પિતા તવ મયા દૃષ્ટઃ સાક્ષાદ્દશરથઃ સ્વયમ્ ૬.૨૦.
તમારા પિતા દશરથને મેં પોતે પોતાની આંખે જોયા છે.
પિતુઃ પિતામહોઽન્યસ્ય તૃતીયસ્ય રઘૂત્તમ
તમારા પિતાના પિતાને અને બીજાને પણ, ત્રીજાને, હે રઘુકુલના શ્રેષ્ઠ.
બ્રાહ્મણાનાં મયા દૃષ્ટાઃ શરીરસ્થાઃ સુહર્ષિતાઃ
બ્રાહ્મણોને મેં તેમના શરીરમાં આનંદિત જોઈ છે.
તતો ઽહં લજ્જયા નષ્ટા દૃષ્ટ્વા શ્વશુરસંગમાન્
માટે, મારા સસરાઓના મેળાપને જોઈને હું શરમથી છુપાઈ ગઈ.
તથા ખાદ્યાનિ લેહ્યાનિ ચોષ્યાણિ ચ વિશેષતઃ ભક્ષયિષ્યતિ દત્તાનિ સ્વહસ્તેન મયા વિભો
આ રીતે, ખાવાની, ચાટવાની અને ચૂસવાની જે વસ્તુઓ છે, એ ખાસ કરીને મેં મારા હાથથી આપી છે, હે સ્વામી, અને એ ભોજન લેવાશે.
એતસ્માત્કારણાન્નષ્ટા ત્વત્સમીપાદહં વિભો
આ કારણથી, હે સ્વામી, હું તમારી પાસે થી અદૃશ્ય થઈ ગઈ છું.
તચ્છ્રુત્વા સંપ્રહૃષ્ટાત્મા રામો રાજીવલોચનઃ
આ સાંભળીને કમળ જેવી આંખો ધરાવનારા રામજીના મનમાં આનંદ છલકાયો.
તતો ભુક્ત્વા સ્વયં રામો લક્ષ્મણેન સમન્વિતઃ
પછી રામજી લક્ષ્મણ સાથે પોતે જ ભોજન લીધું.
પ્રોવાચ લક્ષ્મણં વત્સ પર્ણાન્યાસ્તીર્ય ભૂતલે
રામજી લક્ષ્મણને બોલ્યા: 'બાળક, જમીન પર પાંદડાં પાથરી દે.'
તતઃ કોપપરીતાત્મા સૌમિત્રિઃ પ્રાહ રાઘવમ્
પછી સૌમિત્ર લક્ષ્મણ ગુસ્સાથી ભરાઈને રાઘવને કહ્યું.
તથાઽન્યદપિ યત્કિંચિત્કર્મ સ્વલ્પમપિ પ્રભો ॥ ૬.૨૦.
અને, હે પ્રભુ, બીજું પણ કોઈ કામ હોય, ભલે એ નાનું હોય,
પ્રેષ્યત્વેન રઘુશ્રેષ્ઠ સત્યમેતન્મયોદિતમ્ અપિ સ્વલ્પતરં રામ મયા ત્વં કિં કરિષ્યસિ
હે રઘુવંશના શ્રેષ્ઠ, હું દાસ બની રહ્યો છું એ વાત સાચી છે; રામજી, તમે મને નાનામાં નાનું પણ શું કરાવશો?
તસ્ય તદ્વચનં શ્રુત્વા વિકૃતં ચાપિ રાઘવઃ
લક્ષ્મણના એ શબ્દો સાંભળીને અને રાઘવનું બદલાયેલું ચહેરું જોઈને,
તતઃ સ્વયં સમુત્થાય કૃત્વા સ્વા સ્તરકં શુભમ્
પછી રામજી પોતે ઊભા રહીને પોતાનું શુદ્ધ શયનપથ તૈયાર કર્યું.
લક્ષ્મણોઽપિ વિદૂરસ્થઃ કોપસંરક્તલોચનઃ
લક્ષ્મણ પણ દૂર ઊભો રહ્યો, ગુસ્સાથી આંખો લાલ થઈ ગઈ હતી.
હત્વૈનં રાઘવં સુપ્તં સીતાં પત્નીં વિધાય ચ
તેના મનમાં આવું વિચારો આવ્યો કે, રાઘવ સુતો હોય ત્યારે તેને મારી નાખીશ અને સીતા ને પત્ની બનાવી લઉં.
એવં ચિંતયતસ્તસ્ય બહુધા લક્ષ્મણસ્ય સા
આ રીતે લક્ષ્મણના મનમાં અનેક વિચારો આવતા,
ન તસ્ય નિશ્ચયો જજ્ઞે તસ્મિન્કૃત્યે કથંચન
પણ એ કામ વિશે તે કોઈ નિશ્ચય પર આવી શક્યો નહીં.
તતઃ પ્રભાતે વિમલે કૃતપૂર્વાહ્ણિકક્રિયઃ
પછી સવારે, શુદ્ધ મનથી સવારની ક્રિયા કરી,
લક્ષ્મણોઽપિ ધનુઃ સજ્યં કૃત્વા સંધાય સાયકમ્
લક્ષ્મણે પણ ધનુષ તૈયાર કરી તીણ ચડાવ્યું.
તતો ગોકર્ણમાસાદ્ય પ્રણમ્ય ચ મહેશ્વરમ્ ૬.૨૦.
પછી ગોકર્ણ પહોંચીને મહેશ્વરને નમસ્કાર કર્યો.
બાષ્પપર્યાકુલાક્ષશ્ચ વ્રીડયાઽધોમુખઃ સ્થિતઃ
તેના આંખોમાં આંસુ ભરાઈ ગયા અને શરમથી માથું નીચે કરી ઊભો રહ્યો.
કુરુ મે નિગ્રહં નાથ સ્વામિદ્રોહસમુદ્ભવમ્
હે નાથ, મારા સ્વામી વિરુદ્ધ ઉઠેલો દુર્ભાવ દબાવી દો.
ઉત્તરાણિ વિરુદ્ધાનિ તવ દત્તાનિ ભૂરિશઃ
હે ભૂરિધન, તમને ઘણીવાર વિરુદ્ધ સૂચનાઓ આપવામાં આવી છે.
તતશ્ચ તં પરિષ્વજ્ય રામોઽપિ નિજબાંધવમ્
પછી રામે પોતાના સગાને હૃદયથી ભેટી લીધો.
ન તે ત્વન્યઃ પ્રિયઃ કશ્ચિન્માં મુક્ત્વા વેદ્મ્યહં સ્ફુટમ્
તારી સિવાય બીજું કોઈ મને એટલું પ્રિય નથી, એ હું સ્પષ્ટ જાણું છું.
પ્રાણત્યાગં કરિષ્યામિ વહ્નાવાત્મવિશુદ્ધયે
હું આત્માની શુદ્ધિ માટે અગ્નિમાં પ્રાણ ત્યાગી દઈશ.
રામલક્ષ્મણયોરેવં વદતોસ્તત્ર કાનને
એ જંગલમાં રામ અને લક્ષ્મણ આ રીતે વાત કરતાં હતાં,
તતઃ પ્રણમ્ય તં રામઃ સીતાલક્ષ્મણસંયુતઃ
પછી રામે, સીતાજી અને લક્ષ્મણ સાથે, તેને વંદન કર્યું.
માર્કંડેય ઉવાચ પ્રભાસાદહમાયાતઃ સાંપ્રતં રઘુનંદન
માર્કંડેયએ કહ્યું: હે રઘુનંદન, હું પ્રભાસથી અત્યારે અહીં આવ્યો છું.