પુંડરીકાક્ષ દૈત્યારે દામોદર બલપ્રિય
કમળ જેવી આંખો ધરાવનાર, દૈત્યોનો શત્રુ, દામોદર, બળપ્રિય—
વિષ્વક્ચમૂસ્તાર્ક્ષ્ય રથવનમાલિન્નરોત્તમ
સમસ્ત સેનાોના સ્વામી, ગરુડ પર આરૂઢ, વનમાળાથી શોભાયમાન, મનુષ્યોમાં શ્રેષ્ઠ—
નૃસિંહ યજ્ઞવારાહ ગોપગોપાલવલ્લભ
નૃસિંહ, યજ્ઞકર્તા, વારાહ અવતાર, ગોપ અને ગોપીઓના પ્રિય—
જય ચાણૂરમથન જય ત્રૈલોક્યરક્ષણ
જય હો ચાણૂરના વિનાશક, જય હો ત્રિલોકના રક્ષક!
કૌસ્તુભોદ્ભૂષિતોરસ્ક પૂતનાધાતુશોષણ
જેના વક્ષ પર કૌસ્તુભ મણિ શોભે છે, જે પુતનાનો વિષ સુકાવી નાખે છે—
સહસ્રશીર્ષપુરુષ પુરુહૂત સુખપ્રદ
હજારો માથાવાળો પુરુષ, ઇન્દ્રને સુખ આપનાર—
ઇત્યાદિ નામમાલાભિઃ સંસ્તુવન્વનમાલિનમ્ 4.2.95.
આ રીતે અનેક નામોની માળા દ્વારા તેણે વનમાળા ધારણ કરનારની સ્તુતિ કરી.
વ્યાસો વિશ્વેશભવનં સમાયાતઃ સુહૃષ્ટવત્
વ્યાસજી આનંદિત થઈને વિશ્વના સ્વામીના નિવાસસ્થાને પહોંચ્યા.
વિરાજમાનસત્કંઠસ્તુલસીવરદામભિઃ
તુલસીની શુભ માળાઓથી તેમની ગળા તેજસ્વી બની રહી હતી.
વેણુવાદનતત્ત્વજ્ઞઃ સ્વયં શ્રુતિધરોભવત્
તે વેણુવાદનના તત્ત્વને જાણનારા અને પોતે પણ વેદોના જ્ઞાતા બન્યા.
પુનરૂર્ધ્વભુજં કૃત્વા દક્ષિણં શિષ્યમધ્યગઃ
પછી ફરીથી તેમણે જમણો હાથ ઊંચો કરીને શિષ્યોની વચ્ચે સ્થાન લીધું.
પરિનિર્મથ્ય વાગ્જાલં સુનિશ્ચિત્યાસકૃદ્બહુ
શબ્દોના જાળને સંપૂર્ણપણે તોડી, તેમણે વારંવાર અને દૃઢપણે સત્ય સ્થાપિત કર્યું.
ઇત્યાદિ શ્લોકસંઘાતં સ્વપ્રતિજ્ઞા પ્રબોધકમ્
આવા શ્લોકોના સમૂહે તેમના પોતાના સંકલ્પને જાગૃત કર્યો.
તસ્તંભ તાવત્તદ્બાહું સ શૈલાદિઃ સ્વલીલયા
પછી પર્વતાધિપતિએ પોતાની લીલાથી તે હાથને સ્થિર કરી દીધો.
તતો ગુપ્તં સમાગમ્ય વિષ્ણુર્વ્યાસમભાષત
પછી વિષ્ણુ ગુપ્ત રીતે આવીને વ્યાસજીને સંબોધ્યા.
તવૈતદપરાધેન ભીતિર્મેપિ મહત્તરા
તમારા આ અપરાધથી મને પણ મોટી ભયની લાગણી થઈ છે.
તત્પ્રસાદાદહં ચક્રી લક્ષ્મીશસ્તત્પ્રભાવતઃ 4.2.95.
એના કૃપાથી હું ચક્રધારી અને લક્ષ્મીપતિ બન્યો, એના બળથી જ આ બધું મળ્યું.
તદ્ભક્ત્યા પરમૈશ્વર્યં મયા લબ્ધં વરાત્તતઃ
એની ભક્તિથી અને એના આશીર્વાદથી મને સર્વોચ્ચ સત્તા પ્રાપ્ત થઈ.
અન્યદાપિ ન વૈ કાર્યા ભવતા શેમુષીદૃશી
આવી અહંકારભરી હરકત ફરી ક્યારેય કરવી નહીં.
ભુજસ્તંભઃ કૃતસ્તેન નંદિના દૃષ્ટિમાત્રતઃ
નંદીએ માત્ર નજરથી જ તારો હાથ અડગ કરી દીધો.
યથા સ્તોતું ભવાનીશ પ્રભવાભિ ભવાંતકમ
હે ભગવાન, તમે સર્વનું મૂળ અને અંત છો, તો તમને કોણ અને કેવી રીતે વખાણે?
તતઃ સત્યવતીસૂનુસ્તથા સ્તંભિતદોર્લતઃ
પછી સત્યવતીપુત્ર એવો જ હાથ અડગ રાખીને ઊભો રહ્યો.
યઃ ક્ષીરાબ્ધેર્મંદરાઘાતજાતો જ્વાલામાલી કાલકૂટોતિ ભીમઃ
જે મੰਦਰ પર્વતથી ક્ષીરસાગર મથન વખતે જન્મ્યો, જ્યોતિર્મય અને ભયાનક છે, જેને કાળકૂટ કહે છે.
યદ્વાણોભૂચ્છ્રીપતિર્યસ્ય યંતા લોકેશો યત્સ્યંદનં ભૂઃ સમસ્તા
જેનાં વચન શ્રીલક્ષ્મીનાથ બન્યા, જેનો રથચાલક જગતનાથ છે અને આખી ધરતી જેણે રથરૂપે ધારણ કરી છે.
યં કદર્પો વીક્ષમાણઃ સમાનં દેવૈરન્યૈર્ભસ્મજાતઃ સ્વયં હિ
કામદેવે જેને અન્ય દેવતાજેવો માનીને જોયો, પણ પોતે જ ભસ્મ થઈ ગયો.
યં વૈ વેદો વેદ નો નૈવ વિષ્ણુર્નોવા વેધા નો મનો નૈવ વાણી 4.2.95.
જેનાં તત્વને ન તો વેદ, ન વિષ્ણુ, ન બ્રહ્મા, ન મન, ન વાણી જાણે છે.
યસ્મિન્સર્વં યસ્તુ સર્વત્ર સર્વો યો વૈ કર્તા યોઽવિતા યોઽપહર્તા
જેમાં બધું છે, જે સર્વત્ર છે, જે સર્વમાં વ્યાપક છે, જે સર્જનહાર, રક્ષક અને સંહારક છે.
યસ્યૈકાખ્યા વાજિમેધેન તુલ્યા યસ્યા ન ત્યા ચૈકયાલ્પેંદ્રલક્ષ્મીઃ
જેનાં એક નામનું જાપ યજ્ઞ જેટલું મહત્ત્વ ધરાવે છે, અને એ નામ સામે ઇન્દ્રની સંપત્તિ પણ નાની પડે છે.
નાન્યં દેવં વેદ્મ્યહં શ્રીમહેશાન્નાન્યં દેવં સ્તૌમિ શંભોર્ઋતેઽહમ્
હું મહેશાન સિવાય બીજું કોઈ દેવ જાણતો નથી; શંભુ સિવાય બીજું કોઈ દેવ હું વખાણતો નથી.
ઇત્થં યાવત્સ્તૌતિ શંભું મહર્ષિસ્તાવન્નંદી શાંભવાદ્દૃક્પ્રસાદાત્
મહર્ષિ શંભુની સ્તુતિ કરતા રહ્યા, ત્યાં સુધી નંદીએ શંભુની કૃપાથી દૃષ્ટિ યથાવત્ રાખી.