વર્ષાસ્વાકાશસ્થાયી સ હેમન્તે સલિલાશ્રયઃ
વરસાદમાં તે આકાશમાં રહ્યો અને શિયાળામાં પાણીમાં રહ્યો.
એવં તસ્ય વ્રતસ્થસ્ય જગ્મુર્વર્ષશતાનિ ચ
આ રીતે, વ્રત પાળનારના અનેક વર્ષો વીતી ગયા.
ચક્રુશ્ચ સતતં મંત્રં તદ્વિનાશાય કેવલમ્
અને તેઓ સતત માત્ર તેના વિનાશ માટે મંત્ર બોલતા રહ્યા.
અથાબ્રવીત્સ્વયં વિષ્ણુશ્ચિરં નિશ્ચિત્ય ચેતસા ॥ વધોપાયં સમાલોક્ય વૃત્રસ્ય પ્રમુદાન્વિતઃ । ૬.૮.
પછી વિષ્ણુએ મનમાં લાંબો વિચાર કરીને, વૃત્રના વધનો ઉપાય જોઈ આનંદપૂર્વક કહ્યું:
તચ્છ્રુત્વા કુરુ શીઘ્રં ત્વમુપાયો નાસ્તિ કશ્ચન
આ સાંભળીને તું તરત જ કાર્ય કર, બીજો કોઈ ઉપાય નથી.
અવધ્યઃ સર્વશસ્ત્રાણાં સ કૃતઃ શૂલપાણિના
શૂલધારી દ્વારા તે સર્વ શસ્ત્રોથી અવિનાશી બનાવાયો છે.
ગજસ્ય શરભસ્યાથ કિં વાન્યસ્ય વદસ્વ મે
મને કહો, એ હાથી, શરભ કે બીજું કંઈક છે?
મધ્યે ક્ષામં તુ પાર્શ્વાભ્યાં સ્થૂલં રૌદ્રસમાકૃતિ
મધ્યમાં પાતળું અને બાજુએ જાડું, ભયાનક સ્વરૂપ ધરાવતું,
યસ્યાસ્થિભિર્વિધીયેત વજમેવંવિધાકૃતિ
જેના હાડકાંથી જ આવું વજ્ર બનાવાય શકે.
દ્વિગુણં ચ તથા દીર્ઘઃ સરસ્વત્યાં કૃતાશ્રમઃ
એ બે ગણી ઊંચાઈ અને લંબાઈ ધરાવી, સરસ્વતી કિનારે તપ કર્યું.
તં ગત્વા પ્રાર્થયાશુ ત્વં સ્વાન્યસ્થીનિ પ્રદાસ્યતિ
તુ તુરંત ત્યાં જઈને તેની પાસે વિનંતી કર, એ તને પોતાનાં હાડકાં આપી દેશે.
તતઃ શક્રઃ સુરૈઃ સાર્ધં ગત્વા તસ્ય તદાશ્રમમ્
પછી ઇન્દ્રે દેવતાઓ સાથે મળી એના આશ્રમમાં ગયા.
સ પ્રણમ્ય સહસ્રાક્ષં તથાન્યાનપિ સન્મુનિઃ ૬.૮.
એ મહાન ઋષિએ ઇન્દ્ર અને બીજાં બધાંને નમસ્કાર કર્યા.
તતઃ પ્રોવાચ હૃષ્ટાત્મા વિનયાવનતઃ સ્થિતઃ
પછી એ આનંદભર્યા હૃદયથી અને વિનમ્રતાપૂર્વક ઊભા રહીને બોલ્યા.
દધીચિરુવાચ કિમર્થમાગતા દેવાઃ કૃત્યં ચાશુ નિવેદ્યતામ્
દધીચિએ કહ્યું: દેવતાઓ અહીં શા માટે આવ્યા છે? શું કામ છે તે જલદી કહો.
સ વધ્યો નહિ શસ્ત્રાણાં સર્વેષાં વરપુષ્ટિતઃ
એને કોઈ હથિયાર મારી શકે નહીં, કારણ કે એ આશીર્વાદથી સુરક્ષિત છે.
સોઽસ્થિસંભવવજ્રસ્ય વધ્યઃ સ્યાદબ્રવીદ્ધરિઃ
પણ હરિએ કહ્યું: હાડકાંથી બનેલા વજ્રથી એનો વિનાશ થઈ શકે છે.
ત્વાં મુક્ત્વા બ્રાહ્મણશ્રેષ્ઠ તસ્માદસ્થીનિ યચ્છ નઃ
હે શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણ, તારા સિવાય બીજું કોઈ નથી, એટલે અમને તારા હાડકાં આપ.
કુરુ કૃત્યં દ્વિજશ્રેષ્ઠ દેવાનામાર્તિનાશનમ્
હે શ્રેષ્ઠ દ્વિજ, દેવતાઓની પીડા દૂર થાય એવું કાર્ય તું કર.
તચ્છ્રુત્વા સંપ્રહૃષ્ટાત્મા દધીચિર્ભગવાન્મુનિઃ
આ સાંભળી દધીચિ મહાન ઋષિ આનંદથી ભરાઈ ગયા.
તતો દેવાઃ પ્રહૃષ્ટાસ્તે ગૃહીત્વાસ્થીનિ કૃત્સ્નશઃ
પછી ખુશ થયેલા દેવતાઓએ એના બધાં હાડકાં લઈ લીધાં.
અથ શક્રસ્તદાદાય નૈમિષાભિમુખો યયૌ
પછી ઇન્દ્ર એ હાડકાં લઈને નૈમિષ તરફ ચાલ્યા.
તત્ર ધ્યાનસ્થિતં વૃત્રં દૂરસ્થસ્ત્રિદશાધિપઃ ૬.૮.
ત્યાં દેવતાઓના સ્વામી ઇન્દ્રે દૂરથી ધ્યાનમાં લીન વૃત્રને જોયા.
સોઽપિ વજપ્રહારેણ ભસ્મસાત્સમ પદ્યત
એ પણ વજ્રના ઘા થી ભસ્મ થઈ ગયો.
શક્રોઽપિ ભયસંત્રસ્તો ગત્વા સાગરમધ્યગમ્
ઇન્દ્ર ડરથી ગભરાઈને દરિયાના મધ્યમાં ગયો.
ન જાનાતિ હતં વૃત્રં વજ્રઘાતેન તેન તમ્
એને ખબર નહોતી કે વજ્રના ઘા થી વૃત્ર મરી ગયો છે.
એતસ્મિન્નંતરે દેવાઃ સંપ્રહૃષ્ટતનૂરુહાઃ । સૂત્રં વિનિહતં દૃષ્ટ્વા તુષ્ટુવુસ્ત્રિદશાધિપમ્
આ દરમિયાન દેવતાઓએ, દૈત્યના વિનાશને જોઈને આનંદથી રોમાંચિત થઈ, ઇન્દ્રની સ્તુતિ કરી.
ન જાનંતિ ભયાન્નષ્ટં તસ્મિન્સાગરપર્વતે । અન્વિષ્ય ચિરકાલેન કૃચ્છ્રાત્સંપ્રાપ્ય તં તતઃ
ભયના કારણે તેમને ખબર નહોતી કે એ દરિયાના પર્વત પર ગુમ થયો છે; લાંબા સમય સુધી શોધ્યા પછી મુશ્કેલીથી ત્યાં એને શોધી કાઢ્યો.
વીક્ષાંચક્રુઃ સમાસીનં વિષમે ગિરિગહ્વરે
તેઓએ તેને પહાડની અગરમાં ઊંડે બેઠેલો જોયો.
ગાત્રદુર્ગંધિતાસંગૈઃ પૂરયન્તં દિશો દશ
તેના શરીરથી ઉઠતી દુર્ગંધે દસેય દિશાઓ ભરાઈ ગઈ હતી.