અસ્તિ ભૂભિતલે ખ્યાતા મધુરાખ્યા મહાપુરી
પૃથ્વી પર એક મહાન નગર છે, જેને મધુરા કહેવાય છે.
તસ્યામાસીદ્દ્વિજશ્રેષ્ઠો ગોકર્ણ ઇતિ વિશ્રુતઃ
એ શહેરમાં ગોકર્ણ નામે એક પ્રસિદ્ધ શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણ રહેતો હતો.
અથાપરોઽસ્તિ તન્નામા તત્ર વિપ્રો વયોઽન્વિતઃ
અને ત્યાં બીજો પણ એ જ નામ ધરાવતો વૃદ્ધ બ્રાહ્મણ હતો.
કસ્યચિત્ત્વથકાલસ્ય યમઃ પ્રાહ સ્વકિંકરમ્
કેટલાંક સમય પછી, યમરાજે પોતાના દૂતને કહ્યું.
અદ્ય ગચ્છ દ્રુતં દૂત મથુરાખ્યાં મહાપુરીમ્
આજે તું ઝડપથી મથુરા નામની મહાન નગરીમાં જઈને સંદેશ આપ.
તસ્યાયુષઃ ક્ષયો જાતો મધ્યાહ્નેઽદ્યતને દિને .
આજના દિવસે બપોરે એનું આયુષ્ય પૂર્ણ થયું છે.
વિભ્રમાદાનયામાસ ગોકર્ણં ચ ચિરાયુષમ્
ભૂલથી લાંબું આયુષ્ય ધરાવતા ગોકર્ણને લઈ આવ્યો હતો.
તતઃ કોપપરીતાત્મા યમઃ પ્રોવાચ કિંકરમ્
પછી ક્રોધથી ભરાયેલા યમરાજે પોતાના સેવકને કહ્યું.
તસ્માત્પ્રાપય તત્રૈવ યાવદસ્ય ચ બન્ધુભિઃ ૬.૨૬.
એથી, તું એને અને એના સગાંને તરત જ ત્યાં લઈ જા.
બ્રાહ્મણ ઉવાચ નાહં તત્ર ગમિષ્યામિ દિષ્ટ્યા પ્રાપ્તોસ્મિ તેંઽતિકમ્
બ્રાહ્મણે કહ્યું: હું ત્યાં નહિ જાઉં; ભાગ્યે કરીને હું તારી પાસે આવ્યો છું.
આયુઃશેષેણ વિપ્રેન્દ્ર પૂર્ણેનાથ ત્યજામિ ન
હે શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણ, જયાં સુધી મારું આયુષ્ય પૂર્ણ નથી થતું, ત્યાં સુધી હું એને છોડતો નથી.
તત એવ હિ મે નામ ધર્મરાજ ઇતિ સ્મૃતમ્
આજ કારણથી જ મને ધર્મરાજા નામે ઓળખવામાં આવું છું.
તસ્માદ્ગચ્છ ગૃહં વિપ્ર યાવદ્ગાત્રં ન દહ્યતે
એથી, હે બ્રાહ્મણ, તું તારા શરીરનું દાહ ન થયું હોય ત્યાં સુધી ઘેર જા.
પ્રાર્થયસ્વ મનોઽભીષ્ટં વરં બ્રાહ્મણસત્તમ
હે શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણ, તારી મનપસંદ ઈચ્છા પૂછી લે.
તન્મમાચક્ષ્વ પૃચ્છામિ વરશ્ચૈષ ભવેન્મમ
મને આ વાત કહેજે, હું તને પૂછું છું—અને એ જ મારી ઈચ્છા ગણજે.
એતે યે નરકા રૌદ્રાઃ સેવિતાઃ પાપકર્મભિઃ
આ ભયાનક નરકો પાપી કર્મો કરનારાઓ માટે છે.
કૃત્સ્નશઃ કથિતું શક્યા નૈવવર્ષશતૈરપિ
એ બધાનું વર્ણન તો સો વર્ષ પણ થાય તોય શક્ય નથી.
કીર્તયિષ્યામિ તેષાં તે પ્રાધાન્યેન દ્વિજોત્તમ
હે શ્રેષ્ઠ દ્વિજ, હું તને એના મુખ્ય નરકોનું વર્ણન કરીશ.
આદ્યોઽયં રૌરવો નામ નરકો દ્વિજસત્તમ ૬.૨૬.
હે શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણ, એમાં પહેલો નરક રૌરવ નામે ઓળખાય છે.
હા માતસ્તાત પુત્રેતિ પ્રકુર્વંતિ સુદારુણમ્
ત્યાં લોકો ભયાનક રીતે 'હાય મા! હાય પિતા! હાય પુત્ર!' એમ રડતા હોય છે.
દ્વિતીય એષ વિપ્રેંદ્ર મહારૌરવસંજ્ઞિતઃ
બીજો નરક મહારૌરવ કહેવાય છે, હે શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણ.
રોરૂયમાણૈર્દાહાર્તૈઃ પચ્યમાનૈ ર્હવિર્ભુજા
ત્યાં દુઃખી, દાઝતા અને રડતા જીવોને ભયાનક પ્રાણીઓ ઉકાળી અને ભક્ષે છે.
તૃતીયોંઽધતમોનામ નરકઃ સુભયાવહઃ
ત્રીજું નરક અંધતમ નામે ઓળખાય છે, જે ભયજનક છે.
દુષ્ટેન ચક્ષુષા દૃષ્ટાઃ પરદારા નરાધમૈઃ
જે નરાધમો દુષ્ટ નજરે પરસ્ત્રીઓ તરફ જુએ છે—
ચતુર્થોઽયં પ્રતપ્તાખ્યો નરકઃ સંપ્રકીર્તિતઃ
આ ચોથું નરક પ્રતિપ્ત નામે ઓળખાય છે.
યૈઃ કૃતા સતતં નિંદા ગુરુદેવતપસ્વિ નામ્
જે લોકો ગુરુ, દેવતા અને તપસ્વીઓની હંમેશા નિંદા કરે છે, તેમના માટે છે.
એષોઽન્યઃ પંચમો નામ સુપ્રસિદ્ધો વિદારકઃ
આ બીજું, પાંચમું નરક, વિદારક નામે સારી રીતે જાણીતું છે.
પ્રાણાંતિકં પુરા દત્તં યૈર્દુઃખં પ્રાણિનાં નરૈઃ ૬.૨૬.
જે મનુષ્યોએ ક્યારેક જીવંત પ્રાણીઓએ ભારે દુઃખ આપ્યું છે—
બીભત્સુરિતિ વિખ્યાતઃ સપ્તમો નરકાધમઃ
સાતમું નરક બીભત્સુ નામે કુપખ્યાત છે.
રાજગામિ ચ પૈશુન્યં યૈઃ કૃતં સુદુરાત્મભિઃ
જે દુષ્ટહૃદય લોકો રાજાને ચગલખોરી કરે છે—