પતિવ્રતત્વેન તુષ્ટાઃ સત્યેન ચ વિશેષતઃ
એની પતિવ્રતાથી અને ખાસ કરીને એના સત્યથી તેઓ પ્રસન્ન થયા.
યદત્રાસ્તિ મહાલિંગં મન્નામ્ના તદ્ભવિષ્યતિ
અહીં જે મહાન લિંગ છે, એ હવે મારું નામ ધરાવશે.
એતદેવ મમાભીષ્ટં નાન્યદસ્તિ પ્રયોજનમ્
મારે તો આ જ એક ઈચ્છા છે, બીજું કંઈ જ કારણ નથી.
તવ નામાન્વિતં જાતં તીર્થં વૈ મણિકર્ણિકા
મણિકર્ણિકા નામે તીર્થ તારો નામ લઈને અહીં પ્રગટ્યું છે.
વાલખિલ્યાસ્તપોનિષ્ઠા વિશેષાત્તત્ર સંસ્થિતાઃ
ત્યાં વાલખિલ્ય ઋષિઓ ખાસ કરીને તપસ્યામાં તત્પર રહીને વસે છે.
તત્ર સૂર્યગ્રહે પ્રાપ્તે સ્નાનદાનાદિકાઃ ક્રિયાઃ 7.3.16.
ત્યાં જ્યારે સૂર્યગ્રહણ આવે છે, ત્યારે લોકો સ્નાન, દાન વગેરે શુભ કાર્યો કરે છે.
યં યં કામમભિધ્યાય સ્નાનં તત્ર કરોતિ યઃ
જે કોઈ પણ ત્યાં સ્નાન કરે છે અને મનમાં જે ઈચ્છે છે, તેને એ ઈચ્છા મળે છે.
તસ્માત્સર્વપ્રયત્નેન સ્નાનં તત્ર સમાચરેત્
એથી, દરેકે ત્યાં સ્નાન કરવા માટે પૂરી મહેનત કરવી જોઈએ.
યત્ર પૂર્વં તપસ્તપ્તં પંગુના બ્રાહ્મણેન ચ
જ્યાં પહેલાં પાંગુ અને એક બ્રાહ્મણે તપ કર્યું હતું.
પંગુનામા દ્વિજઃ પૂર્વં ચ્યવનસ્યાન્વયેઽભવત્
પહેલાં ત્યાં ચ્યવનના વંશમાં પાંગુ નામનો એક બ્રાહ્મણ રહેતો હતો.
ગૃહકૃત્યનિયુક્તોઽસાવેકદા બાન્ધવૈર્નૃપ
એક વખત એ બ્રાહ્મણ પોતાના સગાં-સંબંધીઓ સાથે ઘરકામમાં લાગેલો હતો.
અથાસૌ તૈઃ પરિત્યક્તો ગત્વાર્બુદમથાચલમ્
પછી, જ્યારે સગાંએ તેને છોડ્યો, ત્યારે એ અર્બુદ પર્વત પર ગયો.
લિંગં સંસ્થાપ્ય તત્રૈવ પૂજયામાસ તં વિભુમ્
ત્યાં તેણે એક લિંગ સ્થાપી ભગવાનની ભક્તિપૂર્વક પૂજા કરી.
શિવભક્તિપરો જાતો વાયુભક્ષો બભૂવ હ
એ પછી એ શિવભક્ત બની ગયો અને ફક્ત વાયુ પર જીવતો રહ્યો.
તતસ્તુષ્ટો મહાદેવો બ્રાહ્મણં નૃપસત્તમ
પછી મહાદેવ એ બ્રાહ્મણ પર પ્રસન્ન થયા, હે રાજાશ્રેષ્ઠ.
તવ દાસ્યામ્યહં સર્વં યદ્યપિ સ્યાત્સુદુર્લભમ્
હું તને બધું આપીશ—even જો એ બહુ દુર્લભ હોય તો પણ.
પંગુભાવોઽત્ર મે યાતુ પ્રસાદાત્તવ શંકર
હે શંકર, તારી કૃપાથી અહીંથી મારી લંગડાશ દૂર થઈ જાય.
તવાસ્તુ સતતં ચાત્ર સાંનિધ્યં સહ ભાર્યયા 7.3.17.
હમેશા તું અને તારી પત્ની અહીં હાજર રહો એવી મારી પ્રાર્થના છે.
ખ્યાતિં તપઃપ્રભાવેન તીર્થં યાસ્યતિ સત્તમ
તપની શક્તિથી, હે મહાન, આ તીર્થને મોટી ખ્યાતિ મળશે.
ચૈત્રશુક્લચતુર્દ્દશ્યાં સાંનિધ્યં મે ભવેત્તથા
ચૈત્ર મહિનાની શુક્લ ચૌદશના દિવસે પણ તું અહીં હાજર રહેજે.
પુલસ્ત્ય ઉવાચ સ્નાનમાત્રેણ વિપ્રોઽસૌ દિવ્યરૂપમવાપ હ
પુલસ્ત્યે કહ્યું: માત્ર સ્નાન કરવાથી એ બ્રાહ્મણે દિવ્ય રૂપ મેળવી લીધું.
તસ્મિન્દિને નૃપશ્રેષ્ઠ સ્નાનં તત્ર સમાચરેત્
એ દિવસે, રાજાઓમાં શ્રેષ્ઠ, ત્યાં સ્નાન કરવું જોઈએ.
ઇતિ શ્રીસ્કાન્દે મહાપુરાણ એકાશીતિ સાહસ્ર્યાં સંહિતાયાં સપ્તમે પ્રભાસખણ્ડે તૃતીયેઽર્બુદખણ્ડે પંગુતીર્થમાહાત્મ્યવર્ણનંનામ સપ્તદશોઽધ્યાયઃ
આ રીતે એકાશી હજાર શ્લોકવાળા શ્રીસ્કાંદ મહાપુરાણના સાતમા પ્રભાસખંડના ત્રીજા અર્બુદખંડમાં પંગુ તીર્થના મહિમાનું વર્ણન કરતો સત્તરમો અધ્યાય પૂર્ણ થયો.
પુલસ્ત્ય ઉવાચ તતો ગચ્છેન્નૃપશ્રેષ્ઠ યમતીર્થમનુત્તમમ્
પુલસ્ત્યે કહ્યું: પછી, રાજાઓમાં શ્રેષ્ઠ, યમ તીર્થ તરફ જવું જોઈએ.
પુરા ચિત્રાંગદો નામ રાજા પરમલોભવાન્
પહેલાં એક રાજા હતો, નામ ચિત્રાંગદ, જે અત્યંત લોભી હતો.
અતીવ નિષ્ઠુરો દુષ્ટો દેવબ્રાહ્મણપીડકઃ
તે ખૂબ જ ક્રૂર અને દુષ્ટ હતો, દેવતાઓ અને બ્રાહ્મણોને દુઃખ આપતો હતો.
સત્યશૌચવિહીનસ્તુ માયામત્સરસંયુતઃ
તેમાં સત્ય અને શુદ્ધિ નહોતી, અને તે છેતરપિંડી અને ઈર્ષ્યાથી ભરેલો હતો.
અટનાત્સ પરિશ્રાંતઃ ક્ષુત્પિપાસાસમાકુલઃ
ઘણું ફરવાથી તે થાકી ગયો, ભૂખ અને તરસથી વ્યાકુળ થયો.
પદ્મિનીભિઃ સમાકીર્ણો ગ્રાહનક્રઝષાકુલઃ
એ જળાશય કમળોથી ભરેલો હતો અને તેમાં ઘોડાપાડા, મગર અને માછલીઓ ભરપૂર હતી.
તૃષાર્તઃ સંપ્રવિષ્ટઃ સ તસ્મિન્નેવ જલાશયે
તરસથી પીડાયેલો તે એ જ જળાશયમાં પ્રવેશ્યો.