માં ચ પાશુપતં લુબ્ધા કસ્માત્ત્વં ભીરુ ભાષસે
અને તું, મને અને પાશુપત વ્રતને ઈચ્છીને, કેમ ડરપોક બનીને આવી વાત કરે છે?
યઃ સ્ત્રીં ભજતિ પાપાત્મા વૃથા પાશુપતવ્રતી
જે પાશુપત વ્રત ધારણ કરીને પણ સ્ત્રી સાથે સંબંધ રાખે છે, એ પાપી છે અને તેનું વ્રત વ્યર્થ જાય છે.
આસ્તાં તાવત્સમા સંગં સંસ્પર્શં ચ વરાનને ૬.૪૩.
સુંદર ચહેરાવાળી, તું સાથે રહેવું કે સ્પર્શ કરવું પણ ન થવું જોઈએ.
તસ્માદ્ દ્રુતતરં ગચ્છ સ્થાનાદસ્માદ્વરાંગને
એટલે, સુંદર અંગવાળી, તું આ સ્થાનેથી જલદી દૂર જા.
ઇતિ શ્રીસ્કાંદે મહાપુરાણ એકાશીતિસાહસ્ર્યાં સંહિતાયાં ષષ્ઠે નાગરખણ્ડે હાટકેશ્વરક્ષેત્રમાહાત્મ્યે વિશ્વામિત્રકુણ્ડોત્પત્તિવૃત્તાન્તે વિશ્વામિત્રમેનકાસંવાદવર્ણનંનામ ત્રિચત્વારિંશોઽધ્યાયઃ
આ રીતે, શ્રી સ્કાંદ મહાપુરાણના એકાશી હજાર સંહિતાના છઠ્ઠા નાગર ખંડમાં, હાટકેશ્વર ક્ષેત્ર મહાત્મ્યમાં, વિશ્વામિત્ર કુંડની ઉત્પત્તિની કથા અને વિશ્વામિત્ર-મેનકા સંવાદ વર્ણનવાળું ત્રેંચાળીસમું અધ્યાય પૂર્ણ થાય છે.
તેન મામીદૃશૈર્વાક્યૈર્નિવારયસિ રાગિણીમ્
આવી વાતો કરીને તું મને, જે રાગથી ભરેલી છું, રોકે છે.
કોપેન મહતા યુક્તો નિઃસ્પૃહસ્તત્પરિગ્રહે
તારે ખૂબ ગુસ્સો છે, પણ તું મારા સંગમાં કોઈ ઈચ્છા રાખતો નથી.
વ્રતનાશાત્તુ યત્પાપમધિકં સ્ત્રીવધાદ્ભવેત્
વ્રત તોડી નાખવાથી જે પાપ થાય છે, એ સ્ત્રીહત્યા કરતાં વધારે છે.
પ્રાયશ્ચિત્તં બુધૈરુક્તં વ્રતિનાં સ્ત્રીવધે કૃતે
વ્રત ધારણ કરનાર વ્યક્તિએ સ્ત્રીહત્યા કરી હોય, તો બુદ્ધિમાનોએ પ્રાયશ્ચિત્ત જણાવ્યું છે.
ન કેવલં વ્રતોપેતાઃ સ્ત્રીસંગાત્પાપમાપ્નુયુઃ
માત્ર વ્રતવાળાઓ જ સ્ત્રીના સંગથી પાપ પામે છે એવું નથી.
સંસારભ્રમણં નારી પ્રથમેપિ સમાગમે
સ્ત્રી પ્રથમ જ મુલાકાતમાં પણ સંસારમાં ભટકાવવાનું કારણ બને છે.
તસ્માત્સ્ત્રીભિઃ સમં પ્રાજ્ઞઃ સંભાષામપિ વર્જયેત્
એટલે, બુદ્ધિમાન પુરુષે સ્ત્રીઓ સાથે વાતચીત પણ ટાળવી જોઈએ.
અંગાર સદૃશા નારી ઘૃતકુંભસમઃ પુમાન્
સ્ત્રી અગ્ની જેવી છે અને પુરુષ ઘી ભરેલા કુંડાની જેમ છે.
સ્ત્રિયો મૂલમનર્થાનાં સર્વેષાં પ્રાણિનાં ભુવિ
પૃથ્વી પર બધા જીવ માટે દુઃખનું મૂળ સ્ત્રીઓ છે.
કુલીના વિત્તવત્યશ્ચ નાથવત્યોઽપિ યોષિતઃ ૬.૪૪.
સારા કુળની, ધનવાન અને રક્ષિત—even એવી સ્ત્રીઓ
ન સ્ત્રીભ્યઃ કિંચિદન્યદ્ધિ પાપાય વિદ્યતે ભુવિ નીચોઽપિ કુરુતે સેવાં યસ્તાસાં વિજનેષ્વથ
પૃથ્વી પર સ્ત્રીઓ કરતાં વધારે પાપી કંઈ નથી; નીચ માણસ પણ એકાંતમાં તેમની સેવા કરે છે.
અનર્થત્વાન્મનુષ્યાણાં ભયાત્પરિજનસ્ય ચ
લોકોની દુર્ભાગ્ય અને પોતાના સેવકોના ડરથી,
શશાપ તં મુનિશ્રેષ્ઠં સ્ફુરમાણોષ્ઠસંપુટા
તે સ્ત્રીએ, હોઠ કાંપતા, એ મહાન ઋષિને શાપ આપ્યો.
યસ્માત્ત્વયા પરિત્યક્તા સકામાહં સુદુર્મતે
તુએ મને ઈચ્છા હોવા છતાં છોડ્યો છે, હે અતિ મૂર્ખ,
અદ્યૈવ ભવ દુબુર્દ્ધે વલીપલિતસંયુતઃ
આજથી, હે દુષ્ટમન, તું ચહેરા પર વાળ અને ચાંદી જેવી રેખાઓ સાથે દેખાવા લાગશે.
બભૂવ તાદૃશઃ સદ્યસ્તયા યાદૃક્પ્રકીર્તિતઃ
તેણે કહ્યું તે પ્રમાણે, એ તરત જ એવો બની ગયો.
તતઃ કોપપરીતાત્મા સોઽપિ તાં શપ્તુમુદ્યતઃ
પછી, ગુસ્સાથી ભરાઈ, એ પણ તેને શાપ આપવા તૈયાર થયો.
નિર્દોષોઽપિ ત્વયા યસ્માચ્છપ્તોઽહં ગણિકાધમે
હું નિર્દોષ હોવા છતાં, તું મને શાપ આપ્યો છે, હે ગણીકામાં સૌથી નીચી,
સાપિ તદ્વચનાત્સદ્યસ્તાદૃગ્રૂપા વ્યજાયત ૬.૪૪.
તે પણ, તેના શબ્દોથી, તરત જ એવો જ રૂપ ધરાવા લાગી.
અથ તાદૃક્સ્વરૂપેણ સ્નાતા તત્ર જલા શયે
પછી, એ જ રૂપમાં, તે ત્યાં પાણીમાં સ્નાન કરીને સૂઈ ગઈ.
તદ્દૃષ્ટ્વા પરમાશ્ચર્યમતીવ ત્વરયાન્વિતઃ
એ જોઈને, એ ઋષિ ખૂબ આશ્ચર્યમાં પડી ગયો અને ઝડપથી આગળ વધ્યો.
તતસ્તૌ તીર્થમાહાત્મ્યાદ્રૂપૌદાર્યગુણાન્વિતૌ
પછી, તીર્થના મહિમાથી, બંનેને ફરી સુંદરતા અને મહાન ગુણો પ્રાપ્ત થયા.
એવં તીર્થસ્ય માહાત્મ્યં વિજ્ઞાય ભગવાનૃષિઃ
એ રીતે, એ પવિત્ર સ્થળનો મહિમા જાણીને, ભગવાન ઋષિએ
તપશ્ચકાર સુમહત્તસ્મિંસ્તીર્થવરે તદા
તે સમયે એ શ્રેષ્ઠ તીર્થમાં બહુ મોટું તપ કર્યું.
તત્ર સ્નાત્વા નરો યસ્તુ પૂજયેલ્લિંગમુત્તમમ્
જે માણસ ત્યાં સ્નાન કરે અને ઉત્તમ લિંગની પૂજા કરે,