સંસારભ્રમણં નારી પ્રથમેપિ સમાગમે
સ્ત્રી પ્રથમ જ મુલાકાતમાં પણ સંસારમાં ભટકાવવાનું કારણ બને છે.
તસ્માત્સ્ત્રીભિઃ સમં પ્રાજ્ઞઃ સંભાષામપિ વર્જયેત્
એટલે, બુદ્ધિમાન પુરુષે સ્ત્રીઓ સાથે વાતચીત પણ ટાળવી જોઈએ.
અંગાર સદૃશા નારી ઘૃતકુંભસમઃ પુમાન્
સ્ત્રી અગ્ની જેવી છે અને પુરુષ ઘી ભરેલા કુંડાની જેમ છે.
સ્ત્રિયો મૂલમનર્થાનાં સર્વેષાં પ્રાણિનાં ભુવિ
પૃથ્વી પર બધા જીવ માટે દુઃખનું મૂળ સ્ત્રીઓ છે.
કુલીના વિત્તવત્યશ્ચ નાથવત્યોઽપિ યોષિતઃ ૬.૪૪.
સારા કુળની, ધનવાન અને રક્ષિત—even એવી સ્ત્રીઓ
ન સ્ત્રીભ્યઃ કિંચિદન્યદ્ધિ પાપાય વિદ્યતે ભુવિ નીચોઽપિ કુરુતે સેવાં યસ્તાસાં વિજનેષ્વથ
પૃથ્વી પર સ્ત્રીઓ કરતાં વધારે પાપી કંઈ નથી; નીચ માણસ પણ એકાંતમાં તેમની સેવા કરે છે.
અનર્થત્વાન્મનુષ્યાણાં ભયાત્પરિજનસ્ય ચ
લોકોની દુર્ભાગ્ય અને પોતાના સેવકોના ડરથી,
શશાપ તં મુનિશ્રેષ્ઠં સ્ફુરમાણોષ્ઠસંપુટા
તે સ્ત્રીએ, હોઠ કાંપતા, એ મહાન ઋષિને શાપ આપ્યો.
યસ્માત્ત્વયા પરિત્યક્તા સકામાહં સુદુર્મતે
તુએ મને ઈચ્છા હોવા છતાં છોડ્યો છે, હે અતિ મૂર્ખ,
અદ્યૈવ ભવ દુબુર્દ્ધે વલીપલિતસંયુતઃ
આજથી, હે દુષ્ટમન, તું ચહેરા પર વાળ અને ચાંદી જેવી રેખાઓ સાથે દેખાવા લાગશે.
બભૂવ તાદૃશઃ સદ્યસ્તયા યાદૃક્પ્રકીર્તિતઃ
તેણે કહ્યું તે પ્રમાણે, એ તરત જ એવો બની ગયો.
તતઃ કોપપરીતાત્મા સોઽપિ તાં શપ્તુમુદ્યતઃ
પછી, ગુસ્સાથી ભરાઈ, એ પણ તેને શાપ આપવા તૈયાર થયો.
નિર્દોષોઽપિ ત્વયા યસ્માચ્છપ્તોઽહં ગણિકાધમે
હું નિર્દોષ હોવા છતાં, તું મને શાપ આપ્યો છે, હે ગણીકામાં સૌથી નીચી,
સાપિ તદ્વચનાત્સદ્યસ્તાદૃગ્રૂપા વ્યજાયત ૬.૪૪.
તે પણ, તેના શબ્દોથી, તરત જ એવો જ રૂપ ધરાવા લાગી.
અથ તાદૃક્સ્વરૂપેણ સ્નાતા તત્ર જલા શયે
પછી, એ જ રૂપમાં, તે ત્યાં પાણીમાં સ્નાન કરીને સૂઈ ગઈ.
તદ્દૃષ્ટ્વા પરમાશ્ચર્યમતીવ ત્વરયાન્વિતઃ
એ જોઈને, એ ઋષિ ખૂબ આશ્ચર્યમાં પડી ગયો અને ઝડપથી આગળ વધ્યો.
તતસ્તૌ તીર્થમાહાત્મ્યાદ્રૂપૌદાર્યગુણાન્વિતૌ
પછી, તીર્થના મહિમાથી, બંનેને ફરી સુંદરતા અને મહાન ગુણો પ્રાપ્ત થયા.
એવં તીર્થસ્ય માહાત્મ્યં વિજ્ઞાય ભગવાનૃષિઃ
એ રીતે, એ પવિત્ર સ્થળનો મહિમા જાણીને, ભગવાન ઋષિએ
તપશ્ચકાર સુમહત્તસ્મિંસ્તીર્થવરે તદા
તે સમયે એ શ્રેષ્ઠ તીર્થમાં બહુ મોટું તપ કર્યું.
તત્ર સ્નાત્વા નરો યસ્તુ પૂજયેલ્લિંગમુત્તમમ્
જે માણસ ત્યાં સ્નાન કરે અને ઉત્તમ લિંગની પૂજા કરે,
અદ્યાપિ દૃશ્યતે તત્ર ગંગોદકસમં જલમ્
આજે પણ ત્યાં ગંગાના પાણી જેવી પવિત્ર જલ દેખાય છે.
યસ્તત્ર કુરુતે સ્નાનં શ્રદ્ધાપૂતેન ચેતસા
જે ત્યાં શ્રદ્ધાપૂર્વક, શુદ્ધ મનથી સ્નાન કરે,
તતઃપ્રભૃતિ તત્તીર્થં ખ્યાતિં પ્રાપ્તં મહીતલે
તે સમયેથી એ તીર્થ પૃથ્વી પર પ્રસિદ્ધ થયું છે.
એતદ્વઃ સર્વમાખ્યાતં યત્પૃષ્ટોઽસ્મિ દ્વિજોત્તમાઃ ૬.૪૪.
હે શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણો, તમે પૂછ્યું તે બધું મેં તમને કહી દીધું.
ઇતિ શ્રીસ્કાંદે મહાપુરાણ એકાશીતિસાહસ્ર્યાં સંહિતાયાં ષષ્ઠે નાગરખંડે શ્રીહાટકેવરક્ષેત્રમાહાત્મ્યે વિશ્વામિત્રકુણ્ડોત્પત્તિ વિશ્વામિત્રેશ્વરમાહાત્મ્યવર્ણનંનામ ચતુશ્ચત્વારિંશત્તમોઽધ્યાયઃ
આ રીતે શ્રીસ્કાંદ મહાપુરાણના એકાશી હજાર શ્લોકોની સંહિતામાં, છઠ્ઠા નાગરખંડમાં, શ્રીહાટકેશ્વર ક્ષેત્રના મહાત્મ્ય વિભાગમાં, 'વિશ્વામિત્ર કુંડની ઉત્પત્તિ અને વિશ્વામિત્રેશ્વર મહાત્મ્યનું વર્ણન' નામે ચૌવાળીસમો અધ્યાય પૂર્ણ થાય છે.
યત્ર પૂર્વં તપસ્તપ્તમાનર્તાધિપભૂભુજા
અહીં પ્રાચીન સમયમાં અનર્તના રાજાએ તપસ્યા કરી હતી.
યસ્તત્ર કાર્તિકે માસિ કૃત્તિકાસ્થે નિશાકરે
જે કોઈ કાર્તિક માસમાં, જ્યારે ચંદ્ર કૃત્તિકા નક્ષત્રમાં હોય, ત્યાં વિધિ કરે છે—
કસ્મિન્સ્થાને ચ વિજ્ઞેયં કૈશ્ચિહ્નૈર્વદ સૂતજ
કયા સ્થળે અને કયા ચિહ્નોથી તે ઓળખાય છે? કહો, સૂતપુત્ર.
પ્રાગ્દૃષ્ટં મુનિના તત્ર વિશ્વામિત્રેણ ધીમતા
એ સ્થળ પહેલાં વિદ્વાન વિશ્વામિત્ર ઋષિએ જોયું હતું.
પુરા નિવસતસ્તસ્ય વિશ્વામિત્રસ્ય સન્મુનેઃ
પહેલાં, જ્યારે મહાન ઋષિ વિશ્વામિત્ર ત્યાં રહેતા હતા—