શૃણુયાદ્વા નરો યશ્ચ શ્રદ્ધાપૂતેન ચેતસા
અને જે શ્રદ્ધાપૂર્વક મનથી સાંભળે છે, તે પણ પુણ્ય પામે છે.
પ્રભાસાદીનિ તીર્થાનિ મૂર્તાનિ સકલાનિ ચ
પ્રભાસ અને બીજા બધા તીર્થો તથા તેમની તમામ મૂર્તિઓ,
તાનિ શ્રુત્વા વચસ્તસ્ય દેવાચાર્યસ્ય તાદૃશમ્
આવી વાતો જ્યારે તે દિવ્ય ગુરુ પાસેથી સાંભળી,
યદ્યેવં દેવદેવેશ ભવિષ્ય ત્યશુભં યુગમ્
દેવદેવ, જો આવું અશુભ યુગ આવશે,
પુરંદરાદ્ય ચાસ્માકં સ્થાનં કિંચિત્પ્રદર્શય
પુરંદર અને બીજાઓ, અમને કોઈ સ્થાન બતાવો,
યદાશ્રિત્ય નયિષ્યામો રૌદ્રં કલિયુગં વિભો પાતાલે સ્વર્ગલોકે વા મર્ત્યે વા સુરસત્તમ
હે વિભુ, એવું સ્થાન બતાવો કે જ્યાં આધાર રાખીને અમે આ ભયાનક કળિયુગ પસાર કરી શકીએ — પાતાળ, સ્વર્ગ કે મનુષ્યલોકમાં, હે દેવોમાં શ્રેષ્ઠ.
તેષાં તદ્વચનં શ્રુત્વા કૃપાવિષ્ટઃ શતક્રતુઃ
તેમના આ વચન સાંભળી, શતક્રતુ દયા થી ભરાઈ ગયા.
અસ્પૃષ્ટં કલિના સ્થાનં કિંચિ દ્વદ બૃહસ્પતે
હે બૃહસ્પતિ, અમને એવું સ્થાન કહો, જે કળીથી અસ્પર્શિત હોય.
શક્રસ્ય તદ્વચઃ શ્રુત્વા ચિરં ધ્યાત્વા વૃહસ્પતિઃ
શક્રના વચન સાંભળી, બૃહસ્પતિએ લાંબા વિચાર પછી,
હાટકેશ્વરમિત્યુક્તમસ્તિ ક્ષેત્રમનુત્તમમ્
'હાટકેશ્વર' નામનું ઉત્તમ ક્ષેત્ર છે, એવું કહ્યું.
યત્ર પૂર્વં તપસ્તપ્તં વિશ્વામિત્રેણ ધીમતા ૬.૨૮.
જ્યાં પૂર્વે વિશ્વામિત્રે તપ કરેલું હતું.
યત્ર સ્થિત્વા સભૂપાલસ્ત્રિશંકુઃ પાપવર્જિતઃ
જ્યાં ત્રિશંકુ રાજાઓ સાથે રહી, પાપથી મુક્ત થયો હતો.
યત્ર શક્રસમાદેશાત્પૂરિતં પાંસુભિઃ પુરા
ત્યાં, ઇન્દ્રના આજ્ઞાથી, એ સ્થળ ક્યારેક માટીથી ભરાયું હતું.
યત્ર રક્ષત્યધસ્તાચ્ચ સ સ્વયં હાટકેશ્વરઃ
ત્યાં નીચે, હાટકેશ્વર સ્વયં એનું રક્ષણ કરે છે.
હાટકેશ્વરમાહાત્મ્યાદસ્પૃષ્ટં કલિના હિ તત્
હાટકેશ્વરનાં મહિમાથી, એ સ્થાન કળિયુગથી અસ્પૃશ્ય છે.
તસ્માસ્વાંશેન ગચ્છંતુ તત્ર તીર્થાન્યશેષતઃ
એથી, બધા તીર્થોનો એક ભાગ એ સ્થળે જાય છે.
તચ્છ્રુત્વા વચનં તસ્ય સર્વતીર્થાનિ તત્ક્ષણાત્
એના વચન સાંભળીને, બધા તીર્થો એ જ ક્ષણે
યજ્ઞોપવીતમાત્રાણિ કૃત્વા સ્થાનાનિ ચાત્મનઃ
યજ્ઞોપવીત જેટલું પોતાનું સ્થાન બનાવી
એતસ્માત્કારણાજાત ક્ષેત્રં પુણ્યતમં હિ તત્
આ કારણથી એ ક્ષેત્ર સૌથી પવિત્ર બન્યું છે.
સંગમં સર્વતીર્થાનાં ક્ષેત્રે તત્ર પ્રકીર્તિતમ્
એ ક્ષેત્રમાં બધા તીર્થોનું સંગમ જાહેર કરવામાં આવ્યું છે.
તાવન્માત્રપ્રભાવાણિ તત્સ્થાનિ પ્રભવંતિ કિમ્ ૬.૨૮.
ત્યાં રહેલા તીર્થોની એવી શક્તિ છે—એથી વધુ શું કહેવું?
નામતઃ સ્થાનતશ્ચૈવ તથા ચૈવ પ્રભાવતઃ
નામથી, સ્થાનથી અને શક્તિથી પણ
હાટકેશ્વરજં ક્ષેત્રં વ્યાપ્ય સર્વં વ્યવસ્થિતાઃ
હાટકેશ્વરથી જન્મેલા સમગ્ર ક્ષેત્રમાં બધા વ્યાપી રહ્યા છે.
ન તેષાં કીર્તનં શક્યં કર્તું વર્ષશતૈરપિ
એ તીર્થોની મહિમા સો વર્ષમાં પણ વર્ણવી શકાતી નથી.
કૃતઃ સમાશ્રયસ્તત્ર ક્ષેત્રે તીર્થૈઃ શુભાવહે
એ ક્ષેત્રમાં પવિત્ર તીર્થો સાથે આશ્રય બનાવવામાં આવ્યો છે.
ઉચ્છેદં સંપ્રયાતાનિ તીર્થાન્યાયતનાનિ ચ તાનિ વઃ કીર્તયિષ્યામિ શૃણુધ્વં સુસમાહિતાઃ
તીર્થો અને યાત્રા સ્થળો જે ત્યાં એકત્ર થયા છે—હું એ બધું તમને કહું છું; ધ્યાનપૂર્વક સાંભળો.
યેષાં સંશ્રવણાદેવ નરઃ પાપાત્પ્રમુચ્યતે ધ્યાનાત્સ્નાનાત્તથા દાનાત્સ્પર્શનાદ્વિજસત્તમાઃ
જેનું માત્ર શ્રવણ કરતાં જ મનુષ્ય પાપથી મુક્ત થાય છે—ધ્યાન, સ્નાન, દાન અને સ્પર્શથી પણ, ó દ્વિજશ્રેષ્ઠ.
ઇતિ શ્રીસ્કાંદે મહાપુરાણ એકાશીતિસાહસ્ર્યાં સંહિતાયાં ષષ્ઠે નાગરખણ્ડે હાટકેશ્વરક્ષેત્રમાહાત્મ્યે હાટકેશ્વરક્ષેત્રે સર્વતીર્થસમાશ્રયવર્ણનંનામાષ્ટાવિંશોઽધ્યાયઃ
આ રીતે, હાટકેશ્વર ક્ષેત્રના મહિમા વિભાગમાં, હાટકેશ્વર ક્ષેત્રમાં બધા તીર્થોના આશ્રયનું વર્ણન કરતો અઠ્ઠાવીસમો અધ્યાય પૂર્ણ થાય છે, જે સ્કાંદ મહાપુરાણના છઠ્ઠા નાગર ખંડમાં છે.
તત્ક્ષેત્રં ખ્યાતિમાપન્નં સમસ્તે ધરણીતલે
એ ક્ષેત્ર આખી ધરતી પર પ્રસિદ્ધિ પામ્યું છે.
સમસ્તેભ્યસ્તતોઽદૂરાન્મુનયઃ શંસિતવ્રતાઃ
બધી દિશાઓમાંથી, નજીકના સ્થળોથી, વ્રતને સમર્પિત ઋષિઓ આવ્યા હતા.