તસ્માત્સર્વ પ્રયત્નેન સ્નાનં તત્ર સમાચરેત
આથી, દરેક રીતે પુરુષાર્થ કરીને ત્યાં સ્નાન કરવું જોઈએ.
વિષ્ણોઃ પદસ્ય સંપ્રાપ્તે અયને દક્ષિણોત્તરે
જ્યારે વિષ્ણુના પગલાંનો સમય આવે, એટલે કે જ્યારે સુર્ય દક્ષિણ કે ઉત્તર દિશામાં ફરતો હોય,
તત્કેન વિધિના સૂત મન્ત્રૈશ્ચ વદ સત્વરમ્
હે સૂતજી, એ સમયે કયા વિધિથી અને કયા મંત્રો વડે કરવું, એ મને જલ્દી કહો.
દક્ષિણે ચોત્તરે ચાપિ સંપ્રાપ્તે ચાયનદ્વયે
દક્ષિણ અને ઉત્તર બંને અયન આવે ત્યારે,
ષણ્માસાભ્યંતરે મૃત્યુર્યદ્યકસ્માદ્ભવેન્મમ
અને જો એ છ મહિના વચ્ચે અચાનક મને મૃત્યુ આવી જાય,
એવં પ્રોચ્ય હરિં પશ્ચાત્પૂજયેદ્બ્રાહ્મણાંસ્તતઃ
આ રીતે કહ્યા પછી, પહેલા હરિની અને પછી બ્રાહ્મણોની પૂજા કરવી.
તદ્વોઽહં સંપ્રવક્ષ્યામિ ગંગામાહાત્મ્યસંભવમ્
હવે હું તમને ગંગાના મહિમાનું મૂળ કહું છું.
ચમત્કારપુરે વિપ્રઃ પુરાસીત્સંશિતવ્રતઃ
ચમત્કારપુર નામના શહેરમાં એક બ્રાહ્મણ હતો, જે કઠોર વ્રત પાળતો હતો.
સ યદા યૌવનોપેતસ્તદા વેશ્યાનુરાગકૃત્
જ્યારે એ યુવાન થયો, ત્યારે એ વેશ્યાના પ્રેમમાં પડી ગયો.
સ કદાચિન્નિશીથેઽથ તૃષાર્તશ્ચ સમુત્થિતઃ
એક વખત, મધ્યરાત્રિએ, જ્યારે એને તરસ લાગી, ત્યારે એ ઊઠ્યો.
અથ સા સલિલભ્રાંત્યા કરકં મદ્યસંભવમ્
પછી, એ સ્ત્રીએ પાણી સમજીને ભૂલથી એને દારૂ આપ્યું.
મુખમધ્યગતે મદ્યે સોઽપિ તાં કોપસંયુતઃ
જ્યારે દારૂ એની મોઢે પહોંચી, ત્યારે એ ગુસ્સાથી ભરાઈ ગયો.
કિમિદંકિમિદં પાપે ત્વયા કર્મ વિગર્હિતમ્
'આ શું, આ શું, હે પાપી સ્ત્રી? તું કયું નિંદનીય કામ કર્યું?'
બ્રાહ્મણ્યમદ્ય મે નષ્ટં મદ્યપાનાદસંશયમ્
'આજે તો દારૂ પીવાથી મારો બ્રાહ્મણપણો નિશ્ચયે નષ્ટ થયો.'
એવમુક્ત્વા વિનિષ્ક્રમ્ય તદ્ગૃહાદ્દુઃખસંયુતઃ
આ રીતે કહીને, એ દુઃખી થઈને એ ઘર છોડીને બહાર નીકળી ગયો.
તતઃ પ્રભાતવેલાયાં સ્નાત્વા વસ્ત્રસમન્વિતઃ ૬.૨૫.
પછી, પ્રભાતે સ્નાન કરીને અને સ્વચ્છ વસ્ત્ર પહેરીને,
સંપ્રાપ્તો વિપ્રમુખ્યાનાં સભા યત્ર વ્યવસ્થિતા
એ મહાન બ્રાહ્મણોની સભામાં પહોંચ્યો, જ્યાં બધા ભેગા થયા હતા.
અથાસૌ પ્રણિપત્યોચ્ચૈઃ પ્રોવાચ દ્વિજસત્તમાન્
પછી, એણે નમસ્કાર કરીને, ઉંચે અવાજે એ શ્રેષ્ઠ દ્વિજોને કહ્યું.
અથ તે ધર્મશાસ્ત્રાણિ પ્રવિચાર્ય પુનઃપુનઃ
પછી ધર્મશાસ્ત્રોનું વારંવાર વિચારીને, સારી રીતે વિચાર કર્યો.
અજ્ઞાનાજ્જ્ઞાનતો વાપિ સુરાં ચેદ્બ્રાહ્મણઃ પિબેત્
જો બ્રાહ્મણ અજાણતા કે જાણતા દારૂ પી જાય,
સ ત્વં વાંછસિ ચેચ્છુદ્ધિમગ્નિવર્ણં ઘૃતં પિબ
તારે શુદ્ધિ ઈચ્છવી હોય તો અગ્નિથી સ્પર્શેલું ઘી પી.
સ તથેતિ પ્રતિજ્ઞાય ઘૃતમાદાય તત્ક્ષણાત્
એણે 'હા' કહ્યું અને તત્કાળ ઘી લઈ લીધું.
તાવત્તસ્ય પિતા પ્રાપ્તઃ શ્રુત્વા વાર્તાં સભાર્યકઃ અશ્રુપૂર્ણેક્ષણો દીનો વાષ્પગદ્ગદયા ગિરા
એ સમયે, એના પિતા પત્ની સાથે સમાચાર સાંભળી આવ્યા; તેમની આંખોમાં આંસુ હતા, મન દુ:ખી હતું અને અવાજ રડવાથી અડખમ હતો.
સંચિન્ત્ય ધર્મશાસ્ત્રાણિ વિચાર્ય ચ પુનઃ પુનઃ ૬.૨૫.
ધર્મશાસ્ત્રોનું વારંવાર મનન કરીને, ફરીથી વિચાર કર્યો.
નાન્યદસ્તિ સુરાપાને પ્રાયશ્ચિત્તં દ્વિજન્મનામ્
દ્વિજાતિઓ માટે દારૂ પીવાથી બીજું કોઈ પ્રાયશ્ચિત્ત નથી.
તતઃ સ સ્વસુતં પ્રાહ નૈવ ત્વં કર્તુમર્હસિ
પછી એણે પોતાના પુત્રને કહ્યું, 'તું આવું કરવું નહીં.'
તતઃ શુદ્ધિં સમાપ્નોષિ ક્રમાન્નિયમસંયુતઃ
પછી નિયમ પ્રમાણે એક પછી એક પગલાં લઈ શુદ્ધિ મળે છે.
ન બ્રાહ્મણસમાદિષ્ટં પ્રાયશ્ચિત્ત વિશુદ્ધયે
બ્રાહ્મણે જે પ્રાયશ્ચિત્ત નક્કી કર્યું ન હોય, એ શુદ્ધિ માટે નથી.
તસ્માત્કાર્યો મયા તાત મૌંજીહોમો ન સંશયઃ
એથી, બેટા, મને મૌંજીહોમ કરવો જ પડશે, એમાં કોઈ શંકા નથી.
યન્મયા તુ કૃતં બાલ્યે તત્સર્વં ક્ષંતુમર્હસિ
બાળપણમાં મેં જે કર્યું, એ બધું તું માફ કરવું.