યો વૈ દાનપતિર્દક્ષઃ શત્રુપક્ષક્ષયાવહઃ
જે દાનમાં પારંગત, કુશળ અને શત્રુઓનો વિનાશક હતો,
સ કદાચિન્મૃગાન્હંતું નૃપઃ સેનાવૃતો યયૌ
એ રાજાએ એક વખત પોતાની સેના સાથે જંગલમાં શિકાર કરવા ગયો.
સ જઘાન મૃગાંસ્તત્ર શરૈરાશીવિષોપમૈઃ ૬.૧૭.
ત્યાં તેણે તીક્ષ્ણ તીરો વડે એ પ્રાણીઓનો વધ કર્યો.
સિંહાન્વ્યાઘ્રાન્ગજાન્મત્તાઞ્ચ્છતશોઽથ સહસ્રશઃ
એણે સિંહ, વાઘ અને ઉગ્ર હાથીઓને સૈંકડો-હજારો સંખ્યા સુધી માર્યા.
ન પપાત ધરાપૃષ્ઠે સશરો દુદ્રુવે દ્રુતમ્ પ્રેરયામાસ વેગેન મનોમારુતવેગધૃક્
પણ કોઈ પણ પ્રાણી જમીન પર પડ્યું નહીં; તીરો લાગ્યા છતાં, તેઓ મનની અને પવન જેવી ઝડપથી દોડ્યા.
તતઃ સૈન્યં સમુત્સજ્ય મૃગં લિપ્સુર્મહીપતિઃ
પછી એ મહારાજાએ શિકાર મેળવવા માટે પોતાની સેના છોડી દીધી.
કણ્ટકીબદરીપ્રાયં શાલ્મલીવનસંકુલમ્
એ સ્થળે શાલમળીના જંગલો હતાં, જે કાંટાળાં બોરના ઝાડ જેવા લાગતાં હતાં.
તત્ર રૂક્ષાઽખિલા ભૂમિર્નિર્જલા તમસા વૃતા
ત્યાં આખી જમીન કરકસર અને સુક્કી હતી, પાણી ક્યાંય નહોતું અને બધું અંધકારથી ઢંકાયેલું હતું.
ગ્રીષ્મે મધ્યગતે સૂર્યે મૃગાકૃષ્ટઃ સ પાર્થિવઃ
ઉનાળાની કડક બપોરે, જ્યારે સૂર્ય મધ્યમાં હતો, ત્યારે એ રાજા ઘોડા પાછળ ખેંચાતો આગળ વધ્યો.
તેન તસ્યાનુગા ભૃત્યાઃ સર્વે સુશ્રાંતવાહનાઃ
એના સાથેના બધા સેવકો પણ તેની સાથે ચાલતાં ચાલતાં એમના પ્રાણીઓથી થાકી ગયા હતા.
સિંહવ્યાઘ્રૈસ્તથા ચાન્યૈઃ પતિતા નષ્ટચેતનાઃ
ત્યાં સિંહ, વાઘ અને બીજા જાનવરોના હુમલાથી તેઓ બેભાન થઈ પડ્યા.
તતઃ સોઽપિ મહીપાલઃ ક્ષુત્પિપાસાસમાકુલઃ
પછી એ રાજા પણ ભૂખ અને તરસથી ખૂબ પીડાઈ ગયો.
કાંતારસ્યાંતમન્વિચ્છન્પ્રેરયામાસ તં હયમ્ ૬.૧૭.
જંગલનો અંત શોધવા માટે તેણે ઘોડાને આગળ દોડાવ્યો.
તતઃ સ નૃપતિસ્તેન વાયુવેગેન વાજિના
પછી પવનની જેમ દોડતા એ ઘોડા સાથે રાજા આગળ વધતો રહ્યો.
એવં તસ્ય નરેન્દ્રસ્ય કાંદિશીકેઽનવસ્થિતે
આ રીતે એ રાજા એ સુન્ના પ્રદેશમાં દિશા વિના ભટકતો રહ્યો.
સૂત ઉવાચ તતઃ સોઽપિ મહીપાલઃ ક્ષુત્પિપાસાસમાકુલઃ
સૂતાએ કહ્યું: પછી એ રાજા પણ ભૂખ અને તરસથી ખૂબ પીડાઈ ગયો.
અથાઽપશ્યદ્વિયત્સ્થાનાત્સ ત્રીન્પ્રેતાન્સુ દારુણાન્
પછી એણે આકાશમાંથી ત્રણ ભયાનક ભૂતોને જોયા.
તાન્દૃષ્ટ્વા ભયસંત્રસ્તો વિશેષેણ સ ભૂપતિઃ
એને જોઈને એ રાજા ખૂબ ડરી ગયો.
કે યૂયં વિકૃતાકારા મયા દૃષ્ટા ન કર્હિચિત્
"તમે કોણ છો, આવા વિચિત્ર રૂપ વાળા? હું તમને ક્યારેય જોયા નથી."
વિદૂરથો નરેન્દ્રોઽહં ક્ષુત્પિપાસાતિપીડિતઃ
"હું વિદૂરથ નામનો રાજા છું, ભારે ભૂખ અને તરસથી પીડાઈ રહ્યો છું."
તતસ્તેષાં તુ યો જ્યેષ્ઠો માંસાદઃ પ્રત્યુવાચ તમ્ ॥ કૃતાંજલિપુટો ભૂત્વા વિનયાવનતઃ સ્થિતઃ
પછી એમામાંથી જે મોટો હતો, માંસાદ નામે, એણે હાથ જોડીને અને નમ્રતાથી માથું ઝુકાવીને જવાબ આપ્યો:
વયં પ્રેતા મહારાજ નિવસામોઽત્ર કાનને
"મહારાજ, અમે ભૂતો છીએ અને આ જંગલમાં રહે છીએ."
અહં માંસાદકોનામ દ્વિતીયોઽયં વિદૈવતઃ
"હું માંસાદ નામે ઓળખાય છું; આ બીજો વિદૈવત છે."
કિમેતત્કારણં યેન સર્વે યૂયં સ્વનામકાઃ
"તમારા બધા નામ એવા કેમ છે, એનું કારણ શું છે?"
તચ્છ્રુત્વા પ્રાહ માંસાદઃ કર્મનામાનિ પાર્થિવ ॥ મિથઃ કૃતાનિ સંજ્ઞાર્થમસ્માભિઃ સ્વયમેવ હિ । ૬.૧૮.
આ સાંભળીને, રાજા, માંસ ખાવાવાળાએ કહ્યું: આપણે જ આપણા કામોને અલગ ઓળખ માટે નામ આપ્યાં છે.
શૃણુષ્વાઽવહિતો ભૂત્વા સર્વેષાં નઃ પૃથક્પૃથક્
હવે ધ્યાનપૂર્વક સાંભળો, હું આપણી બધાની ક્રિયાઓ એક પછી એક કહું છું.
વયં હિ બ્રાહ્મણા જાત્યા વૈદિશાખ્યે પુરે નૃપ
રાજા, અમે વેદિશા નામના શહેરમાં જન્મથી બ્રાહ્મણ હતા.
નાસ્તિકા ભિન્નમર્યાદાઃ પરદારરતાઃ સદા
અમે નાસ્તિક, શિસ્તથી વિમુખ અને પરસ્ત્રીઓમાં હંમેશા રત રહેતા હતા.
જિહ્વાલૌલ્યપ્રસંગેન મયા ભુક્તં સદાઽઽમિષમ્
મારી જીભની લાલચને લીધે હું હંમેશા માંસ ખાતો હતો.
દ્વિતીયોઽયં મહારાજ યસ્તિષ્ઠતિ તવાઽગ્રતઃ
મહારાજ, જે બીજો અહીં તમારી સામે ઊભો છે,