યે વસંતીહ વિશ્વેશ રાજધાન્યાં દ્વિજોત્તમ 4.2.98.
હે સર્વેશ્વર, રાજધાનીમાં જે બધા રહે છે, હે શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણ—
પરોદ્ધરણશીલા યે યે પરેચ્છાપ્રપૂરકાઃ
જે લોકો બીજાને બચાવવાનું કામ કરે છે, બીજાની ઈચ્છા પૂરી કરે છે—
ઇતિ તદ્વચનં શ્રુત્વા પ્રહૃષ્ટેંદ્રિયમાનસઃ
આવી વાતો સાંભળી, તેના મન અને ઇન્દ્રિયો આનંદિત થયા.
વિશ્વેશઃ પ્રીયતાં ચેતિ પ્રોચ્ય યાતો યથાગતઃ
'સર્વેશ્વર પ્રસન્ન થાય' એમ કહી, તે જેમ આવ્યો હતો તેમ જ ચાલ્યો ગયો.
બહિર્નિર્ગતમાત્રસ્તુ બહુભિઃ પરિભૂયતે
પણ બહાર નીકળતાં જ, ઘણા લોકોએ તેની અવમાની કરી.
અસાવેવ હિ ચાંડાલઃ સર્વલોકબહિષ્કૃતઃ
ખરેખર, એ ચાંડાળ હતો, બધા લોકો દ્વારા ત્યાજ્ય.
સ ચ તદ્ભયતો ગેહાત્કાકભીતદિવાંધવત્
ભયથી, એ કાગડાંથી ડરેલા અંધ માણસ જેવો ઘરમાંથી ભાગી ગયો.
સ એકદા સંપ્રધાર્ય ગૃહિણ્યા લોકદૂષિતઃ
એક વખત, વિચાર કરતાં, તેની પત્નીએ અને લોકોએ તેને તિરસ્કાર કર્યો.
મધ્યે માર્ગં સ ગચ્છન્વૈ લક્ષિતસ્તુ સકાંચનઃ
માર્ગ વચ્ચે ચાલતો હતો ત્યારે, કોઈએ તેને સોનાની વસ્તું સાથે જોઈ લીધો.
નીત્વા તે તમરણ્યાનીં તસ્કરાઃ સપરિચ્છદમ્ 4.2.98.
પછી ચોરોએ પોતાના સાથીઓ સાથે તેને જંગલમાં લઈ ગયા.
પ્રોચુર્ભૂરિધનં ચૈતજ્જીર્યત્યસ્મિન્ન જીવતિ
ખરેખર, જ્યારે માલિક જીવતો નથી ત્યારે બધું ધન ધીરે ધીરે નાશ પામે છે.
સંપ્રધાર્યેતિ તેપ્રાહુઃ સ્મર્તવ્યં સ્મર પાંથિક
આ રીતે વિચાર કર્યા પછી, તેઓએ તને કહ્યું: 'આ યાદ રાખજે, યાત્રિક.'
નિશમ્યેતિ મનસ્યેવ કથયામાસ સ દ્વિજઃ
આ સાંભળીને, એ દ્વિજએ મનમાં વિચાર્યું અને પછી બોલ્યો.
કુટુંબમપિ તન્નષ્ટં નષ્ટશ્ચાપિ પ્રતિગ્રહઃ
કુટુંબ પણ ગુમાયું અને મળેલા દાન પણ ગુમાઈ ગયા.
યુગપત્સર્વમેવાશુ નષ્ટં દુર્બુદ્ધિચેષ્ટયા
ખોટા કામો કરતાં બધું એક સાથે અને તરત જ નાશ પામ્યું.
પ્રાંતે કુટુંબસ્મરણાત્તથાકાશીસ્મૃતેરપિ
અંતે, કુટુંબની અને ઘરની યાદથી એમના મનમાં એ બધું ઊભરાયું.
સા કુક્કુટી સુતૌ તૌ તુ તામ્રચૂડત્વમાપતુઃ
એ કુકડી અને એના બે છાણા તાંબાના શીંગાવાળા પક્ષી બની ગયા.
ઇત્થં બહુતિથેકાલે ગતે કાર્પટિકોત્તમાઃ
આ રીતે ઘણો સમય વીતી ગયો પછી, શ્રેષ્ઠ ભિક્ષુકોએ—
વારાણસ્યાઃ કથાં પ્રોચ્ચૈઃ કુર્વંતોઽન્યોન્યમેવ હિ
વારાણસીની વાર્તા ઉંચા અવાજે બોલતાં, એકબીજામાં વાતચીત કરી.
જાતિસ્મૃતિપ્રભાવેણ તત્સંગેન તુ નિર્ગતાઃ 4.2.98.
પાછલા જન્મોની યાદશક્તિ અને એ સંગથી, તેઓ અહીંથી વિદાય પામ્યા.
તંદુલાદિપરિક્ષેપૈઃ પ્રાપિતાઃ ક્ષેત્રમુત્તમમ્
તંદુલ અને બીજા દાનથી, તેઓ શ્રેષ્ઠ સ્થાન પર પહોંચ્યા.
ચરિષ્યંતોઽત્ર પરિતો મુક્તિમંડપમુત્તમમ્
ત્યાં ફરતા ફરતા, તેઓ મુક્તિના ઉત્તમ મંડપ પાસે ગયા.
પ્રહાસાન્મત્કથાલાપાઁલ્લાભમોહવિવર્જિતાન્
હાસ્ય અને મારી વાર્તા સાંભળીને, લાભ અને મોહથી મુક્ત થઈ ગયા.
મન્નામોચ્ચારણપરાન્મત્કથાર્પિતસુશ્રુતીન્
મારું નામ લેતા અને મારી વાર્તા સાંભળવામાં મન લગાવતાં,
માનયામાસુરથ તાન્કુક્કુટાન્સાધુવર્ત્મનઃ ક્રમેણાહારમાકુંચ્ય પ્રાણાંસ્ત્યક્ષ્યંતિ ચાત્ર વૈ
પછી તેમણે એ સારા માર્ગે ચાલનારી કુકડીઓને સન્માન આપ્યો; ધીરે ધીરે ખોરાક ઓછો કરતાં, તેઓ અહીં પ્રાણ ત્યાગશે.
પશ્યતાં સર્વલોકાનાં વિષ્ણો તે મદનુગ્રહાત્
હે વિષ્ણુ, મારી કૃપાથી, બધા લોકોએ જોતા જોતા,
નિર્વિશ્ય સુચિરં કાલં દિવ્યાન્ભોગાનનુત્તમાન્
લાંબા સમય સુધી ઉત્તમ દૈવી સુખોનો આનંદ માણ્યા પછી,
તતો લોકાસ્તદદારભ્ય કથયિષ્યંતિ સર્વતઃ
પછીથી, લોકો સર્વત્ર એ લોકોની વાર્તા કહેતા રહેશે.
ચરિત્રમપિ વૈ તેષાં યે સ્મરિષ્યંતિ માનવાઃ
જે મનુષ્યો એમના કાર્યોને યાદ કરે છે, તેઓ પણ નિશ્ચયે ધન્ય થાય છે.
ઇતિ યાવત્કથાં શંભુર્ભવિષ્યામગ્રતો હરેઃ 4.2.98.
આ રીતે શંભુએ હરિ સામે જે બનવાનું છે એ કથા કહી.