તતશ્ચ કુતપે પ્રાપ્તે કાલે તે દ્વિજસત્તમાઃ
પછી કૂટપ સમય આવ્યો ત્યારે, હે શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણો,
એતસ્મિન્નંતરે સીતા પ્લક્ષવૃક્ષાંતરે સ્થિતા ૬.૨૦.૨૦ સ તાં સીતેતિ સીતેતિ વ્યાહૃત્યાથ મુહુર્મુહુઃ
એ વચ્ચે, સીતા પલાશના વૃક્ષ વચ્ચે ઊભી રહી; અને તે વારંવાર બોલાવતો રહ્યો, 'સીતા! સીતા!'
વત્સ લક્ષ્મણ શુશ્રૂષાં વિપ્રાણાં શ્રાદ્ધસંભવામ્
પ્યારા લક્ષ્મણ, શ્રાદ્ધના વિધિમાં બ્રાહ્મણોની સેવા કર.
બાઢમિત્યેવ સંપ્રોક્તો લક્ષ્મણઃ શુભલક્ષણઃ
લક્ષ્મણે, શુભ લક્ષણો ધરાવતા, 'જરૂર' એમ જવાબ આપ્યો.
તતો નિર્વર્તિતે શ્રાદ્ધે બ્રાહ્મણેષુ ગતેષ્વથ
પછી, જ્યારે શ્રાદ્ધ પૂર્ણ થયું અને બ્રાહ્મણો ચાલ્યા ગયા,
તાં દૃષ્ટ્વા રાઘવઃ સીતાં કોપસંરક્તલોચનઃ
સીતાને જોઈને, રાઘવના આંખોમાં ગુસ્સાથી લાલાશ આવી ગઈ.
આયાતેષુ દ્વિજાતેષુ શ્રાદ્ધકાલ ઉપસ્થિતે
જ્યારે બ્રાહ્મણો આવ્યા અને શ્રાદ્ધનો સમય આવ્યો,
નૈતદ્યુક્તં કુલસ્ત્રીણાં વિશેષાદત્ર કાનને
આવું વર્ગીય સ્ત્રીઓ માટે યોગ્ય નથી, ખાસ કરીને આ જંગલમાં.
તસ્ય તદ્વચનં શ્રુત્વા ભીતા સા જનકોદ્ભવા
એના શબ્દો સાંભળી, જનકની દીકરી ડરી ગઈ.
ન મામર્હસિ કાર્યેઽસ્મિન્ગર્હિતું રઘુસત્તમ
હે રઘુકુલના શ્રેષ્ઠ, તમે મને આ બાબતમાં દોષ ન આપો.
પિતા તવ મયા દૃષ્ટઃ સાક્ષાદ્દશરથઃ સ્વયમ્ ૬.૨૦.
તમારા પિતા દશરથને મેં પોતે પોતાની આંખે જોયા છે.
પિતુઃ પિતામહોઽન્યસ્ય તૃતીયસ્ય રઘૂત્તમ
તમારા પિતાના પિતાને અને બીજાને પણ, ત્રીજાને, હે રઘુકુલના શ્રેષ્ઠ.
બ્રાહ્મણાનાં મયા દૃષ્ટાઃ શરીરસ્થાઃ સુહર્ષિતાઃ
બ્રાહ્મણોને મેં તેમના શરીરમાં આનંદિત જોઈ છે.
તતો ઽહં લજ્જયા નષ્ટા દૃષ્ટ્વા શ્વશુરસંગમાન્
માટે, મારા સસરાઓના મેળાપને જોઈને હું શરમથી છુપાઈ ગઈ.
તથા ખાદ્યાનિ લેહ્યાનિ ચોષ્યાણિ ચ વિશેષતઃ ભક્ષયિષ્યતિ દત્તાનિ સ્વહસ્તેન મયા વિભો
આ રીતે, ખાવાની, ચાટવાની અને ચૂસવાની જે વસ્તુઓ છે, એ ખાસ કરીને મેં મારા હાથથી આપી છે, હે સ્વામી, અને એ ભોજન લેવાશે.
એતસ્માત્કારણાન્નષ્ટા ત્વત્સમીપાદહં વિભો
આ કારણથી, હે સ્વામી, હું તમારી પાસે થી અદૃશ્ય થઈ ગઈ છું.
તચ્છ્રુત્વા સંપ્રહૃષ્ટાત્મા રામો રાજીવલોચનઃ
આ સાંભળીને કમળ જેવી આંખો ધરાવનારા રામજીના મનમાં આનંદ છલકાયો.
તતો ભુક્ત્વા સ્વયં રામો લક્ષ્મણેન સમન્વિતઃ
પછી રામજી લક્ષ્મણ સાથે પોતે જ ભોજન લીધું.
પ્રોવાચ લક્ષ્મણં વત્સ પર્ણાન્યાસ્તીર્ય ભૂતલે
રામજી લક્ષ્મણને બોલ્યા: 'બાળક, જમીન પર પાંદડાં પાથરી દે.'
તતઃ કોપપરીતાત્મા સૌમિત્રિઃ પ્રાહ રાઘવમ્
પછી સૌમિત્ર લક્ષ્મણ ગુસ્સાથી ભરાઈને રાઘવને કહ્યું.
તથાઽન્યદપિ યત્કિંચિત્કર્મ સ્વલ્પમપિ પ્રભો ॥ ૬.૨૦.
અને, હે પ્રભુ, બીજું પણ કોઈ કામ હોય, ભલે એ નાનું હોય,
પ્રેષ્યત્વેન રઘુશ્રેષ્ઠ સત્યમેતન્મયોદિતમ્ અપિ સ્વલ્પતરં રામ મયા ત્વં કિં કરિષ્યસિ
હે રઘુવંશના શ્રેષ્ઠ, હું દાસ બની રહ્યો છું એ વાત સાચી છે; રામજી, તમે મને નાનામાં નાનું પણ શું કરાવશો?
તસ્ય તદ્વચનં શ્રુત્વા વિકૃતં ચાપિ રાઘવઃ
લક્ષ્મણના એ શબ્દો સાંભળીને અને રાઘવનું બદલાયેલું ચહેરું જોઈને,
તતઃ સ્વયં સમુત્થાય કૃત્વા સ્વા સ્તરકં શુભમ્
પછી રામજી પોતે ઊભા રહીને પોતાનું શુદ્ધ શયનપથ તૈયાર કર્યું.
લક્ષ્મણોઽપિ વિદૂરસ્થઃ કોપસંરક્તલોચનઃ
લક્ષ્મણ પણ દૂર ઊભો રહ્યો, ગુસ્સાથી આંખો લાલ થઈ ગઈ હતી.
હત્વૈનં રાઘવં સુપ્તં સીતાં પત્નીં વિધાય ચ
તેના મનમાં આવું વિચારો આવ્યો કે, રાઘવ સુતો હોય ત્યારે તેને મારી નાખીશ અને સીતા ને પત્ની બનાવી લઉં.
એવં ચિંતયતસ્તસ્ય બહુધા લક્ષ્મણસ્ય સા
આ રીતે લક્ષ્મણના મનમાં અનેક વિચારો આવતા,
ન તસ્ય નિશ્ચયો જજ્ઞે તસ્મિન્કૃત્યે કથંચન
પણ એ કામ વિશે તે કોઈ નિશ્ચય પર આવી શક્યો નહીં.
તતઃ પ્રભાતે વિમલે કૃતપૂર્વાહ્ણિકક્રિયઃ
પછી સવારે, શુદ્ધ મનથી સવારની ક્રિયા કરી,
લક્ષ્મણોઽપિ ધનુઃ સજ્યં કૃત્વા સંધાય સાયકમ્
લક્ષ્મણે પણ ધનુષ તૈયાર કરી તીણ ચડાવ્યું.