અથ વ્રીડાસમાયુક્તશ્ચંદ્રસ્તં પ્રત્યભાષત
પછી શરમથી ભરેલો ચંદ્રમાએ પિતાને જવાબ આપ્યો.
ગતે દક્ષે તતો ભૂયશ્ચંદ્રમા રોહિણીરતઃ
જ્યારે દક્ષે ત્યાંથી ગયા, ત્યારે ચંદ્રમાએ ફરી રોહિણી સાથે જ સમય વિતાવ્યો.
અથ ગત્વા પુનઃ સર્વા દક્ષમૂચુઃ સુદુઃખિતાઃ
પછી બધી દીકરીઓ ખૂબ દુઃખી થઈને ફરી દક્ષ પાસે ગઈ અને વાત કરી.
દૌર્ભાગ્યદુઃખસંતપ્તા મરિષ્યામ ન સંશયઃ 7.3.20.
અમે તો દુર્ભાગ્ય અને દુઃખથી તપાઈ ગયા છીએ; હવે તો નિશ્ચયે મરી જઈશું.
મમ વાક્યં ત્વયા ચંદ્ર યસ્માત્પાપ કૃતં ન હિ
હે ચંદ્ર, મેં જે કહ્યું હતું તે તું સાંભળ્યું નહીં, એટલે તું પાપ કર્યું છે.
ક્ષયમેષ્યસિ તસ્માત્ત્વં યક્ષ્મણા નાસ્તિ સંશયઃ
એટલે હવે તું ક્ષયરોગથી ક્ષીણ થઈ જશે, તેમાં કોઈ શંકા નથી.
યક્ષ્મણા વ્યાપિતશ્ચંદ્રઃ ક્ષયં યાતિ દિનેદિને
ક્ષયરોગથી પીડાયેલો ચંદ્રમાનો તેજ રોજે રોજ ઘટતો ગયો.
કિ કર્ત્તવ્યં મયા તત્ર હ્યસ્મિઞ્છાપે સુદારુણે
આ ભયાનક શ્રાપ સામે હવે હું શું કરું?
સ એવં નિશ્ચયં કૃત્વા ગતોર્બુદમથાચલમ્
આ રીતે નક્કી કરીને, તે અર્બુદ પર્વત પર ગયો.
તસ્મૈ તુષ્ટો મહાદેવો વર્ષાણામયુતે ગતે
દસ હજાર વર્ષ પછી મહાદેવ pleased થયા.
તવ દાસ્યામ્યહં ચંદ્ર યદ્યપિ સ્યાત્સુદુર્લ્લભમ્
હે ચંદ્ર, ભલે એ બહુ દુર્લભ હોય, તને હું વર આપું છું.
યક્ષ્મણા વ્યાપિતો દેહો મમાયં ચ જગત્પતે
હે જગતના સ્વામી, મારા શરીરે ક્ષયરોગ લાગી ગયો છે.
ન શક્તો હ્યન્યથા કર્તું શાપસ્તસ્ય મહાત્મનઃ
એ મહાત્માના શ્રાપને કોઈ પણ રીતે ટાળી શકાતો નથી.
તસ્માત્ત્વં તસ્ય તાઃ સર્વાઃ કન્યકા મમ વાક્યતઃ 7.3.20.
એટલે, મારી આજ્ઞા પ્રમાણે તારે બધી કન્યાઓ સાથે સમાન વ્યવહાર કરવો.
કૃષ્ણે ક્ષયશ્ચ તે ચંદ્ર શુક્લે વૃદ્ધિર્ભવિષ્યતિ
ચંદ્રમા, જ્યારે કૃષ્ણ પક્ષ આવે ત્યારે તું ઘટીશ અને જ્યારે શુક્લ પક્ષ આવે ત્યારે તું વધશે.
ભક્ત્યા સ્નાનં કરોત્યેવ સ યાતુ પરમાં ગતિમ્
જે કોઈ અહીં ભક્તિપૂર્વક સ્નાન કરે છે, તે નિશ્ચિતપણે પરમ અવસ્થાને પામે છે.
પિણ્ડદાનેન દેવેશ સ્વર્ગં ગચ્છંતુ પૂર્વજાઃ
દેવોના સ્વામી, અહીં પિંડ આપવાથી પૂર્વજો સ્વર્ગમાં જાય છે.
યસ્માત્પ્રભા ત્વયા પ્રાપ્તા તીર્થેઽસ્મિન્વિમલોદકે
કારણ કે તારી તેજ અહીંના પવિત્ર જળવાળાં તીર્થમાં પ્રાપ્ત થઈ છે,
પ્રભાસતીર્થં વિખ્યાતં તસ્માદેતદ્ભવિષ્યતિ
એથી, આ તીર્થ પ્રભાસ તીર્થ તરીકે પ્રસિદ્ધ થશે.
કરિષ્યંતિ નરાઃ સ્નાનં તે યાસ્યંતિ પરાં ગતિમ્
જે લોકો અહીં સ્નાન કરશે, તેઓ પરમ અવસ્થાને પામશે.
ગયાશ્રાદ્ધસમં પુણ્યં તેષાં ચંદ્ર ભવિષ્યતિ
ચંદ્રમા, તેમના માટે અહીંનું પુણ્ય ગયામાં શ્રાદ્ધ કરવાના બરાબર રહેશે.
ચન્દ્રોઽપિ બુભુજે સર્વાઃ પત્નીશ્ચ દક્ષસંભવાઃ
ચંદ્રમાએ પણ દક્ષથી જન્મેલી બધી પત્નીઓનો આનંદ માણ્યો.
તીર્થં યત્ર તપસ્તપ્તં પિણ્ડોદકદ્વિજાતિના
જ્યાં દ્વિજોએ પિંડ અને જળ અર્પણ કરીને તપ કર્યું હતું, એ તીર્થ છે.
પુરા પિણ્ડોદકોનામ બ્રાહ્મણોઽભૂન્મહામતે
પહેલાં, મહાન બુદ્ધિશાળી, પિંડોદક નામનો એક બ્રાહ્મણ હતો.
અશક્તોઽધ્યયનં કર્તું જાડ્યભાવાન્મહીપતે
રાજા, જડતા હોવાને કારણે તે અભ્યાસ કરી શકતો નહોતો.
એતસ્મિન્નેવ કાલેતુ તત્રૈવ ચ સરસ્વતી
એ જ સમયે અને એ જ સ્થળે સરસ્વતી સ્વયં પ્રગટ થઈ.
તં દૃષ્ટ્વા બ્રાહ્મણં ખિન્નં વૈરાગ્યેણ સમન્વિતમ્
તેણે એ બ્રાહ્મણને થાકેલો અને વૈરાગ્યથી ભરેલો જોઈ લીધો.
કસ્માન્ન હૃષ્યસિ હૃદા કસ્માદત્ર ત્વમાગતઃ
તારું મન ખુશ કેમ નથી? તું અહીં કેમ આવ્યો છે?
જ્ઞાનહીનો મહાભાગે મૃત્યું વાંછામિ સાંપ્રતમ્
હું જ્ઞાનથી વંચિત છું, ધન્યે, હવે તો મને મૃત્યુ જ ઇચ્છનીય છે.
ન મે સરસ્વતી દેવી જિહ્વાગ્રે પરિવર્તતે મરણં હિ મમ શ્રેયો મૂકભાવાન્ન જીવિતમ્
મારે તો દેવી સરસ્વતી જીભના ટોચે ફરતી નથી; મૌન રહેવું પડે એથી મૃત્યુ જ મારા માટે શ્રેષ્ઠ છે, જીવવું નથી.