પાપકર્મ કરીને દહીં અને તળેલું અનાજ ખાય છે,
વૃંતાકં મૂલકં શ્વેતં રક્તં યેઽશ્નંતિ ગૃંજનમ્
જે લોકો વાંગણ, મુળો, સફેદ કે લાલ લસણ ખાય છે,
પ્રત્યયં ચ તદા ગત્વા વ્યાઘ્રો વાક્યમથાબ્રવીત્
પછી જ્યારે વિશ્વાસ થયો, ત્યારે વાઘે આ શબ્દો કહ્યા.
ન ચૈતદવગંતવ્યં યદયં વઞ્ચિતો મયા
એવું માનવું પણ નહીં કે મેં તેને કોઈ રીતે છેતર્યો છે.
કપિલે ગચ્છ પશ્ય ત્વં તનયં સુતવત્સલે 7.3.29.
કપિલા, તું જઈને તારા દીકરાને જોઈ આવો, બાલકપ્રેમી મા.
માતરં ભ્રાતરં દૃષ્ટ્વા સખીઃ સ્વજનવબાંધવાન્
માતાને, ભાઈને, સખીઓને અને પોતાના સગાં-વહાલાંને જોઈને,
અશ્રુપૂર્ણમુખી દીના પ્રસ્થિતા ગોકુલં પ્રતિ
આંખોમાં આંસુ ભરાયાં, દુ:ખી મનથી, તે ગોકુલ તરફ નીકળી.
વેપમાના ભયોદ્વિગ્ના શોકસાગરમધ્યગા । તતઃ સ્વગોકુલં પ્રાપ્તા રભમાણા મુહુર્મુહુઃ
કાંપતી, ભયથી ગભરાયેલી, દુ:ખના દરિયામાં ગરકાવ, વારંવાર દોડતી રહી અને આખરે પોતાના ગોકુલ પહોંચી.
તસ્યાઃ શબ્દં તતઃ શ્રુત્વા જ્ઞાત્વા વત્સઃ સ્વમાતરમ્
પછી તેની અવાજ સાંભળી, વાછરડાએ પોતાની માતાને ઓળખી.
અકાલાગમનં તસ્યા રૌદ્રં ભંભારવં તથા
એના અનોખા સમયે આવવું ખૂબ જ ભયાનક અને ભયજનક લાગ્યું.
કિમર્થમન્યવેલાયાં સમાયાતા વદસ્વ મે
મને કહો, તું આ અનોખા સમયે શા માટે આવી છે?
આગતાઽહં તવ સ્નેહાત્કુરુ તૃપ્તિં યથેપ્સિતામ્
હું તારા પ્રેમથી આવી છું; તું તારી ઈચ્છા પ્રમાણે તૃપ્તિ મેળવે.
અપશ્ચિમમિદં પુત્ર દુર્લભં માતૃદર્શનમ્
પુત્ર, માતા સાથેનું આ મળવું દુર્લભ છે અને ફરીથી નહીં મળે.
વ્યાઘ્રસ્ય કામરૂપસ્ય દાતવ્યં જીવિતં મયા
મારે હવે રૂપ બદલી શકતા વાઘને મારું જીવન આપવું છે.
મયાઽદ્ય તત્ર ગંતવ્યં મૃગરાજસમીપતઃ 7.3.29.
આજે મારે મૃગરાજ પાસે જવું જ પડશે.
શ્લાઘ્યં હિ મરણં મેઽદ્ય ત્વયા સહ ન સંશયઃ
આજે તારી સાથે મારો મરણ થાય એ મારા માટે ગૌરવની વાત છે, એમાં કોઈ શંકા નથી.
એકાકિનાઽપિ મર્ત્તવ્યં યસ્માન્મયા ત્વયા વિના
તારા વિના પણ, એકલી હોવા છતાં, મારે મરવું જ પડશે.
યા ગતિર્માતૃભક્તાનાં ધ્રુવં સા મે ભવિષ્યતિ
માતાપિતાની ભક્તિ રાખનારને જે ગતિ મળે છે, એ જ મારી પણ થશે.
અથવાઽત્રૈવ તિષ્ઠ ત્વં શપથાઃ સંતુ મે તવ
અથવા, તું અહીં જ રહી જા; તારા વચન મારા માટે માન્ય રહે.
જનન્યા વિપ્રયુક્તસ્ય જીવિતં ન હિ મે પ્રિયમ્
માતાથી વિયોગ થાય ત્યારે જીવન મને પ્રિય નથી.
નાસ્તિ માતૃસમો નાથો નાસ્તિ માતૃસમા ગતિઃ
માતા જેટલો રક્ષક કોઈ નથી અને માતા જેવી ગતિ પણ બીજે ક્યાંય નથી.
ન ચાયમન્યભૂતાનાં મૃત્યુઃ સ્યાદન્યમૃત્યુતઃ
મૃત્યુ કોઈ જીવ માટે જુદો નથી, એ બીજા મૃત્યુથી અલગ નથી.
અપશ્ચિમમિદં પુત્ર માતુઃ સન્દેશમુત્તમમ્
પુત્ર, આ તારી માતાનો છેલ્લો અને શ્રેષ્ઠ સંદેશ છે.
વને ચર સદા વત્સ અપ્રમાદપરો ભવ
બાળક, હંમેશા જંગલમાં સાવચેત રહીને રહેવું.
ન ચ લોભેન ચર્તવ્યં વિષમસ્થં તૃણં ક્વચિત્ 7.3.29.
લોભમાં આવીને ક્યારેય પણ ખતરનાક જગ્યાએ ઘાસનું એક તણું પણ ન ઉછાળવું.
સમુદ્રમટવીં યુદ્ધં વિશંતે લોભમોહિતાઃ
લોભ અને મોહમાં ફસાઈને લોકો દરિયા, જંગલ અને યુદ્ધમાં પ્રવેશે છે.
લોભાત્પ્રમાદાદાશ્વાસાત્પુરુષો બાધ્યતે ત્રિભિઃ
માણસને ત્રણ વસ્તુઓ દુઃખ આપે છે: લોભ, બેદરકારી અને ખોટી આશા.