તસ્યાધસ્તાચ્છિલા વિપ્રા વિદ્યતે વૈષ્ણવી શુભા
તેના નીચે, બ્રાહ્મણો, વૈષ્ણવ પવિત્ર શિલા છે.
સદા મહાનદીતોયક્ષાલિતા મુક્તિદા નૃણામ્ ૬.૫૨.
મહાનદીના પાણીથી હંમેશા ધોઈતી, એ શિલા લોકો માટે મુક્તિ આપે છે.
ત્રિવેણી વહતે તસ્યાઃ પુરતો ભુક્તિમુક્તિદા
તેના સામે ત્રિવેણી વહે છે, જે ભોગ અને મુક્તિ આપે છે.
નૂનં મુક્તિર્ભવેત્તેષાં ચિતા ભસ્મનિ ગોષ્પદમ્
જેની ચિતા ભસ્મ ત્યાં ગાયના પગલાં સુધી પહોંચે છે, તેમને નિશ્ચયે મુક્તિ મળે છે.
તસ્યૈવોત્તરદિગ્ભાગે રુદ્રકોટિર્દ્વિજોત્તમાઃ
મંદિરના ઉત્તર તરફ, બ્રાહ્મણોમાં શ્રેષ્ઠ, રુદ્રકોટિ છે.
મહાયોગિસ્વરૂપેણ દાક્ષિણાત્યા દ્વિજોત્તમાઃ
દક્ષિણના શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણો, મહાયોગી રૂપે,
તતઃ કૌતૂહલાવિષ્ટાઃ શ્રદ્ધયા પરયા યુતાઃ
પછી, ઉત્સુકતા અને શ્રદ્ધાથી ભરેલા,
અહંપૂર્વમહંપૂર્વં વીક્ષયિષ્યામિ તં હરમ્
હું પહેલા, સૌમાં પહેલા, એ હરાને જોવા જઈશ.
એતેષાં મધ્યતો યસ્તં મહાયોગિનમીશ્વરમ્
એ લોકોમાં, જે મહાયોગી ઈશ્વરને જુએ છે,
તતસ્તેષામભિપ્રાયં જ્ઞાત્વા દેવો મહેશ્વરઃ
પછી, તેમની ઈચ્છા જાણીને, દેવ મહેશ્વર—
હેલયા દર્શનં પ્રાપ્તઃ સર્વેષાં દ્વિજસત્તમાઃ
સૌના માટે, અચાનક જ દર્શન મળ્યું, હે શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણો.
તદર્થં પઠિતઃ શ્લોકો નારદેન પુરા દ્વિજાઃ ૬.૫૨.
તે માટે, નારદે બહુ પહેલાં એક શ્લોક વાંચ્યો હતો, હે બ્રાહ્મણો.
આષાઢીં કાર્તિકીં માઘીં તથા ચૈત્રસમુદ્ભવામ્
આષાઢ, કાર્તિક, માઘ અને ચૈત્રમાં જન્મેલી માસો—
આજન્મશતસાહસ્રં કૃત્વા પાપં નરઃ ક્ષિતૌ
પૃથ્વી પર કોઈ માણસે જન્મજન્માંતર, લાખ વખત પાપ કર્યું હોય—
રુદ્રાવર્ત્તે નરો ગત્વા દૃષ્ટ્વા યોગેશ્વરં હરમ્
જો કોઈ માણસ રુદ્રાવર્તે જાય અને યોગેશ્વર હરાનું દર્શન કરે—
યસ્તત્ર કુરુતે શ્રાદ્ધં મહાયોગિપુરે દ્વિજાઃ
જે ત્યાં મહાયોગીનું શહેર છે, તેમાં શ્રાદ્ધ કરે, હે બ્રાહ્મણો—
ઉપવાસપરો ભૂત્વા યઃ કુર્યાદ્રાત્રિજાગરમ્
જે ઉપવાસમાં તલિન થઈ રાતભર જાગે—
તત્ર યઃ કપિલાં દદ્યાદ્બ્રાહ્મણાયાહિતાગ્નયે
જે ત્યાં અગ્નિ જળાવતો બ્રાહ્મણને કપિલ ગાય આપે—
ષડક્ષરં જપેદ્યસ્તુ મહાયોગિપુરઃ સ્થિતઃ
જે મહાયોગીપુરા સામે ઊભા રહી છ-અક્ષર મંત્ર જપે—
યસ્તસ્ય પુરતો ભક્ત્યા જપેદ્વા શતરુદ્રિયમ્
જે તેના સમક્ષ ભક્તિપૂર્વક શતરુદ્રિય જપે—
ગીતં વા યદિ વા નૃત્યં તત્પુરઃ કુરુતે નરઃ
અથવા, જે પુરા સામે ગાયન કરે કે નૃત્ય કરે—
એવમુક્ત્વા દ્વિજશ્રેષ્ઠાઃ સ મુનિર્બ્રહ્મસંભવઃ ૬.૫૨.
આ રીતે કહ્યું પછી, બ્રહ્માથી જન્મેલા મુનિએ શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણોને સંબોધન કર્યું.
ઇતિ શ્રીસ્કાંદે મહાપુરાણ એકાશીતિ સાહસ્ર્યાં સંહિતાયાં ષષ્ઠે નાગરખંડે હાટકેશ્વરક્ષેત્રમાહાત્મ્યે રુદ્રકોટિમાહાત્મ્યવર્ણનંનામ દ્વિપઞ્ચાશત્તમોઽધ્યાયઃ
આ રીતે, શ્રીસ્કાંદે મહાપુરાણના એકાશી હજાર શ્લોકવાળી સંહિતાના છઠ્ઠા નાગરખંડમાં, હાટકેશ્વર ક્ષેત્રના મહાત્મ્યમાં, રુદ્રકોટિ મહાત્મ્ય વર્ણન નામે બાવનમો અધ્યાય પૂર્ણ થયો.
પ્રભૂતાશ્ચર્યસંયુક્તં બહુસિદ્ધનિષેવિતમ્
તેમાં અનેક અદ્ભુત વાતો છે અને ઘણા સિદ્ધો ત્યાં આવે છે.
યસ્ય મધ્યગતો નિત્યં સ્વયમેવ મહેશ્વરઃ
જેના મધ્યમાં મહેશ્વર સ્વયં હંમેશા વસે છે.
વૈશાખ્યાં યો નરસ્તત્ર કૃત્વા શ્રાદ્ધં સમાહિતઃ પૂજયેદ્દક્ષિણાં મૂર્તિં સમાશ્રિત્ય દ્વિજોત્તમાઃ
જે વૈશાખમાં ત્યાં એકાગ્રતાથી શ્રાદ્ધ કરે અને દક્ષિણમૂર્તિને આશ્રય લઈને પૂજા કરે, હે શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણો—
દશ પૂર્વાન્દશાતીતાનાત્માનં ચ દ્વિજોત્તમાઃ
દસ પૂર્વજ, દસ અનુવંશી અને પોતે, હે શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણો—
યો યં કામમભિધ્યાય તત્ર પીઠં પ્રપૂજયેત્
જે જે ઈચ્છા રાખે અને ત્યાં પીઠની પૂજા કરે—
સ તત્કૃત્સ્નમવાપ્નોતિ યદપિ સ્યાત્સુદુર્લભમ્
તે બધું પ્રાપ્ત કરે છે, એ પણ જે મેળવવું બહુ જ અઘરું હોય છે.
શ્રદ્ધાયુક્તો નરો યો વા ઉપવાસપરઃ શુચિઃ સ યાતિ પરમં સ્થાનં જરામરણવર્જિતમ્
જે માણસ શ્રદ્ધા ધરાવે છે, ઉપવાસમાં તત્પર છે અને શુદ્ધ છે, એ વૃદ્ધાપન અને મૃત્યુથી મુક્ત સર્વોચ્ચ સ્થાન સુધી પહોંચે છે.