અથ તૃપ્તેન માંસસ્ય જ્ઞાતસ્તેન રસો દ્વિજાઃ
ભોજન પછી, દ્વિજને માંસનો સ્વાદ સમજાયો.
યસ્માન્માંસં ત્વયા દત્ત્વા વ્રતભંગઃ કૃતો મમ
'તમે મને માંસ આપ્યું, તેથી મારું વ્રત તૂટ્યું છે.'
તતઃ સ ભૂપતિર્ભીતઃ પ્રણમ્ય ચ મુનીશ્વરમ્
પછી, ડરેલો રાજા મુનિશ્વરને વંદન કરવા લાગ્યો.
તવ ક્ષુત્ક્ષામકણ્ઠસ્ય મયા ભક્તિઃ કૃતા મુને
'મુનિ, તમારી ભૂખથી સુકાઈ ગયેલી ગળાને હું ભક્તિથી સેવા કરી.'
તસ્માત્કુરુ પ્રસાદં મે ભક્તસ્ય વિનતસ્ય ચ
'તેથી, હું ભક્ત અને નમ્ર છું, કૃપા કરીને મને આશીર્વાદ આપો.'
વિશેષેણ વ્રતસ્યાંતે ચાતુર્માસ્યોદ્ભવસ્ય ચ
ખાસ કરીને વ્રતના અંતે અને ચાતુર્માસના આરંભ સમયે—
ઉપવાસપરો ભૂત્વા માંસમશ્નાતિ યો દ્વિજઃ ૬.૪૯.
જે દ્વિજ ઉપવાસમાં તત્પર રહીને માંસ ખાય છે,
તસ્માદ્વ્રતં પ્રણષ્ટં મે ચાતુર્માસ્યસમુદ્ભવમ્
એથી, ચાતુર્માસ્ય વ્રતથી ઉત્પન્ન થયેલું મારું વ્રત નષ્ટ થઈ જાય છે.
ભક્તિયુક્તસ્ય દીનસ્ય નિર્દોષસ્ય વિશેષતઃ
ખાસ કરીને, જે ભક્તિથી ભરેલો, દુઃખી અને નિર્દોષ હોય,
દર્શયિષ્યતિ તે મુક્તિસ્તદા તૂર્ણં ભવિષ્યતિ
તેને મુક્તિ દર્શાવવામાં આવશે અને તે ઝડપથી પ્રાપ્ત થશે.
એવમુક્ત્વા સ વિપ્રેન્દ્રો જગામ નિજમાશ્રમમ્
આ રીતે કહીને, તે શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણ પોતાનું આશ્રમમાં ચાલ્યો ગયો.
નષ્ટસ્મૃતિસ્તતસ્તૂર્ણં દૃષ્ટ્વા જંતૂન્પુરઃસ્થિતાન્
પછી, સ્મૃતિ ગુમાવીને, તેણે સામે ઉભેલા જીવોને ઝડપથી જોયા.
અથ તે મંત્રિણસ્તસ્ય શાપસ્યાતં મહીપતેઃ
પછી, એ રાજાના મંત્રીઓએ શાપના પરિણામને સમજ્યા.
ઇતિ શ્રીસ્કાન્દે મહાપુરાણ એકાશીતિસાહસ્ર્યાં સંહિતાયાં ષષ્ઠે નાગરખણ્ડે શ્રીહાટકેશ્વરક્ષેત્રમાહાત્મ્યે કલશેશ્વરાખ્યાને કલશનૃપતેર્દુર્વાસસઃ શાપેન વ્યાઘ્રત્વપ્રાપ્તિવર્ણનંનામૈકોનપઞ્ચાશત્તમોઽધ્યાયઃ
આ રીતે, શ્રી સ્કાંદ મહાપુરાણના એકાશી હજાર સંહિતામાં, છઠ્ઠા નાગર ખંડમાં, શ્રી હાટકેશ્વર ક્ષેત્રના મહાત્મ્યમાં, કલશેશ્વર કથા અંતર્ગત, કલશ રાજાને દુર્વાસાના શાપથી વાઘ બનવાની વાતનું વર્ણન કરતો ઓગણપચાસમો અધ્યાય છે.
એવં તસ્ય નરેન્દ્રસ્ય વ્યાઘ્રરૂપસ્ય કાનને
આ રીતે, એ રાજા વાઘના રૂપમાં જંગલમાં રહેતો હતો.
કસ્યચિત્ત્વથ કાલસ્ય તસ્મિન્દેશે દ્વિજોત્તમાઃ
કેટલાંક સમય પછી, એ પ્રદેશમાં, શ્રેષ્ઠ દ્વિજોએ,
તત્રાસ્તિ નન્દિનીનામ ધેનુઃ પીનપયોધરા
ત્યાં નંદિની નામની ગાય છે, જેની પયોધરા ભરપૂર છે.
અથ સા નિજયૂથસ્ય સદાગ્રે તૃણવાંછયા
એ ગાય હંમેશા પોતાના ઝુંડમાં આગળ રહી, ઘાસની ઇચ્છા રાખતી,
અપશ્યત્તેજસા યુક્તં સ્વયમેવ વ્યવસ્થિતમ્
ત્યાં, તેણે તેજથી ભરેલું, એકલાં ઊભેલું કંઈક જોયું.
તતસ્તસ્યોપરિ સ્થિત્વા સુસ્રાવ સુમહત્પયઃ
પછી, એના ઉપર ઊભી રહી, એ ગાયે ઘણું દુધ વહાવ્યું.
એવં તાં સ્નપનં તસ્ય સદા લિંગસ્ય કુર્વતીમ્
આ રીતે, એ હંમેશા એ લિંગનું સ્નાન કરાવતી રહી.
અન્યસ્મિન્દિવસે તત્ર સ્થાને વ્યાઘ્રઃ સમાગતઃ
બીજા દિવસે, એ સ્થળે વાઘ આવ્યો.
અથ સા તત્ર આયાતા પતિતા દૃષ્ટિગોચરે
પછી, એ ગાય ત્યાં આવી, વાઘની નજરમાં આવી ગઈ.
તતઃ સા ગોકુલે બદ્ધં સ્મૃત્વા સ્વં લઘુવત્સકમ્ ૬.૫૦.
પછી, ગાયે પોતાના ગોખલામાં બાંધેલા નાના વાછરાને યાદ કર્યો.
અદ્યૈકાહં ચ સંપ્રાપ્તા કાનને જનવર્જિતે
આજે હું એકલી જ આ જંગલમાં આવી છું, જ્યાં કોઈ માણસ નથી.
યેન સત્યેન ભક્ત્યાદ્ય સ્નપનાયાહમાગતા
જે સત્ય અને ભક્તિથી હું આજે પવિત્ર સ્નાન માટે આવી છું,
એવં સા કરુણં યાવન્નન્દિની વિલપત્યલમ્
એ રીતે નંદિની દુ:ખથી રડતી હતી,
તસ્માદિષ્ટતમં દેવં સ્મર સ્વર્ગકૃતે શુભે
એથી, હે શુભે, સ્વર્ગ માટે તારા સૌથી પ્રિય દેવને યાદ કર.
શિવાર્ચનકૃતે મૃત્યુર્મમ જાતઃ શુભાવહઃ
શિવની પૂજા માટે મારી પાસે મૃત્યુ આવ્યો છે, જે શુભતા લાવે છે.
વત્સો મે ગોકુલે બદ્ધઃ સ્મરમાણો મમાગમમ્
મારો વાછરડો ગૌશાળામાં બંધાયેલો છે; એને યાદ કરીને હું અહીં આવી છું.