અથવા વારિતા ભિક્ષા કેનાપ્યસ્માસુ ચેર્ષ્યયા
અથવા કોઈએ ઈર્ષાથી અમને ભિક્ષા ન મળે એ રીતે અટકાવી હશે.
કિમેતદખિલમજ્ઞાત્વા સમાગચ્છત સત્વરમ્ સમાચખ્યુઃ સમાગમ્ય દૃષ્ટ્વર્દ્ધિ તત્પુરૌકસામ્
આ બધું જાણ્યા વિના તમે બધા એટલા જલદી કેમ ભેગા થાઓ છો? તેઓ ભેગા થયા અને શહેરના લોકોની સમૃદ્ધિ વિશે જાણકારી આપી.
નાન્નક્ષયો વા સર્વસ્યાં નગર્યામિહ કુત્રચિત્
આ શહેરમાં ક્યાંયે અન્નની અછત નથી.
યત્ર વિશ્વેશ્વરઃ સાક્ષાદ્યત્રાઽમરધુની સ્વયમ્
જ્યાં વિશ્વેશ્વર પોતે હાજર છે અને જ્યાં અમરધૂની પણ વહે છે,
સમૃદ્ધિર્યા ગૃહસ્થાનામિહ વિશ્વેશિતુઃ પુરિ
અહીંના ગૃહસ્થોની સમૃદ્ધિ વિશ્વેશ્વરનાં શહેરને કારણે છે.
રત્નાકરેષુ રત્નાનિ ન તાવંતિ મહામુને
મહાન ઋષિ, ખજાનાના દરિયાઓમાં પણ એટલા રત્નો નથી,
ગૃહેગૃહેત્ર ધાન્યાનાં રાશયો યાદૃશઃ પુનઃ 4.2.96.
જેટલા ધાન્યના ઢગલા અહીં દરેક ઘરમાં જોવા મળે છે.
શ્રીકંઠાઃ સર્વ એવાત્ર સર્વે મૃત્યુંજયા ધ્રુવમ્ 4.2.96.
અહીં બધા શ્રીકંઠના આશીર્વાદથી છે અને નિશ્ચિત રીતે બધા મૃત્યુને જીતનારા છે.
સરસ્વતી સરિદ્રૂપા હ્યતઃ શાસ્ત્રનિકેતનમ્
સરસ્વતી નદીરૂપે અહીં છે, એટલે એ શાસ્ત્રોનું નિવાસસ્થાન છે.
સર્વે સુરનિકાયાશ્ચ સર્વ એવ મહર્ષયઃ 4.2.96.
અહીં બધા દેવતાઓ અને બધા મહર્ષિઓ હાજર છે.
ગર્વઃ પરોત્ર વિદ્યાનાં ધનગર્વોત્ર વૈ મહાન્
અન્યત્ર વિદ્યા માટે ગર્વ હોય છે, પણ અહીં ધનનો ગર્વ વધુ છે.
અથ ગચ્છન્મહાદેવ્યા ગૃહદ્વારિ નિષણ્ણયા 4.2.96.
પછી તેઓ જતા જતા મહાદેવીને એક ઘરના દ્વારે બેઠેલી જોઈ.
અસત્કૃત્યાતિથિં નાથો ન મે ભોક્ષ્યતિ કર્હિચિત્
જ્યારે કોઈ અતિથિનું અપમાન થાય છે, ત્યારે સ્વામી ક્યારેય પણ એ ભોજન ગ્રહણ કરતા નથી.
મન્યે ધર્મમયી મૂર્તિઃ કાપિ ત્વં શુચિમાનસા
હું માનું છું કે, પવિત્ર હૃદયવાળી, તું ધર્મનું જીવંત રૂપ છે.
કિંવા નુ કરુણામૂર્તિરિહ કાશિનિવાસિનામ્ 4.2.96.
કે પછી અહીં કાશીવાસીઓમાં કરુણા પોતે જ સ્વરૂપ ધારણ કરીને આવી છે?
અત્રત્યસ્યૈવ હિ મુને ગૃહિણી ગૃહમેધિનઃ 4.2.96.
મુનિ, અહીંના ગૃહસ્થની પત્ની એ આ જગ્યાની જ છે.
યાવતાર્થિજનસ્તૃપ્તિમેતિ સર્વોપિ સર્વશઃ 4.2.96.
જ્યાં સુધી દરેક વ્યક્તિ સર્વ રીતે સંતોષ પામે છે—
અતિતૃપ્તિં સમાપન્નાસ્તે તદન્નનિષેવણાત્ 4.2.96.
એ ભોજન ગ્રહણ કરીને તેઓએ પરમ તૃપ્તિ મેળવી.
વિચાર્ય કારિતા નિત્યં સ્વધિષ્ણ્યોદય ચિંતનમ્ 4.2.96.
વિચાર કરીને, પોતાના ઘરનું કલ્યાણ સતત મનમાં વિચારવામાં આવતું હતું.
અદ્ય પ્રભૃતિ ન ક્ષેત્રે મદીયે શાપવર્જિતે ।। 4.2.96.
આજે પછી, મારા ખેતરમાં, જ્યાં કોઈ શાપ નથી—
અહોરાત્રં સ પશ્યન્વૈ ક્ષેત્રં દૃષ્ટેરદૂરગમ્ 4.2.96.
દિવસ-રાત, તે પોતાના દૃષ્ટિથી દૂર રહેલા ખેતરને નિરખતો રહ્યો.
શ્રુત્વાધ્યાયમિમં પુણ્યં વ્યાસશાપ વિમોક્ષણમ્
જે પુણ્યમય પાઠ વ્યાસના શાપથી મુક્તિ આપે છે, એ સાંભળવાથી—
આશ્ચર્યભાજનં જાતસ્તીર્થાનિ કથયાધુના
અદ્ભુત પાત્ર પ્રગટ થયું છે; હવે તીર્થો વિશે કહો.
આનંદકાનને યાનિ યત્ર સંતિ ષડાનન
જે તીર્થો આનંદવનમાં છે, એ બધાં અહીં છે, હે છમુખવાળા—
યાદૃશઃ કથિતો વચ્મિ તાદૃશં શૃણુ કુંભજ
જે રીતે વર્ણન થયું છે, એ પ્રમાણે હું કહું છું; હે કુંભજ, તું સાંભળ.
તાનિ તાનીહ મે કાશ્યાં તત્રતત્ર વદ પ્રભો
એ જ તીર્થો અહીં કાશીમાં છે; હે પ્રભુ, દરેક જગ્યાએ એ વિશે કહો.
જલાશયેપિ તીર્થાખ્યા જાતા મૂર્તિ પરિગ્રહાત્
જળાશયોમાં પણ, મૂર્તિઓના સ્થાપનાથી તીર્થોનું સ્થાન મળ્યું છે.
મૂર્તયો બ્રહ્મવિષ્ણ્વર્કશિવવિઘ્નેશ્વરાદિકાઃ
મૂર્તિઓમાં બ્રહ્મા, વિષ્ણુ, સૂર્ય, શિવ, ગણેશ અને અન્ય દેવતાઓ છે.
વારાણસ્યાં મહાદેવઃ પ્રથમં તીર્થમુચ્યતે
વારાણસીમાં મહાદેવનું તીર્થ સૌપ્રથમ ગણાય છે.
ક્ષેત્રપૂર્વોત્તરેભાગે તદ્દૃષ્ટં પશુપાશહૃત્
એ ખેતરના પૂર્વોત્તર ભાગમાં જોવા મળે છે, જ્યાં જીવના બંધન કપાય છે.