ન મન્ત્રા ન તપો દાનં ન તીર્થં ન ચ સંયમઃ
મંત્ર, તપ, દાન, તીર્થ કે સંયમ—કંઈ પણ—
અન્નપાનાનિ જીર્યંતિ યત્ર ભક્ષ્યં ચ ભક્ષિતમ્ ૬.૬૧.
અન્ન અને પાણી પણ જૂણે થાય છે, અને જે ખાવામાં આવે છે, એ પણ ત્યાં જ સમાપ્ત થાય છે.
તસ્માત્કર્મકૃતં સર્વં દેહિનામત્ર જાયતે
એથી, જીવાતમાનો જે કંઈ અનુભવાય છે, એ બધું પોતાના કરેલા કર્મોથી જ થાય છે.
અરક્ષિતં તિષ્ઠતિ દૈવરક્ષિતં સુરક્ષિતં દૈવહતં વિનશ્યતિ
જે રક્ષિત નથી, એ રહે છે; જે ભાગ્યે રક્ષિત છે, એ સુરક્ષિત રહે છે; અને જે ભાગ્યે વિનાશ પામે છે, એ નાશ પામે છે.
ઇતિ શ્રીસ્કાંદે મહાપુરાણ એકાશીતિસાહસ્ર્યાં સંહિતાયાં ષષ્ઠે નાગરખણ્ડે શ્રીહાટકેશ્વરક્ષેત્રમાહાત્મ્યે વિષકન્યકોત્પત્તિવર્ણનંનામૈકષષ્ટિતમોઽધ્યાયઃ
આ રીતે, શ્રીસ્કાંદ મહાપુરાણના નાગરખંડમાં, શ્રીહાટકેશ્વર ક્ષેત્રની મહિમાવાળી સંહિતામાં, 'વિષકન્યાની ઉત્પત્તિ' નામના એકસઠમો અધ્યાય પૂર્ણ થયો.
નાત્યજત્તાં તથોક્તોઽપિ દૈવજ્ઞૈર્વિષકન્યકામ્
જ્યોતિષીઓએ એમ કહ્યું હોવા છતાં, તેણે એ વિષકન્યાને છોડીને નહી.
શર્મણષ્ઠીવનં યસ્માત્તયા સ્વપિતુરાહિતમ્
એના દ્વારા, પિતાએ જે કહ્યું હતું એ પ્રમાણે, શર્મણનો વિનાશ થયો.
એતસ્મિન્નંતરે તસ્ય શત્રવઃ પૃથિવીપતેઃ ॥ સર્વતઃ પીડયામાસ રાષ્ટ્રં ક્રોધસમન્વિતાઃ
એ વચ્ચે, એ રાજાના દુશ્મનો ગુસ્સાથી ભરાઈને, ચારે બાજુથી રાજ્યને દુઃખ આપવા લાગ્યા.
અથા સૌ પાર્થિવઃ ક્રુદ્ધઃ સ્વસૈન્યપરિવારિતઃ
પછી એ રાજા પણ ગુસ્સે થઈને, પોતાની સેના સાથે ઘેરાઈ ગયો.
તતઃ સંપ્રાપ્ય તાઞ્છત્રૂંશ્ચકાર સ મહાહવમ્
પછી, જ્યારે એ દુશ્મનો પાસે પહોંચ્યો, ત્યારે તેણે મહાન યુદ્ધ કર્યું.
તતશ્ચ દશમે પ્રાપ્તે શત્રુભિઃ સ મહીપતિઃ
પછી, દસમા દિવસે એ રાજા દુશ્મનોના હાથમાં આવી ગયો.
તતસ્તસ્ય નરેન્દ્રસ્ય હતશેષાશ્ચ યે નરાઃ
પછી, એ રાજાના બાકી બચેલા માણસો,
તેપિ શત્રુગણાઃ સર્વે સંપ્રહૃષ્ટા જિગીષવઃ
એ બધા દુશ્મન ટોળા ખુશ થઈને, જીતવા માટે ઉત્સુક બન્યા.
એતસ્મિન્નંતરે પૌરાઃ સર્વે શોકપરાયણાઃ
એ વચ્ચે, બધા શહેરવાસીઓ દુઃખમાં ગરકાવ થઈ ગયા.
અસ્યા દોષેણ પાપાયા મૃતશ્ચ સ મહીપતિઃ ૬.૬૨.
આ પાપી સ્ત્રીના દોષથી એ રાજા પણ મરી ગયો.
તસ્માદદ્યાપિ પાપૈષા વધ્યતામાશુ કન્યકા
એથી, આજેય આ પાપી કન્યાને તરત જ મારી નાખવી જોઈએ.
વૈરાગ્યં પરમં ગત્વા નિંદાં ચક્રે તથાત્મનઃ
પછી, જ્યારે તેને પરમ વૈરાગ્ય આવ્યું, ત્યારે તેણે પોતાને દોષ આપ્યો.
અથ દૃષ્ટં તયા ક્ષેત્રં હાટકેશ્વરજં મહત્
પછી, તેણે હાટકેશ્વરનું મહાન ક્ષેત્ર જોયું.
અથ તસ્યાઃ સ્મૃતિર્જાતા પૂર્વજન્મસમુદ્ભવા
પછી, એને પોતાના પૂર્વજન્મની યાદ આવી.
તત્પ્રભાવાદહં જાતા સુપુણ્યે નૃપમંદિરે
એ મહિમાથી, હું રાજમહેલમાં, સારા પુણ્યમાં જન્મી હતી.
સૂત ઉવાચ અન્યદેહાંતરે હ્યાસીચ્ચંડાલી સા વિગર્હિતા
સૂતાએ કહ્યું: બીજા જન્મમાં, એ સ્ત્રી, જેને લોકો તિરસ્કાર કરતા, ચંડાળણ બની જન્મી.
અથ સા ભ્રમમાણાઽત્ર ક્ષેત્રે પ્રાપ્તા તૃષાર્દિતા ૬.૬૨.
પછી, એ પ્રદેશમાં ભટકતી હતી ત્યારે, તેને ભારે તરસ લાગી.
અથાપશ્યત્સ્તોકજલાં સા તત્ર લઘુકૂપિકામ્
ત્યાં તેણે એક નાની કૂવો જોયો, જેમાં થોડું પાણી હતું.
તતો દયાં સમાશ્રિત્ય ત્યક્ત્વા સ્નેહં સુતોદ્ભવમ્
પછી, દયાને આધારે, તેણે સંતાનો માટેનો મમત્વ છોડી દીધો.
જલાભાવે તથા સા ચ સમસ્તૈર્બાલકૈઃ સહ
પાણી ન હોવાને કારણે, એ ત્યાં બધા બાળકો સાથે રહી.
તતો નૃપગૃહે જાતા તત્પ્રભાવાદ્દ્વિજોત્તમાઃ
પછી, એ કર્મના પ્રભાવથી, એ રાજાના ઘરમાં જન્મી, હે શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણો.
સ્વકુલોચ્છેદનકરી સર્વં સૂત બ્રવીહિ નઃ
હે સૂત, તેના કુળના નાશનું કારણ શું હતું, એ બધું અમને કહો.
દેવતાયતને દૃષ્ટા ગૌરી હેમમયી શુભા
દેવતાના મંદિરમાં, તેણે ગૌરીને જોઈ, જે સુવર્ણની અને શુભ હતી.
તતસ્તાં વિજને પ્રાપ્ય ગત્વા દેશાંતરં મુદા તાવદન્વેષમાણાસ્તાં સંપ્રાપ્તા નૃપસેવકાઃ
પછી, એકાંતમાં ગૌરીને પામી, એ આનંદથી બીજાં દેશમાં ગઈ; એ વચ્ચે, રાજાના સેવકો તેને શોધતા હતા અને મળી ગયા.
અથ તે તાં સમાલોક્ય ભર્ત્સયિત્વા મુહુર્મુહુઃ
પછી, તેમણે તેને જોઈને વારંવાર ઠપકો આપ્યો.