સર્વતીર્થમયં ક્ષેત્રં તદ્વિજ્ઞાય તપોનિધિઃ
તપસ્યાના ખજાનાએ જાણ્યું કે એ સ્થળ બધા તીર્થોથી ભરપૂર છે—
અદ્યેયં કાર્તિકી પુણ્યા કૃત્તિકાયોગસંયુતા આદ્યં તુ પુષ્કરં દૂરે ન ગન્તું શક્યતેઽધુના
આજે કાર્તિકીનો પવિત્ર દિવસ છે, કૃત્તિકા નક્ષત્ર સાથે સંયુક્ત છે; પણ શ્રેષ્ઠ પુષ્કર દૂર છે, હવે ત્યાં જવું શક્ય નથી.
તસ્માદત્ર સ્થિતં યચ્ચ તસ્મિન્સ્નાનં કરોમ્યહમ્
એથી, હું અહીં રહીને, જે રીતે ત્યાં સ્નાન થાય છે, એ રીતે અહીં સ્નાન કરું છું.
તતશ્ચાન્વેષયામાસ પુષ્કરાણિ સમંતતઃ
પછી તેમણે四 બાજુ પુષ્કર તળાવ શોધવા શરૂ કર્યા.
દૃષ્ટ્વાદૃષ્ટ્વા જલસ્થાનં સ્નાનં ચક્રે તતઃ પરમ્ ૬.૪૫.
જળનું સ્થાન જોયું અને ન જોયું, પછી તેમણે અનુકૂળ રીતે સ્નાન કર્યું.
વૃક્ષમૂલં સમાશ્રિત્ય નિવિષ્ટશ્ચ ક્ષિતૌ તતઃ મધ્યમાદ્યોજનં સ્વર્ગઃ કનિષ્ઠાદર્ધ યોજનમ્
વૃક્ષની જડ પાસે આશ્રય લઈને, તેઓ જમીન પર બેઠા; મધ્યસ્થ સ્થાનથી સ્વર્ગ એક યોજન દૂર છે, અને નીચલા સ્થાનથી અડધું યોજન.
પાવયંતિ હિ તીર્થાનિ સ્નાનદાનાદસંશયમ્
તીર્થો સ્નાન અને દાનથી નિશ્ચયે પવિત્રતા આપે છે.
પુષ્કરારણ્યમાશ્રિત્ય શાકમૂલફલૈરપિ
પુષ્કર વનમાં રહીને, શાક, મૂળ અને ફળથી પણ—
પુષ્કરે દુષ્કરં સ્નાનં પુષ્કરે દુષ્કરં તપઃ
પુષ્કરમાં સ્નાન કરવું અઘરું છે; પુષ્કરમાં તપસ્યા કરવી પણ અઘરી છે.
કાર્તિક્યાં કૃત્તિકાયોગે પુષ્કરે સ્નાતિ યો નરઃ
જે મનુષ્ય કાર્તિકી વખતે, કૃત્તિકા સંયોગે, પુષ્કરમાં સ્નાન કરે—
જ્યેષ્ઠે પ્રાતશ્ચ મધ્યાહ્ને મધ્યમે સ્નાતિ યો નરઃ
અથવા જે મનુષ્ય જયેષ્ઠા નક્ષત્રમાં સવારે, કે મધ્યાહ્ને મધ્યસ્થ સમયે, પુષ્કરમાં સ્નાન કરે—
તાવત્તિષ્ઠતિ દેહેષુ પાતકં સર્વદેહિનામ્
જ્યારે સુધી સર્વ જીવોમાં પાપ રહે છે, તે તેમના શરીરમાં જ રહે છે.
દિવાકરકરૈઃ સ્પૃષ્ટં તમો યદ્વત્પ્રણશ્યતિ
જેમ સૂર્યની કિરણો અંધકારને સ્પર્શે ત્યારે અંધકાર દૂર થઈ જાય છે,
બ્રહ્મહત્યાદિકં પાપં કૃત્વાપિ પુરુષો ભુવિ ૬.૪૫.
એવી રીતે, કોઈ માણસ પૃથ્વી પર બ્રાહ્મણહત્યાની જેમ મોટું પાપ કરે,
કિં દાનૈઃ કિં વ્રતૈર્હોમૈઃ કિં યજ્ઞૈર્વહુવિસ્તરૈઃ
દાન, વ્રત, હોળી, અને વિશાળ યજ્ઞોનો શું લાભ,
યદ્યેષા ભારતી સત્યા મયા સમ્યમુદીરિતા
જો મારી આ વાત, જે મેં સંયમથી કહી છે, સાચી હોય, હે ભારતવંશી,
એવં તસ્ય બ્રુવાણસ્ય વિશ્વામિત્રસ્ય ધીમતઃ
એ રીતે, જ્યારે વિશ્વામિત્ર જે બુદ્ધિશાળી છે, બોલી રહ્યા હતા,
વિશ્વામિત્ર મુનિશ્રેષ્ઠ સદા મે ગગને સ્થિતિઃ
હે વિશ્વામિત્ર, મુનિમાં શ્રેષ્ઠ, મારું સ્થાન હંમેશા આકાશમાં છે.
તદત્ર દિવસે વાસો મમ ભૂમિતલે ધ્રુવમ્
આથી, આજે પૃથ્વી પર મારો નિવાસ નિશ્ચિત છે.
તત્કથં વેદ્મિ તીર્થેશ ત્વામત્રૈવ વ્યવસ્થિતમ્
હે તીર્થના સ્વામી, હું કેવી રીતે જાણું કે તમે અહીં જ સ્થિર છો?
તદોત્થિતા પુનર્વાણી તારા ગગનગોચરા
પછી ફરી એક અવાજ ઊભો થયો, જે તારાની જેમ આકાશમાં ફરતો હતો,
નાતિદૂરે વનાદસ્માદત્ર સંતિ જલાશયાઃ
આ જંગલથી બહુ દૂર નથી, અહીં જ પાણીના તળાવ છે.
ઊર્ધ્વવક્ત્રં દ્વિતીયે ચ તિર્યગ્વક્ત્રં તૃતીયકે
પ્રથમ તળાવમાં ચહેરો ઉપર છે; બીજા તળાવમાં ચહેરો બાજુ તરફ છે; ત્રીજા તળાવમાં,
પાર્શ્વવક્ત્રૈર્દ્વિજશ્રેષ્ઠ મધ્યમં પરિકીર્તિતમ્ ૬.૪૫.
પાર্শ્વના ચહેરા સાથે, હે દ્વિજોમાં શ્રેષ્ઠ, મધ્યમ તળાવ કહેવાય છે.
એતૈશ્ચિહ્નૈર્મુનિશ્રેષ્ઠ જ્ઞાત્વા સ્નાનં સમાચર
આ ચિહ્નો ઓળખી, હે મુનિમાં શ્રેષ્ઠ, સ્નાન કરો.
તાદૃશૈઃ કમલૈસ્તત્ર સંસ્થિતાસ્તે જલાશયાઃ
એ તળાવોમાં એવા કમળો ઊભા છે.
તતશ્ચ વિધિના સમ્યક્ચકારપિતૃતર્પણમ્
પછી, વિધિ પ્રમાણે, પિતૃઓને તર્પણ કર્યું.
તતઃ શાકૈશ્ચ મૂલૈશ્ચ નીવારૈઃ ફલસંયુતૈઃ
પછી, શાકભાજી, મૂળ અને ફળો સાથે મળેલા અન્નથી,
તત્ર તસ્યૈવ તીરસ્થો વીક્ષાંચક્રે સમાહિતઃ
ત્યાં, તળાવના કિનારે ઊભા રહી, તેણે ધ્યાનપૂર્વક નિરીક્ષણ કર્યું.
સંપ્રાપ્તે કૃત્તિકાયોગે સર્વં તત્ર વદાશુ નઃ
કૃત્તિકા નક્ષત્રના સંયોગ સમયે, ત્યાં બધું જલદી અમને કહો.