એતન્નઃ સર્વમાચક્ષ્વ વિસ્તરેણ મહામતે
હે મહાન બુદ્ધિશાળી, આ બધું અમને વિગતે કહો.
ઉપયેમે નિશાનાથો દેવાગ્નિગુરુસંનિધૌ
રાત્રિના દેવતાએ ત્યાં દેવ, અગ્નિ અને ગુરુની હાજરીમાં લગ્ન કર્યા.
નક્ષત્રસંજ્ઞિતા લોકે કીર્ત્યંતે યા દ્વિજોત્તમૈઃ
જગતમાં જેને નક્ષત્ર કહે છે, તેમને શ્રેષ્ઠ દ્વિજોએ વખાણ્યા છે.
અથ તાસાં સમસ્તાનાં મધ્યે તસ્ય નિશાપતેઃ
પછી, એ બધાની વચ્ચે, રાત્રિના સ્વામી વચ્ચે,
તતઃ સમં પરિત્યજ્ય સર્વાસ્તા દક્ષકન્યકાઃ ૬.૬૩.
પછી સર્વે દક્ષપુત્રીઓએ એકસાથે તેમને ત્યજી દીધા.
તતસ્તાઃ કામ સંતપ્તા દૌર્ભાગ્યેન સમન્વિતાઃ
પછી, ઇચ્છાથી પીડાઈ અને દુર્ભાગ્યથી દુઃખી બની,
વયં યસ્મૈ ત્વયા દત્તાઃ પત્ન્યર્થં તાત પાપિને
પિતા, તમે અમને જેને પાપી તરીકે પતિરૂપે આપ્યા,
સર્વાસ્તાઃ સ્વયમાદાય જગામ શશિસંનિધૌ
પછી, તે સર્વેને સાથે લઇને, તે ચંદ્રદેવ પાસે ગઈ.
તતઃ પ્રોવાચ સોઽન્વક્ષં તાસાં દક્ષઃ પ્રજાપતિઃ
પછી દક્ષ પ્રજાપતિએ એક પછી એક તેમને કહ્યું.
કિમિદં યુજ્યતે કર્તું ત્વયા રાત્રિપતેઽધમ
હે રાત્રિના અધમ સ્વામી, તું આ શું કરી રહ્યો છે?
ઋતુકાલેઽપિ સંપ્રાપ્તે સુતા મમ સમુદ્ભવાઃ
મારે યોગ્ય સમય આવતાં પણ પુત્રીઓ જ જન્મી હતી.
ઋતુ સ્નાતાં તુ યો ભાર્યાં સંનિધૌ નોપગચ્છતિ
પણ જો પતિ, સ્ત્રી ઋતુ પછી સ્નાન કરીને હાજર હોય ત્યારે પણ, તેની પાસે ન જાય,
તસ્ય તદ્વચનં શ્રુત્વા સલજ્જો રાત્રિનાયકઃ પ્રોવાચાધોમુખો દક્ષં પ્રકરિષ્યે વચસ્તવ
પછી એ વાત સાંભળી, રાત્રિના સ્વામી શરમાઈને, માથું નમાવી દક્ષને કહ્યું: 'હું તમારું કહેલું કરીશ.'
તતો હૃષ્ટમના દક્ષઃ સુતાઃ સર્વા હિમદ્યુતે ૬.૬૩.
પછી દક્ષ આનંદિત મનથી પોતાની બધી પુત્રીઓને હિમદ્યુતિને આપી દીધી.
૩ ચન્દ્રોઽપિ પૂર્વવત્સર્વાસ્તાઃ પરિત્યજ્ય દક્ષજાઃ
પણ ચંદ્રે, પહેલાંની જેમ, દક્ષની બધી પુત્રીઓને છોડી દીધી.
અથ તા દુઃખિતા ભૂયો જગ્મુર્યત્ર પિતા સ્થિતઃ
પછી એ દુઃખી પુત્રીઓ ફરીથી પોતાના પિતા પાસે ગઈ.
એતત્તાત મહદ્દુઃખમસ્માકં વર્તતે હૃદિ
'પિતા, આ મોટું દુઃખ અમારે હૃદયમાં વસી ગયું છે.'
યત્પુનસ્ત્વં કૃતસ્તેન કામુકેન દુરાત્મના
'કારણ કે તમે એ કામી અને દુષ્ટના કહ્યા પ્રમાણે કર્યું.'
તદ્દુઃખં ન વયં શક્તા હૃદિ ધર્તું કથંચન
'આ દુઃખ અમે હૃદયમાં જરા પણ સહન કરી શકતા નથી.'
વિશેષાત્તવ વાક્યેન નિષિદ્ધો રાત્રિનાયકઃ દૌર્ભાગ્યદુઃખસંતપ્તાસ્ત્યજામો યેન જીવિતમ્
'ખાસ કરીને, તમારા શબ્દોથી રાત્રિના સ્વામી રોકાઈ ગયા, અને અમને દુર્ભાગ્યના દુઃખે દાઝી નાખ્યા, તેથી અમે જીવવું પણ નથી ઈચ્છતા.'
શશાપ શર્વરીનાથં ગત્વા તત્સંનિધૌ તતઃ
પછી દક્ષ, તેના પાસે જઈ, રાત્રિના સ્વામી ને શાપ આપ્યો.
યસ્માત્પાપ ન મે વાક્યં ત્વયા ધર્મસમન્વિતમ્
'હે પાપી, ધર્મ સાથે જોડાયેલી મારી વાતો તું સાંભળી નથી,'
એવમુક્ત્વા યયૌ દક્ષશ્ચન્દ્રોઽપિ દ્વિજસત્તમાઃ
આ રીતે કહીને દક્ષ ચાલ્યો ગયો અને ચંદ્ર પણ, હે શ્રેષ્ઠ દ્વિજ, ત્યાંથી ચાલ્યો ગયો.
તતોઽસૌ કૃશતાં પ્રાપ્તઃ સંપરિત્યજ્ય રોહિણીમ્ ૬.૬૩.
પછી તેણે રોહિણીને પણ છોડી દીધી અને બહુ દુર્બળ બની ગયો.
ક્ષયવ્યાધિપ્રણાશાય પૃચ્છ માનશ્ચિકિત્સકાન્
પછી પોતાની ક્ષયની બિમારી મટાડવા માટે તેણે વૈદ્યોને પૂછ્યું.
તથાપિ મુચ્યતે નૈવ યક્ષ્મણા સ નિશાપતિઃ
છતાં પણ, રાત્રિના સ્વામી ક્ષય રોગમાંથી મુક્ત થયો નહીં.
તતો વૈરાગ્યમાપન્નસ્તીર્થયાત્રાપરાયણઃ
પછી તેને વૈરાગ્ય આવ્યું અને તે તીર્થયાત્રામાં લાગી ગયો.
અથાસૌ ભ્રમમાણસ્તુ તીર્થાન્યાયતનાનિ ચ
પછી તે તીર્થો અને મંદિરોમાં ભટકતો રહ્યો.
તત્ર સ્નાત્વા શુચિર્ભૂત્વા પ્રભાસં વીક્ષ્ય રાત્રિપઃ
ત્યાં સ્નાન કરીને શુદ્ધ બની, રાત્રે પ્રભાસને જોયો.
અપશ્યદ્રોમકંનામ સ મુનિ સંશિતવ્રતમ્
ત્યાં તેણે રોમક નામના મुनિને જોયા, જે પોતાના વ્રતમાં અડગ હતા.