પ્રાપ્તે પ્રસવકાલે તુ યા જલં પ્રાશયિષ્યતિ
જ્યારે પ્રસૂતિનો સમય આવશે, ત્યારે જે તેને પાણી પીવડાવશે—
દિતિરુવાચ તવોચ્છેદાય દેવેશ યાચિતઃ પ્રાઙ્મયા હરઃ
દિતિએ કહ્યું: દેવોના સ્વામી, હું તો પહેલાં તમારી વિનાશ માટે હર પાસેથી માગ્યું હતું.
ત્વયા ચૈકોનપંચાશત્પ્રકારઃ સ વિનિર્મિતઃ
પણ, તમે તેને એકાવન રીતે રચ્યો.
યજ્ઞભાગસ્ય ભોક્તારો દિતેઃ શક્રસ્ય શાસનાત્
દિતિના પુત્રો યજ્ઞના ભાગ ભોગવશે, એ ઇન્દ્રના આદેશથી થશે.
અથ પ્રાહ સહસ્રાક્ષો દેવાચાર્યં બૃહસ્પતિમ્
પછી હજારો આંખો ધરાવનાર ઇન્દ્રે દેવગુરુ બૃહસ્પતિને કહ્યું.
લિંગં સંસ્થાપયામાસ સ્વયમેવ દ્વિજોત્તમાઃ
તેણે પોતે જ ત્યાં લિંગની સ્થાપના કરી, હે શ્રેષ્ઠ દ્વિજો.
ત્રિકાલં પૂજયામાસપુષ્પધૂપાનુલેપનૈઃ
તેણે ત્રણ વખત ફૂલ, ધૂપ અને ચંદનથી પૂજા કરી.
તતો વર્ષસહસ્રાંતે તુષ્ટસ્તસ્ય મહેશ્વરઃ
પછી હજાર વર્ષ પૂરા થતાં મહેશ્વરે તેની પર પ્રસન્નતા દર્શાવી.
માતુર્દ્રોહકૃતં પાપં યાતુ મે ત્રિપુરાંતક પૂજયિષ્યંતિ સદ્ભક્ત્યા સ્નાનં કૃત્વા સમાહિતાઃ
હે ત્રિપુરાંતક, માતાને દુઃખ આપવાથી થયેલું પાપ મારો છૂટે; જે લોકો સ્નાન કરીને, એકાગ્રતાથી અને સાચી ભક્તિથી પૂજા કરશે—
સૂત ઉવાચ સ તથેતિ પ્રતિજ્ઞાય જગામાદર્શનં હરઃ
સૂતે કહ્યું: હરે એવું વચન આપીને અદૃશ્ય થઈ ગયો.
એવં તત્ર સમુત્પન્નં તીર્થં તદ્બાલમંડનમ્ ॥। સ્વામિદ્રોહકૃતાત્પાપાન્મુચ્યંતે યત્ર માનવાઃ
એ રીતે ત્યાં બાલમંડન નામનું તીર્થ પ્રગટ્યું; ત્યાં સ્વામીની અવગણના કરવાથી થયેલા પાપમાંથી લોકો મુક્ત થાય છે.
એતદ્વઃ સર્વમાખ્યાતં બાલમંડનસંભવમ્
તમને બાલમંડન ઉત્પત્તિ વિશે બધું કહી દીધું છે.
આશ્વિનસ્ય સિતે પક્ષે દશમ્યાદિ યથાક્રમમ્
આશ્વિન માસના શુક્લ પક્ષમાં દશમીથી ક્રમશઃ—
તીર્થાનાં સ હિ સર્વેષાં સ્નાનજં લભતે ફલમ્ ૬.૨૨.
ત્યાં બધા તીર્થોમાં સ્નાન કર્યાનું ફળ મળે છે.
તસ્મિન્કાલે સહસ્રાક્ષઃ સમાગચ્છતિ ભૂતલે
એ સમયે હજારો આંખો ધરાવનાર ઇન્દ્ર પૃથ્વી પર આવે છે.
યાવદ્ભૂમિતલે શક્રસ્તિષ્ઠત્યેવં દ્વિજોત્તમાઃ
જ્યાં સુધી ઇન્દ્ર પૃથ્વી પર રહે છે, હે શ્રેષ્ઠ દ્વિજો—
તસ્માત્સર્વપ્રયત્નેન તસ્મિન્કાલે વિશેષતઃ
એટલે દરેક રીતે, ખાસ કરીને એ સમયે, પુરા પ્રયત્નથી કરવું જોઈએ.
અત્ર શ્લોકૌ પુરા ગીતૌ નારદૈન સુર ષિંણા
અહીં દેવતાઓ અને ઋષિઓમાં નારદે પહેલાં ગાયેલાં શ્લોકો છે:
બાલમંડનકે સ્નાત્વા શક્રેશ્વરમથેક્ષયેત્ સ પાપૈર્મુચ્યતે સર્વૈરાજન્મમરણાદ્ભુવિ
બાળામંડન ખાતે સ્નાન કરીને, પછી શક્રેશ્વરનું દર્શન કરવું જોઈએ; એથી, રાજા, મનુષ્ય ભૂમિ પર જન્મ અને મૃત્યુથી તથા બધા પાપોથી મુક્ત થાય છે.
પ્રભાવાત્તસ્ય તીર્થસ્ય સત્યમેતદ્દ્વિજોત્તમાઃ
એ તીર્થની શક્તિથી, આ વાત સાચી છે, હે શ્રેષ્ઠ દ્વિજો.
સૂત ઉવાચ અસ્તિ પુણ્યતમં ખ્યાતં સમસ્તે ધરણીતલે । તત્ર યે માનવાસ્તીર્થે સમ્યક્છ્રદ્ધાસમન્વિતાઃ
સૂતાએ કહ્યું: ધરતી પર એક પવિત્ર સ્થાન છે, જે ખૂબ પ્રસિદ્ધ છે; ત્યાં, જે મનુષ્યો સાચી શ્રદ્ધાથી એ તીર્થમાં જાય છે—
મધ્યે સ્થિતે ન તે યાંતિ તિર્યગ્યોનૌ કથંચન
ત્યાં રહેતા, તેઓ ક્યારેય નીચી યોનિમાં નથી જતા.
કૃતઘ્ના નાસ્તિકાશ્ચૌરા મર્યાદાભેદકાસ્તથા વિમાનવરમારૂઢાઃ સ્તૂયમાનાશ્ચ કિંનરૈઃ
અહોભાગ્ય, નાસ્તિક, ચોર અને મર્યાદા તોડનારા પણ, કિનરોએ વખાણેલા ઉત્તમ વિમાનમાં ચઢે છે.
કિં પ્રભાવં સમાચક્ષ્વ પરં કૌતૂહલં હિ નઃ
એ તીર્થની કેવી શક્તિ છે? અમને બહુ ઉત્સુકતા છે, કૃપા કરીને કહો.
નાનાવિહંગસંઘુષ્ટે નાનાવૃક્ષસમાકુલે
એ તીર્થ અનેક પક્ષીઓના ઝૂંડથી અને વિવિધ વૃક્ષોથી ભરેલું છે.
સમાયાતા મહારૌદ્રા લુબ્ધ કાશ્ચાપપાણયઃ
ત્યાં ભયાનક અને લોભી શિકારી, દુષ્ટ શસ્ત્રો લઈને આવ્યા.
એતસ્મિન્નંતરે દૃષ્ટં મૃગયૂથં તરોરધઃ
એ સમયે, એક ઝાડ નીચે હરણોનો ઝૂંડ દેખાયો.
અથ તાઁલ્લુબ્ધકાન્દૃષ્ટ્વા દૂરતોઽપિ ભયાતુરાઃ
પછી, દૂરથી જ શિકારીઓને જોઈને, એ હરણો ડરી ગયા.
અથ તે સન્નિધૌ દૃષ્ટ્વા ગંભીરં સલિલાશયમ્ ૬.૨૩.
પછી, નજીકમાં ઊંડું પાણીનું તળાવ જોઈને,
તતસ્તત્સલિલસ્યાંતસ્તે મૃગાઃ સર્વ એવ હિ
બધા હરણો એ પાણીમાં પ્રવેશ્યા.