રુદિત્વા સુચિરં તત્ર તૈઃ સમં મહતીં ચિતામ્
ત્યાં હું અને બધા મળીને લાંબા સમય સુધી રડ્યા પછી, મોટી ચિતા તૈયાર કરી.
તત આદાય માં કૃચ્છ્રાન્નિન્યુશ્ચ સ્વગૃહં પ્રતિ
પછી તેઓ મને મુશ્કેલીથી ઉઠાવીને મારા ઘરે લઈ ગયા.
તતો નિશાવશેષેઽહમુત્થાય ત્વરયાઽન્વિતઃ
પછી રાતના અંતે હું ઉત્સાહથી ઊભો થયો.
કામેનોન્મત્તતાં પ્રાપ્તો ભ્રમમાણ ઇતસ્તતઃ
ઇચ્છાથી ઉન્મત્ત થઈ, હું અહીં-ત્યાં ભટકતો રહ્યો.
ક્વ ગતાસિ વિશાલાક્ષિ વિજનેઽસ્મિન્વિહાય મામ્
ક્યાં ગઈ, વિશાળ આંખોવાળી, મને એકલા આ જંગલમાં છોડી?
એષોઽરુણકરસ્પર્શાત્સ્વાભાં ત્યજતિ ચંદ્રમાઃ
હવે, ઉષા કિરણોથી સ્પર્શાયેલી ચાંદની પોતાનો પ્રકાશ છોડે છે.
અયં તનુઃ સમાયાતિ સવિતા રક્તમંડલઃ
સૂર્યનું લાલ વર્તુળવાળું શરીર ઊગે છે.
ગગનં વ્યાપયન્સૂર્યઃ સંતાપયતિ માં ભૃશમ્ ૬.૨૯.
સૂર્ય આકાશમાં ફેલાઈને મને ખૂબ જ દુઃખ આપે છે.
કરીંદઃ સ્વયમભ્યેતિ તત્કુચાભૌ સમુદ્વહન્
હાથીનો રાજા પોતે આવે છે, તેના બંને સ્તન લઈને.
એવં પ્રલપમાનસ્ય મમ મોહો મહાનભૂત્
હું આવી રીતે બકતો હતો ત્યારે મને મોટું ભ્રમ થયું.
યંયં પશ્યામિ તત્રાહં ભ્રમમાણો મહાવને
મહા જંગલમાં ભટકતો, જે કંઈ મેં જોયું—
ત્વદ્દંતમુસલપ્રખ્યં યસ્યા ઊરુયુગં ગજ ૭૪ ત્વયા જંબૂક ચેદ્દૃષ્ટા બિંબાફલનિભાધરા
હે હાથી, જો તું તેને જોઈ હોય, જેના જાંઘો દંડ જેવા છે અને હોઠ બિંબ ફળ જેવા છે, હે શિયાળ—
અથવા બિલ્વ શંસ ત્વં યદિ બિલ્વોપમસ્તની
અથવા, બિલ્વ વૃક્ષ, જો તારા ફળો મારી પ્રિયાની છાતી જેવા હોય તો, કહો તો સાચું.
ત્વત્પુષ્પસદૃશાંગી સા મમ ભાર્યા મનસ્વિની
મારી પત્ની, મનથી ઉન્નત, એની દેહની રચના તો તારા ફૂલ જેવી છે.
મધૂક તવ પુષ્પેણ દયિતાયાઃ સમૌ શુભૌ
મધૂક વૃક્ષ, તારા ફૂલ જેવી જ મારી પ્રિયાની બંને ગાલ સુંદર છે.
કદલીસ્તંભ સુવ્યક્તં પ્રિયાયાશ્ચ સુકોમલૌ
કદળીના ડાંઠ, સ્પષ્ટ છે કે મારી પ્રિયાના જાંઘ તારી જેમ નરમ છે.
ભોભો મૃગ ન મે ભાર્યા ત્વયા દૃષ્ટાઽત્ર કાનને ૬.૨૯.
હે હરણ, મારી પત્ની તને આ વનમાં ક્યાંય દેખાઈ નથી.
કાંતાયાઃ પુરતો નિત્યં વિધત્તેંઽગં કલાપકૃત્
તું હંમેશા મારી પ્રિયાની સામે તારો સુંદર દેહ દેખાડે છે.
યોઽયં સંદૃશ્યતે હંસો હંસીમનુસ્મરત્યસૌ
આ હંસ અહીં દેખાય છે, એ પોતાની હંસીને યાદ કરે છે.
એક એવ સુધન્યોઽયં ચક્રવાકો વિહંગમઃ
આ એક ચક્રવાક પક્ષી ખરેખર ભાગ્યશાળી છે.
ય એષ શ્રૂયતે રાવો વિભ્રમં જનયન્મમ
આ અવાજ જે સંભળાય છે, એ મારામાં તરસ જગાવે છે.
માં દૃષ્ટ્વાઽયં મૃગો યાતિ તં મૃગી યાતિ પૃષ્ઠતઃ
મને જોઈને આ હરણ જાય છે, અને એની સાથે હરણી પણ પાછળ જાય છે.
વારણોઽયં પ્રિયાં કાંતામનુરાગાનુયાયિનીમ્
આ હાથી પોતાની પ્રિયાને, પોતાના પ્રેમથી, પાછળથી અનુસરે છે.
હા પ્રિયે મૃગશાવાક્ષિ તપ્તકાંચનસંનિભે
હાય પ્રિયે, હરણકાંઈ જેવી આંખોવાળી, તપેલા સોનાની જેમ તેજસ્વી!
ક્વ સા ભક્તિઃ ક્વ સા પ્રીતિઃ ક્વ સા તુષ્ટિઃ ક્વ સા દયા
ક્યાં ગઈ એ ભક્તિ? ક્યાં ગયું એ પ્રેમ? ક્યાં ગયું એ સંતોષ? ક્યાં ગઈ એ દયા?
એવં પ્રલપમાનસ્ય મમ પ્રાપ્તાઃ સુહૃજ્જનાઃ ૬.૨૯.
હું આમ દુ:ખ વ્યક્ત કરતો હતો, ત્યારે મારા મિત્રો આવી પહોંચ્યા.
તતસ્તૈઃ કોપરક્તાક્ષૈઃ પ્રોક્તોઽહં સૂતનંદન
પછી તેઓ ગુસ્સાથી લાલ આંખે મને કહ્યુ, હે સૂતપુત્ર,
ત્વં કિં શોચસિ મૂઢાત્મન્નશોચ્યં જીવિતં નૃણામ્
તું શા માટે દુ:ખી છે, મૂર્ખ? માનવ જીવન માટે શોક કરવો યોગ્ય નથી.
યૂયં વયં તથા ચાન્યે સંજાતાઃ પ્રાણિનો ભુવિ
તમે, અમે અને બીજા પણ — બધા જીવધારી આ ધરતી પર જન્મ્યા છે.
અદર્શનાત્પ્રિયા પ્રાપ્તા પુનશ્ચાદર્શનં ગતા
અલગાવથી પ્રિય મળી, અને ફરીથી અદૃશ્ય થઈ ગઈ.