તતોઽરણ્યં સમાસાદ્ય વીક્ષાંચક્રે સમંતતઃ ॥ સૂક્ષ્મદૃષ્ટ્યા સ દુર્ગાણિ ગહનાનિ વનાનિ ચ
પછી તે જંગલમાં ગયો અને ચારે બાજુ શોધવા લાગ્યો; તીક્ષ્ણ નજરે તેણે કઠણ અને ઘન જંગલ તપાસ્યું.
અથ તેન ક્વચિદ્દૃષ્ટં પદં તસ્ય પશોઃ સ્ફુટમ્ ૬.૧૪.
પછી ક્યાંક તેને એ ગાયના સ્પષ્ટ પગલાં દેખાયા.
તતશ્ચ તત્પદાન્વેષી સ જગામ વનાદ્વનમ્
પછી તે પગલાંઓ શોધતો, એક જંગલમાંથી બીજામાં ગયો.
એવં પ્રદક્ષિણા તસ્ય જાતા પશુદિદૃક્ષયા
એ રીતે, પશુને જોવા માટે તેની પરિક્રમા કરી.
પ્રદક્ષિણાવસાને ચ પશુર્લબ્ધો હિ તેન સઃ
પરિક્રમા પૂરી થતાં, તેને એ પશુ મળી આવ્યો.
ચૈત્રે પુણ્યતમે માસિ કૃષ્ણપક્ષે ચતુર્દશીમ્
પવિત્ર ચૈત્ર માસમાં, કૃષ્ણપક્ષની ચૌદસે દિવસે,
એવમજ્ઞાનભાવેન કૃતા તાભ્યાં પ્રદક્ષિણા
આ રીતે, અજ્ઞાનથી એ બંનેએ પરિક્રમા કરી.
નિરાહારસ્ય મૂકસ્ય સાહારસ્ય પશોસ્તથા
એક ઉપવાસી અને મૌન હતો, બીજો પશુ ખાવાનારો હતો.
વિના સ્નાનેન ભક્ષાચ્ચ દૈવાદ્દ્વિજવરોત્તમાઃ ઉભૌ પંચત્વમાપન્નૌ પૃથક્ત્વેનાયુષઃ ક્ષયે
સ્નાન અને ભોજન વિના, હે શ્રેષ્ઠ દ્વિજો, ભાગ્યવશે બંનેએ જુદી રીતે આયુષ્ય પૂરે મૃત્યુ પામ્યું.
તતશ્ચ પશુપાલસ્તુ દશાર્ણાધિપતેઃ સુતઃ
પછી એ ગોપાળ, દશાર્ણના રાજાના પુત્ર હતો.
અથાગત્ય સ રાજેંદ્રસ્તેનૈવ સહ મંત્રિણા ૬.૧૪.
પછી રાજાએ એ જ મંત્રી સાથે ત્યાં આવી પહોંચ્યો.
ચક્રે સંવત્સરસ્યાંતે શ્રદ્ધયા પરયા યુતઃ
વર્ષના અંતે, શ્રદ્ધાથી ભરપૂર થઈ, તેણે વિધિ કરી.
એકદા તત્ર ચાઽઽયાતા મુનયઃ શંસિતવ્રતાઃ
એક વખત ત્યાં પ્રતિજ્ઞાબદ્ધ મુનિઓ આવ્યા.
યાજ્ઞવલ્ક્યો ભરદ્વાજઃ શુનઃશેપોઽથ ગાલવઃ
યાજ્ઞવલ્ક્ય, ભરદ્વાજ, શુનઃશેપ અને ગાલવ,
તથાન્યે શંસિતાઽઽત્માનો બ્રહ્મચર્યપરાયણાઃ
અને બીજા પણ, આત્મસંયમી અને બ્રહ્મચર્યમાં સ્થિર,
તાન્દૃષ્ટ્વા સ મહીપાલઃ પ્રણિપત્ય કૃતાંજલિઃ
તેમને જોઈ, રાજાએ હાથ જોડીને વંદન કર્યું.
તતસ્તેષાં સ મધ્યે ચ સંનિવિષ્ટો મહીપતિઃ
પછી રાજા તેમનાં વચ્ચે બેઠો.
તતશ્ચક્રુઃ કથા દિવ્યા મુનયસ્તે મહીપતેઃ । પુરતો મુનિમુખ્યાનાં ચરિતાનિ મહાત્મનામ્
પછી મુનિઓએ રાજાની સામે, મહાન મુનિઓના દિવ્ય ચરિત્રો અને કથાઓ સંભળાવ્યા.
રાજર્ષીણાં પુરાણાનાં ધર્મશાસ્ત્રસમુદ્ભવાઃ
પૂર્વકાળના રાજર્ષિઓની, ધર્મશાસ્ત્રમાંથી ઉદ્ભવેલી કથાઓ હતી.
અથ ક્વાઽપિ કથાંતે સ પાર્થિવસ્તૈર્મહર્ષિભિઃ
પછી કથા પૂરી થતાં, મહર્ષિઓએ એ રાજાને સંબોધ્યો.
કરોષિ મંત્રિણા સાર્ધં પુરસ્યાઽસ્ય પ્રદક્ષિણામ્ ૬.૧૪.
તમે તમારા મંત્રી સાથે મળીને આ શહેરની પરિક્રમા કરો.
અસ્મિન્ક્ષેત્રે સુતીર્થાનિ સંતિ પાર્થિવસત્તમ ॥ તથાઽન્યાનિ પ્રસિદ્ધાનિ દેવતાયતનાનિ ચ
રાજાઓમાં શ્રેષ્ઠ, આ પ્રદેશમાં ઉત્તમ તીર્થો છે અને અન્ય પ્રસિદ્ધ દેવસ્થાનો પણ છે.
આદરસ્તેષુ વૈ રાજન્નાસ્તિ સ્વલ્પો ઽપિ કર્હિચિત્
રાજા, તમે ક્યારેય પણ એ સ્થળો પ્રત્યે થોડુંપણ માન આપ્યું નથી.
સ પ્રોવાચ વચો ભૂપઃ કિંચિદ્વ્રીડાસમન્વિતઃ
પછી રાજાએ થોડી શરમ સાથે આ રીતે કહ્યું.
યત્પૃષ્ટોઽસ્મિ દ્વિજશ્રેષ્ઠા યુષ્માભિઃ સાંપ્રતં મમ
દ્વિજોમાં શ્રેષ્ઠ, તમે હમણાં જે મને પૂછ્યું છે,
તથાઽપિ હિ પ્રકર્તવ્યં યુષ્માકં સત્યમેવ હિ
ત્યાંયે, તમે જે સાચું કહ્યું છે, એ પ્રમાણે કરવું જ જોઈએ.
વૃત્તાંતં તન્મુનીંદ્રાણાં તેષાં બ્રાહ્મણસત્તમાઃ
બ્રાહ્મણોમાં શ્રેષ્ઠ, એ મહાન ઋષિઓની વાત,
યથા નષ્ટઃ પશુસ્તસ્ય કૃતા યદ્વદવેક્ષણા ॥ યથા પ્રદક્ષિણા જાતા ચમત્કારપુરસ્ય તુ
જેમ તેના ગુમ થયેલા પશુની શોધ કરવામાં આવી, તેમ ચમત્કારપુરની પણ પરિક્રમા કરવામાં આવી.
જાતિસ્મૃતિર્યથા જાતા પ્રાક્તની તત્પ્રભાવતઃ
અને જેમ એ શક્તિથી પૂર્વજન્મની સ્મૃતિ જાગી.
તચ્છ્રુત્વા મુનયઃ સર્વે પ્રહૃષ્ટાઃ પૃથિવીપતેઃ
આ સાંભળીને બધા ઋષિઓ રાજા પર આનંદિત થયા.