પ્રત્યક્ષરૂપિણી ગંગા તેન દૃષ્ટા ન સંશયઃ
તેને જોવાથી ગંગા સ્વયં પ્રત્યક્ષ રૂપે દેખાય છે, તેમાં કોઈ શંકા નથી.
ભવિષ્યતિ ન સંદેહો મિત્રાવરુણનંદન
મિત્રા અને વરુણના પુત્ર, એ ચોક્કસ થશે, તેમાં શંકા નથી.
તતોપિ દુર્લભં કાશ્યાં લિંગં ગંગેશ્વરાભિધમ્ 4.2.91.
ત્યાં પણ, કાશીમાં ગંગેશ્વર નામનું લીંગ મેળવવું બહુ જ દુર્લભ છે.
શ્રુત્વા ગંગેશ માહાત્મ્યં ન નરો નિરયી ભવેત્
જે મનુષ્ય ગંગેશ્વરનું મહાત્મ્ય સાંભળે છે, તે કદી નરકમાં નથી જતો.
ઇતિ શ્રીસ્કાંદે મહાપુરાણ એકાશીતિ સાહસ્ર્યાં સંહિતાયાં ચતુથેં કાશીખંડ ઉત્તરાર્ધે ગંગેશ્વરમહિમાખ્યાનં નામૈકનવતિતમોઽધ્યાયઃ
આ રીતે શ્રીસ્કાંદ મહાપુરાણના કાશી ખંડના ઉત્તર ભાગમાં ગંગેશ્વર મહિમા નામના એકાણુંમા અધ્યાયનો અંત આવે છે.
યસ્ય સ્મરણમાત્રેણ મહાપાતકસંક્ષયઃ
જેનું માત્ર સ્મરણ કરવાથી મહાપાપો નાશ પામે છે.
અસ્ય વારાહકલ્પસ્ય પ્રવેશે મુનિપુંગવૈઃ
આ વરાહ કલ્પના આરંભે, મહાન ઋષિઓ દ્વારા—
માર્કંડેય ઉવાચ શૃણુધ્વં મુનયઃ સર્વે સંતિ નદ્યઃ પરઃશતમ્
માર્કંડેયએ કહ્યું: 'ઋષિઓ, સાંભળો, અહીં અનેક ઉત્તમ નદીઓ છે.'
સર્વાભ્યોપિ નદીભ્યશ્ચ શ્રેષ્ઠાઃ સર્વાઃ સમુદ્રગાઃ
બધી નદીઓમાંથી, જે નદીઓ સમુદ્રમાં મળે છે, તે શ્રેષ્ઠ છે.
ગંગા ચ યમુનાચાથ નર્મદા ચ સરસ્વતી
ગંગા, યમુના, નર્મદા અને સરસ્વતી—
ઋગ્વેદમૂર્તિર્ગંગા સ્યાદ્યમુના ચ યજુર્ધ્રુવમ્
ગંગા ઋગ્વેદનું સ્વરૂપ છે અને યમુના યજુર્વેદનું સ્વરૂપ છે.
ગંગા સર્વસરિદ્યોનિઃ સમુદ્રસ્યાપિ પૂરણી
ગંગા બધી નદીઓની જનની છે અને સમુદ્રને પણ પૂર્ણ કરનાર છે.
કિંતુ પૂર્વં તપસ્તપ્ત્વા રેવયા બહ્વનેહસમ્
પણ અગાઉ, રેવા સાથે, જે બહુ પાપી હતી, તેણે તપ કરેલું હતું.
ગંગા સામ્યં વિધે દેહિ પ્રસન્નોસિ યદિ પ્રભો
'પ્રભુ, જો તમે પ્રસન્ન હોવ તો ગંગાને સમાનતા આપો.'
યદિ ત્ર્યક્ષસમત્વં તુ લભ્યતેઽન્યેન કેનચિત્ 4.2.92.
જો કોઈ બીજા દ્વારા ત્રિનયન સમાનતા પ્રાપ્ત થાય,
પુરુષોત્તમ તુલ્યઃ સ્યાત્પુરુષોન્યો યદિ ક્વચિત
જો ક્યારેક કોઈ બીજો પુરુષ પુરુષોત્તમ જેટલો બને,
યદિ ગૌરી સમા નારી ક્વચિદન્યા ભવેદિહ
જો અહીં ક્યારેક ગૌરી જેવી બીજી કોઈ સ્ત્રી હોય,
યદિ કાશીપુરી તુલ્યા ભવેદસ્યા ક્વચિત્પુરી
જો ક્યાંક કાશીપુરીની સમાન બીજી કોઈ નગરી હોય,
નિશમ્યેતિ વિધેર્વાક્યં નર્મદા સરિદુત્તમા
વિધીના આ વચન સાંભળી, સર્વોત્તમ નદી નર્મદા,
સર્વેભ્યોપિ હિ પુણ્યેભ્યઃ કાશ્યાં લિંગપ્રતિષ્ઠિતેઃ
કારણ કે સર્વ પુણ્યોમાં કાશીમાં લિંગની સ્થાપના સર્વોપરી છે.
અથ સા નર્મદા પુણ્યા વિધિપૂર્વાં પ્રતિષ્ઠિતિમ્
પછી પવિત્ર નર્મદાએ વિધિ પ્રમાણે સ્થાપન પ્રાપ્ત કરી.
તતઃ શંભુઃ પ્રસન્નોભૂઽત્તસ્યૈ નદ્યૈ શુભાત્મને
પછી શંભુ પ્રસન્ન થઈ, તે શુભ નદી પર કૃપાળુ બન્યા.
સરિદ્વરા નિશમ્યેતિ રેવા પ્રાહ મહેશ્વરમ્
આ સાંભળી, સર્વ શ્રેષ્ઠ નદી રેવા મહેશ્વરને બોલી:
નિર્દ્વંદ્વા ત્વત્પદદ્વંદ્વે ભક્તિરસ્તુ મહેશ્વર
હે મહેશ્વર, તારા ચરણદ્વયમાં અમારે અખંડ ભક્તિ રહે.
પ્રોવાચ ચ સરિચ્છેષ્ઠે ત્વયોક્તં યત્તથાસ્તુ તત્ 4.2.92.
અને સર્વ શ્રેષ્ઠ નદીએ કહ્યું, 'તમે જે કહ્યું તે જ થાઓ.'
યાવંત્યો દૃષદઃ સંતિ તવ રોધસિ નર્મદે
હે નર્મદા, તારા કાંઠે જેટલા પથ્થરો છે,
અન્યં ચ તે વરં દદ્યા તમપ્યાકર્ણયોત્તમમ્
હું તને બીજું પણ એક શ્રેષ્ઠ વર આપું છું, એ પણ સાંભળ.
સદ્યઃ પાપહરા ગંગા સપ્તાહેન કલિંદજા
ગંગા તુરંત પાપ હરે છે; કાલિન્દી સાત દિવસે પાપ દૂર કરે છે.
અપરં ચ વરં દદ્યાં નર્મદે દર્શનાઘહે
હે નર્મદા, હું તને બીજું વર આપું: તારો દર્શન જ પાપ નાશક છે.
યત્તલ્લિંગં મહાપુણ્યં મુક્તિં દાસ્યતિ શાશ્વતીમ
એ મહાપુણ્ય લિંગ સદા માટે મુક્તિ આપે છે.