સ દૃષ્ટ્વાઽદૃષ્ટપૂર્વાં તાં માર્ગપૃચ્છાકૃતે તતઃ
મુનિએ, પહેલાં ક્યારેય ન જોઈ હોય એવી એ સ્ત્રીને જોઈ, પછી એણે રસ્તા વિશે પૂછ્યું.
ઉવાચ દેશં તાં પૃચ્છન્સ્ત્રીધર્માંશ્ચ વિશેષતઃ
એણે એ સ્ત્રીને પ્રદેશ વિશે અને ખાસ કરીને સ્ત્રીના ધર્મો વિશે પૂછપરછ કરી.
સદૈવ વાસુદેવસ્ય ભક્તિશ્ચાવ્યભિચારિણી ચારિત્રવિનયોપેતા સર્વદા પ્રિયવાદિની ॥ ૬.૪૨.
શું તારી વાસુદેવમાં ભક્તિ હંમેશા અડગ છે? શું તું સદાય સારા વર્તન અને વિનય સાથે, સૌને મીઠા શબ્દો બોલે છે?
કચ્ચિત્ત્વં સર્વદાભીષ્ટા પત્યુર્દાનૈસ્તથાર્ચ્ચનૈઃ
શું તું હંમેશા તારા પતિને ભેટ અને પૂજા દ્વારા પ્રસન્ન રાખે છે?
કચ્ચિદ્ભર્તરિ સંસુપ્તે ત્વં નિશવશમેષ્યસિ
જ્યારે તારો પતિ ઊંઘે છે, ત્યારે તું રાતે જાગી રહે છે?
કચ્ચિત્પ્રાતઃ સમુત્થાય કરોષિ ગૃહમાર્જનમ્
શું તું સવારે વહેલાં ઊઠીને ઘર સાફ કરે છે?
કચ્ચિદેવાન્નમસ્કૃત્ય ગુરું ચ તદનંતરમ્
શું તું દેવોને વંદન કર્યા પછી, ગુરુને પણ આદર આપે છે?
કચ્ચિદસ્તંગતે સૂર્યે નાન્નમશ્નાસિ ભાભિનિ
હે તેજસ્વી, શું તું સૂર્ય અસ્ત થાય પછી ભોજન લેતી નથી?
કચ્ચિત્પિબસિ પાનીયં સપ્તવારવિશોધિતમ્ [। નિબિડેન સ્વવસ્ત્રેણ પાલયંતી જલોદ્ભવાન્॥ ૨૬. યૂકામત્કુણદંશાદીન્પુત્રવત્પરિરક્ષસિ
શું તું પાણી સાત વાર શુદ્ધ કરીને, તારા પોતાના કપડાથી ગાળીને પીવે છે? અને પાણીમાં જન્મેલા જીવ—યૂકા, માટકું, મચ્છર—ને તારા સંતાનની જેમ સાચવે છે?
કચ્ચિત્સાધુમુખાન્નિત્યં શિવધર્મં સુભક્તિતઃ
શું તું હંમેશા સારા લોકો સાથે રહીને, શિવના ધર્મને શ્રદ્ધાપૂર્વક અનુસરે છે?
ક્વચિચ્છ્રુત્વાઽઽગમં પુણ્યં પ્રકરોષિ ચ પૂજનમ્
ક્યારેક તું કોઈ પવિત્ર પરંપરા વિશે સાંભળીને એ પ્રમાણે પૂજા કરે છે?
કચ્ચિત્પુરાણશાસ્ત્રાણિ પ્રણીતાનિ જનેશ્વરૈઃ ૬.૪૨.
તું શું એ પ્રાચીન ગ્રંથો વાંચે છે, જે મહાન મનુષ્યોએ રચ્યા છે?
યઃ શ્રુત્વા સર્વ શાસ્ત્રાણિ નિષ્ક્રયં ન પ્રયચ્છતિ
શું કોઈ એવો છે કે જે બધા શાસ્ત્રો સાંભળ્યા પછી પણ ગુરુદક્ષિણા આપતો નથી?
કચ્ચિચ્છિવાલયે નૃત્યગીતવાદ્યાદિકાઃ ક્રિયાઃ
શિવમંદિરમાં નૃત્ય, ગીત અને વાદ્ય વગેરે ક્રિયાઓ થાય છે કે નહીં?
કચ્ચિત્પ્રાવરણં વસ્ત્રં સુભગે સર્વમેવ ચ
હે સુભાગ્યવતી, તું બધાંને જરૂરી કપડાં અને આવરણ આપે છે કે નહીં?
વૃથા પર્યટનં નિત્યં કચ્ચિન્ન પરમંદિરે
તું રોજ બિનજરૂરી રીતે ફરતી રહે છે અને ક્યારેય પરમ મંદિરમાં પ્રવેશતી નથી, એવું તો નથી ને?
કચ્ચિન્નાશ્નાસિ ભદ્રે ત્વં સ્વભર્તરિ બુભુક્ષિતે
હે ભદ્રે, તારો પતિ ભૂખ્યો હોય ત્યારે તું પોતે ખાય છે?
કચ્ચિત્પ્રકુપિતે કાંતે નોત્તરાણિ પ્રયચ્છસિ
જ્યારે તારો પ્રિય ગુસ્સે હોય ત્યારે તું કડવા શબ્દો બોલતી નથી ને?
કચ્ચિત્ત્વં પ્રોષિતે કાંતે મલિનાંબરધારિણી
જ્યારે તારો પ્રિય દૂર હોય ત્યારે તું મેલાં કપડાં પહેરે છે?
કચ્ચિન્મંદિરપૃષ્ઠે ત્વં ન ધત્સે ભિન્નભાજનમ્
તું ક્યારેય મંદિરના પાછળ તૂટેલા વાસણ મૂકે છે?
કચ્ચિન્ન કુરુષે મૈત્રીં બંધકીભિઃ સમં શુભે ૬.૪૨.
હે શુભે, તું વેશ્યાઓ સાથે મિત્રતા કરતી નથી ને?
કઞ્ચિદ્દધાસિ નિત્યં ત્વં મુખં કુંકુમરંજિતમ્
તું હંમેશા તારા મુખ પર કુંકુમ લગાવે છે?
ઇતિ શ્રીસ્કાંદે મહાપુરાણ એકાશીતિ સાહસ્ર્યાં સંહિતાયાં ષષ્ઠે નાગરખણ્ડે હાટકેશ્વરક્ષેત્રમાહાત્મ્યે વિશ્વામિત્રકુણ્ડોત્પત્તિવૃત્તાન્તે વિશ્વામિત્રમેનકાસમાગમવર્ણનંનામ દ્વિચત્વારિંશો ધ્યાયઃ
આ રીતે શ્રીસ્કાંદે મહાપુરાણના એકાશી હજાર શ્લોકોની સંહિતાના છઠ્ઠા નાગર ખંડમાં, હાટકેશ્વર ક્ષેત્ર મહિમા અને વિશ્વામિત્રકુંડ ઉત્પત્તિ પ્રસંગમાં, 'વિશ્વામિત્ર અને મેનકા મળ્યા' નામના બેચાલીસમા અધ્યાયનો અંત આવે છે.
સ્વેચ્છાચારવિહારિણ્યો વયં વેશ્યા દિવૌકસામ્
અમે દેવતાઓની વેશ્યાઓ છીએ, પોતાની ઈચ્છાથી વર્તીએ છીએ અને રહેીએ છીએ.
સ ત્વં વદ મહાભાગ કસ્માદ્દેશાત્સમાગતઃ
હે મહાભાગ્યશાળી, મને કહો કે તમે કયા દેશમાંથી આવ્યા છો?
ત્વાં દૃષ્ટ્વાહં મહાભાગ કામદેવ સમાકૃતિમ્
હે મહાભાગ્યશાળી, તમને જોઈને મને એવું લાગે છે કે કામદેવ સ્વયં તમારી સમક્ષ ઉભા છે.
તસ્માદ્ભજસ્વ માં રક્તાં નો ચેદ્યાસ્યામિ સંક્ષયમ્ તતઃ સ્ત્રીવધપાપેન લિપ્યસે ત્વં ન સંશયઃ
માટે, હું જે તારી પ્રેમમાં પડી છું, એ મને સ્વીકાર; નહીં તો હું નાશ પામીશ અને તને સ્ત્રીહત્યાનો પાપ લાગશે, એમાં શંકા નથી.
મૂર્ખાઃ કામવિધૌ ભદ્રે નિરતાઃ શિવશાસને
હે ભદ્રે, જે મૂર્ખો છે તેઓ કામમાં મગ્ન રહે છે, પરંતુ શિવના આદેશમાં નથી.
સર્વેષાં વ્રતિનાં મૂલં બ્રહ્મચર્યમુદાહૃતમ્
બધા વ્રતોનું મૂળ બ્રહ્મચર્ય છે, એમ કહેવાયું છે.
અપિ વર્ષશતં સાગ્રં યત્તપઃ કુરુતે વ્રતી
વ્રત ધારણ કરનાર વ્યક્તિ સોગાંઠે સો વર્ષ સુધી તપ કરે, તો પણ