ન્યાસાપહારકાઃ પાપાસ્તત્ર બદ્ધાશ્ચ બંધનૈઃ
જે પાપી લોકો પવિત્ર વસ્તુઓ ચોરી લે છે, તેઓ ત્યાં બાંધેલા રહે છે.
તથા ચતુર્દશોનામ નરકોઽધોમુખઃ સ્થિતઃ
એ રીતે ત્યાં 'ચૌદ' નામનું નરક છે, જે નીચે તરફ મુકાયેલું છે.
અત્ર ચાધોમુખા બદ્ધા વૃક્ષશાખાવલંબિતાઃ
અહીં લોકો નીચે મોઢું કરીને વૃક્ષની ડાળીઓ પર બાંધેલા અને લટકતા રહે છે.
યૂકામત્કુણદંશાદ્યૈઃ સંકીર્ણોઽયં દ્વિજોત્તમ
આ જગ્યા ઉંઝા, જુંક અને ડંખ મારતા જીવથી ભરેલી છે, હે શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણ.
કૂટસાક્ષ્યરતાનાં ચ તથૈવાનૃતવાદિનામ્
જે લોકો ખોટી સાક્ષી આપે છે અને જે લોકો હમેશા અસત્ય બોલે છે, તેમના માટે પણ આવું જ છે.
એષ ષોડશ ઉદ્દિષ્ટો નરકો નામ ક્ષુદ્રદઃ
આ સોળમું નરક 'ક્ષુદ્રદ' નામે ઓળખાય છે, જેમ સમજાવ્યું છે.
તથા સપ્તદશશ્ચાયં ક્ષારાખ્યો નરકઃ સ્મૃતઃ ૬.૨૬.
એ જ રીતે સત્તરમું નરક 'ક્ષાર' નામે ઓળખાય છે.
વ્રતભંગકરા યે ચ યે ચ પાષણ્ડિનો નરાઃ
જે લોકો વ્રત તોડે છે અને જે પુરુષો પાંખી છે,
એષ ચાષ્ટાદશો નામ કથિતશ્ચ નિદાઘકઃ
આ અઢારમું નરક 'નિદાઘ' નામે ઓળખાય છે, જેમ કહેલું છે.
દૂષયંતિ ચ યે શાસ્ત્રં કાવ્યં વિપ્રં ચ કન્યકામ્
જે લોકો શાસ્ત્ર, કાવ્ય, બ્રાહ્મણ કે કન્યાને બગાડે છે,
એકોનવિંશતિશ્ચાયં પ્રખ્યાતઃ કૂટશાલ્મલિઃ ॥ સુતીક્ષ્ણકંટકાકીર્ણઃ સમંતાદ્દ્વિજસત્તમ ।ા
આ ઓગણીસમું નરક 'કૂટશાલમલી' નામે પ્રસિદ્ધ છે, હે શ્રેષ્ઠ દ્વિજ, અને ચારે બાજુ તીક્ષ્ણ કાંટાથી ભરેલું છે.
નાસ્તિકા ભિન્નમર્યાદા યે ચ વિપ્રસ્ય ઘાતકાઃ
જે લોકો નાસ્તિક છે, મર્યાદા તોડે છે અને બ્રાહ્મણનું હત્યા કરે છે,
એષ વિંશતિમો નામ નરકો દ્વિજસત્તમ
આ વિસમું નરક છે, હે શ્રેષ્ઠ દ્વિજ.
અત્ર યાંતિ નરા વિપ્ર પરરંધ્રનિરીક્ષકાઃ
અહીં, હે બ્રાહ્મણ, જે પુરુષો બીજાની પત્નીને જુએ છે, તેઓ જાય છે.
એકવિંશતિમા ચૈષા નામ્ના વૈતરણી નદી
આ એકવીસમું 'વૈતરણી' નદી નામે ઓળખાય છે.
મૃત્યુકાલે સમુત્પન્ને ધેનું યચ્છંતિ યે નરાઃ
મૃત્યુ સમયે જે પુરુષો ગાય દાન કરે છે,
અદત્ત્વા ગાં ચ યે મર્ત્યા મ્રિયંતે દ્વિજસત્તમ ૬.૨૬.
અને જે મનુષ્યો ગાય આપ્યા વિના મરે છે, હે શ્રેષ્ઠ દ્વિજ,
એતત્તે સર્વમાખ્યાતં યત્પૃષ્ટોઽસ્મિ દ્વિજોત્તમ
હું તને બધું કહી દીધું છે, જે તું પૂછ્યું હતું, હે શ્રેષ્ઠ દ્વિજ.
તસ્માદ્ગચ્છ ગૃહં શીઘ્રં યાવદ્ગાત્રં ન દહ્યતે
એથી, તું તરત જ તારા ઘરે જા, જેટલું વહેલું શકે તેટલું, એ પહેલાં કે તારો દેહ દાઝાય.
બ્રાહ્મણ ઉવાચ યદિ દેવ મયા સમ્યગ્ગંતવ્યં નિજમંદિરમ્
બ્રાહ્મણે કહ્યું: ભગવાન, જો મને સાચે જ મારા ઘરે જવું જ પડે,
તીર્થયાત્રાપરો નિત્યં દેવતાતિથિપૂજકઃ
હંમેશા તીર્થયાત્રા કરતો, દેવતાઓ અને મહેમાનોની પૂજા કરતો,
પરોપકારસંયુક્તો નિત્યં જપપરાયણઃ
હંમેશા પરોપકારમાં લાગેલો અને જપમાં તત્પર રહેતો,
વાપીકૂપતડાગાનિ દેવતાયતનાનિ ચ
જે તળાવ, કૂવા, સરોવર અને દેવમંદિરો બનાવે છે,
હેમંતે વહ્નિદો યઃ સ્યાત્તથા ગ્રીષ્મે જલપ્રદઃ
શિયાળામાં અગ્નિ આપે અને ઉનાળામાં પાણી આપે,
વ્રતોપવાસસંયુક્તઃ શાંતાત્મા વિજિતેંદ્રિયઃ
વ્રત અને ઉપવાસ રાખે, મનથી શાંત અને ઇન્દ્રિયોને જીતેલો હોય,
અન્નપ્રદો નરો યઃ સ્યાદ્વિશેષેણ તિલપ્રદઃ
જે માણસ અન્ન આપે, ખાસ કરીને તલ આપે,
વેદાધ્યયનસંપન્નઃ શાસ્ત્રાસક્તઃ સુમૃષ્ટવાક્ ૬.૨૬.
જેને વેદઅભ્યાસ છે, શાસ્ત્રોમાં રસ છે અને મીઠું બોલે છે,
ન યાતિ નરકં સ્વર્ગે તથા પાપક્રિયારતઃ
જો પાપકર્મમાં રુચિ રાખે તો એવો માણસ ન તો નરક જાય છે, ન તો સ્વર્ગ.
તસ્માદશુભકર્માપિ કર્મણા યેન પાતકમ્
એથી, જે દુષ્કર્મ કરે છે અને જેના કારણે પાપ થાય છે,
તન્મેબ્રૂહિ સુરશ્રેષ્ઠ વ્રતં નિયમમેવ વા
હે દેવોમાં શ્રેષ્ઠ, મને એવું કોઈ વ્રત કે નિયમ કહો,