તતસ્તસ્ય નરેન્દ્રસ્ય વ્યસનં સૈન્યસંભવમ્
પછી એ રાજાને પોતાની સેના તરફથી મોટી મુશ્કેલી આવી.
અથ તે તાપસાઃ સર્વે સ ચ રાજા સસેવકઃ
પછી બધા તપસ્વીઓ અને રાજા પોતાના સેવકો સાથે એકઠા થયા.
તતસ્તેષાં પ્રસુપ્તાનાં સર્વેષાં તત્ર કાનને
પછી જ્યારે બધા જંગલમાં ઊંઘી રહ્યા હતા.
તતઃ સ પ્રાતરુત્થાય કૃતપૂર્વાહ્ણિકક્રિયઃ
પછી સવારે ઉઠીને, રાજાએ સવારની નિયમિત ક્રિયા કરી.
નિજૈસ્તૈઃ સેવકૈઃ સાર્ધં પ્રસ્થિતઃ સ્વપુરીં પ્રતિ
પછી પોતાના સેવકો સાથે પોતાનાં શહેર તરફ નીકળી પડ્યો.
તતો નિજગૃહં પ્રાપ્ય કઞ્ચિ ત્કાલં મહીપતિઃ
પછી પોતાનાં ઘર પહોંચીને, રાજા થોડો સમય ત્યાં રહ્યો.
તચ્ચ કાલેન સંપ્રાપ્ય સ્નાત્વા ધૌતાંબરઃ શુચિઃ ૬.૧૯.
અને થોડા દિવસ પછી, સ્નાન કરીને, સ્વચ્છ વસ્ત્ર પહેરી, શુદ્ધ થયો.
અથાઽસૌ પૃથિવીપાલઃ સ્વપ્નાંતે ચ દદર્શ તમ્ વિમાનવરમારૂઢં સ્તૂયમાનં ચ કિંનરૈઃ
પછી, ઊંઘના અંતે, પૃથ્વીપતિએ તેને દિવ્ય વિમાન પર બેઠેલો અને કિન્નરો દ્વારા વખાણાતો જોયો.
સ્વસ્તિ તેઽસ્તુ ગમિષ્યામિ સાંપ્રતં ત્રિદિવા લયમ્
'તને શુભકામનાઓ, હવે હું દેવલોક જઇશ.'
તતઃ સ પ્રાતરુત્થાય હર્ષાવિષ્ટો મહીપતિઃ ૧૩ સોઽપિ તેનૈવ રૂપેણ તસ્ય સંદર્શનં ગતઃ
પછી સવારે ખુશીથી ભરેલો રાજા ઊઠ્યો; એ પણ એ જ રૂપમાં તેની મુલાકાતે ગયો.
તતઃ પ્રાતસ્તૃતીયેઽહ્નિ કૃતઘ્નસ્ય મહીપતિઃ
પછી ત્રીજા દિવસે સવારે, એ અકૃતજ્ઞ રાજા.
તતઃ સોઽપિ સમાયાતસ્તસ્ય સ્વપ્ને મહીપતેઃ
પછી એ પણ એ રાજાના સ્વપ્નમાં આવ્યો.
ન મે ગતિર્મહારાજ સંજાતા પાપકર્મિણઃ
હે રાજા, જે માણસે પાપનાં કામ કર્યા હોય, તેને માટે કોઈ માર્ગ મળતો નથી.
તસ્માત્સંજાયતે મુક્તિર્યથા મે પાર્થિવોત્તમ
એટલે, હે શ્રેષ્ઠ રાજા, તમે જે રીતે સમજાવ્યું તેમ મુક્તિ મને મળે છે.
સત્યમેવ પરં બ્રહ્મ સત્યમેવ પરં તપઃ
સાચું બોલવું એજ સર્વોચ્ચ બ્રહ્મ છે; સાચું બોલવું એજ શ્રેષ્ઠ તપ છે.
સત્યેન વાયુ ર્વહતિ સત્યેન તપતે રવિઃ ૬.૧૯.
સત્યના બળે પવન ફૂંકાય છે; સત્યના બળે સૂર્ય તેજ આપે છે.
તીર્થસેવા તપો દાનં સ્વાધ્યાયો ગુરુસેવનમ્
તીર્થની સેવા, તપ, દાન, શાસ્ત્રપાઠ અને ગુરુની સેવા—
સર્વે ધર્મા ધૃતાઃ પૂર્વમેકત્રાઽન્યત્ર ચાપ્યૃતમ્
આ બધા ધર્મો પહેલાં તો જળવાયેલા હતા, પણ બીજે ક્યાંક અસત્ય જ વણાય છે.
તસ્માત્સત્યં પુરસ્કૃત્ય માં તારય મહામતે
એટલે, હે વિદ્વાન, સત્યને આગળ રાખીને મને પાર ઉતારો.
કરોમિ યેન તત્કર્મ યદ્યપિ સ્યાત્સુદુષ્કરમ્ ઃ
કેટલુંયે કઠિન કેમ ન હોય, જે કરવું પડે એ કામ હું જરૂર કરીશ.
આસ્તે પાંસુભિરાચ્છન્નં કલેર્ભીતં ગયાશિરઃ
કળીયુગથી ડરીને ગયાનું શિર ધૂળથી ઢંકાઈને પડ્યું છે.
અધસ્તાત્પ્લક્ષવૃક્ષસ્ય દર્ભસ્થાનૈઃ સમંતતઃ
પ્લક્ષ વૃક્ષની નીચે, ચારેય બાજુ દર્ભના આસનોથી ઘેરાયેલું છે.
તત્ર ગત્વા તિલૈસ્તૈસ્ત્વં તૈઃ શાકૈસ્તૈઃ કુશૈસ્તથા
ત્યાં જઈને, એ તિલ, એ શાકભાજી અને એ કુશ ઘાસ સાથે—
તસ્ય તદ્વચનં શ્રુત્વા સ દીનસ્ય દયાન્વિતઃ
એ દયાળુએ, દુઃખી વ્યક્તિના એ વચન સાંભળી, દયા અનુભવી.
દૃષ્ટ્વા શાકાંસ્તિલાંસ્તાંસ્તુ દર્ભાંસ્તેન યથોદિતાન્
તેના કહેવા પ્રમાણે એ શાક, એ તિલ અને એ દર્ભ ઘાસ જોઈને—
તતઃ કૃતઘ્નમુદ્દિશ્ય શ્રાદ્ધં ચક્રે યથોદિતમ્ ૬.૧૯.૩. વિમાનવરમારૂઢો વિદૂરથમથાઽબ્રવીત્
પછી, કૃતઘ્ન માટે નિયમ મુજબ શ્રાદ્ધ કરીને, તે સુંદર વિમાનમાં ચડીને વિદૂરથાને કહ્યું.
મુક્તોઽહં ત્વત્પ્રસાદાચ્ચ પ્રેતત્વાદ્દારુણાદ્વિભો
હે પ્રભુ, તમારી કૃપાથી હું ભયાનક પ્રેત અવસ્થાથી મુક્ત થયો છું.
પિતૄણાં પુષ્ટિદા નિત્યં ગયાશીર્ષસમુદ્ભવા
ગયાનું જે શિર ત્યાં પ્રગટ્યું, તે હંમેશા પિતૃઓને પોષણ આપે છે.
પ્રેતપક્ષસ્ય દર્શાયાં યસ્તસ્યાં શ્રાદ્ધમાચરેત્
જે ત્યાં પ્રેતપક્ષની અમાવાસ્યાએ શ્રાદ્ધ કરે છે—
કૃંતિતૈશ્ચ તથા દર્ભૈઃ સમ્યક્છ્રદ્ધાસમન્વિતઃ । સ પ્રાપ્નોતિ ફલં કૃત્સ્નં કૃતઘ્નપ્રેતતીર્થતઃ
તિલ અને દર્ભ સાથે, સાચા શ્રદ્ધા સાથે, તે કૃતઘ્ન અને પ્રેત માટેના પવિત્ર સ્થાનનું સંપૂર્ણ ફળ પામે છે.